Şiileri temsil eden siyasi partiler Irak'ta yeni dönemde güç kazanıyor

Bunun bir nedeni Baas rejiminin zaten diğer siyasi yapılanmalara fazla ortam vermemesi.

Baas rejiminin yıkılması ardından İslami kimlikleriyle tüm bu süre boyunca halktan destek almayı sürdürmüş bu gruplar dışında siyasi olarak varlık gösterebilecek fazla alternatif yoktu.

Şİİ PARTİLERİ

Irak'ın nüfus yapısının da etkisiyle en geniş desteği bulan islami Partiler Şiileri temsil edenler. Bunların ilk akla gelenleri Dava Partisi, Irak İslam Devrimi Yüksek Konseyi ve Sadr grubu.

Ancak örgütlü bir siyasi güç olmanın dışında önde gelen Şii din adamlarının da arkalarında büyük kitleleri seferber edebildikleri de unutulmamalı.

Dava Partisi

1950'lerde kurulan Dava Partisi, Şii İslamcı hareketler arasında en eskisi.

Örgütün Saddam Hüseyin ve bakanlarına yönelik bir kaç suikast girişimi düzenlemesi ardından Dava, sert şekilde bastırıldı. Örgüt bunun ardından da kendi içinde hizipleşti.

Dava hareketinin üst düzey isimlerinden Şeyh Muhammed Nasıri, Saddam Hüseyin'in devrilmesi sonrasında uzun yıllardır yeraltında sürdürülen girişimlerini yeniden yapılandırmak üzere sürgünde yaşadığı İran'dan döndü.

Şeyh Nasıri bir açıklamasında "ülke açısından yapılabilecek en tehlikeli şey koalisyon kuvvetlerinin işgal süresinin uzaması olacaktır. Bu sürenin altı ayı geçmemesini umuyoruz" demişti.

Dava Partisi Irak Yönetim Konseyi'nde iki üyeyle temsil ediliyordu.

Daha sonra oluşturulan mecliste de Şiileri temsil eden en büyük partilerden biri olmaya devam etti.

Irak İslam Devrimi Yüksek Konseyi - SCIRI

Kısa adı SCIRI olan Irak Islam Devrimi Yüksek Konseyi Irak'taki en etkili Şii gruplardan biri.

SCIRI lideri Ayetullah Bakr El Hakim'in öldürülmesi Şiiler arasında gerginlik yarattı

Konsey'in liderliğini uzun yıllar yürüten Ayetullah Muhammed Bakr El Hakim, Şiilerin kutsal kentlerinden Necef'te Ağustos 2003'te düzenlenen bir bombalı saldırıda öldü.

Bomba yüklü bir aracın Necef'teki İmam Ali Camii önünde havaya uçurulmasıyla düzenlenen Hakim dışında 100'ü aşkın kişi de hayatını kaybetti.

Ayetullah Hakim, Saddam Hüseyin'e muhalefetini uzun yıllar sürgünde yaşadığı Tahran'dan yürüttü. Saddam Hüseyin'in devrilmesi ardından 2003'ün Mayıs ayında ülkeye dönüşünde binlerce Şii tarafından coşkuyla karşılandı.

Ayetullah, ölümünden önce ABD tarafından atanmış olan Yönetim Konseyi'ne koşullu destek vermiş, bu şekilde konseye büyük ihtiyaç duyduğu meşruiyeti sağlamıştı.

Ayetullah Hakim'in Irak'ta pek çok taraftarı vardı. Ancak İran'da iktidarı elinde tutan din adamları ile bağlantıları ABD ve bazı Iraklıların kendisine mesafeli durmasına neden oluyordu.

Bazı gözlemciler Ayetullah'ın Amerikalılara meyilli bir tavır sergilemeye başlaması ardından Iran'daki muhafazakarlardan gördüğü desteğin zayıfladığını, reformcular arasında ise güç kazandığını söylüyorlar.

Abdülaziz El Hakim ağabeyinin ölümü ardından grubun liderliğini üstlendi

Ayetullah Hakim'in ölümü ardından SCIRI liderliğini kardeşi Abdülaziz üstlendi. ABD ile müzakereleri yürüten ve uluslararası toplantılarda SCIRI'yi temsil eden Abdülaziz El Hakim aynı zamanda Irak Yönetim Konseyi'nde SCIRI'ye ayrılan tek sandalyenin de sahibi.

El Hakim'in de İran ile yakın bağlantıları bulunuyor.

Örgütün, finansmanı İran tarafından sağlanan bir de askeri kanadı var. Bedir Tugayları adlı bu silahlı örgütün 10 bin kişiden oluştuğu düşünülüyor.

Sadr Grubu

Radikal örgüt Cemaat-ül Sadr El Tani, Necef'te muhafazakar Şii liderler ve sürgünden dönenlere muhalif bir güç odağı oluşturuyor.

Sadr grubu olarak bilinen bu örgütlenmenin lideri Baas rejimi tarafından 1999'da öldürülen Şii lider Muhammed Sadık Sadr'ın oğlu Mukteda es Sadr.

Sadr, ABD öncülüğündeki işgal kuvvetleri ile işbirliği yapılmasına karşı çıkıyor. Irak ulusal gururuna hitap eden vaazlarında şeriatın uygulanması çağrıları yapıyor.

Sadr'ın taraftarları, Saddam Hüseyin'in devrilmesinden hemen sonra ülkeye dönen ılımlı batı yanlısı Şii lider Abdül Mecid El Huei'nin 10 Nisan 2003'te Necef'te öldürülmesinden sorumlu tutuluyor.

Sadr grubu en radikal Şii örgütlenmelerden

Ülkedeki en üst düzey Şii din adamı olan Büyük Ayetullah Ali Sistani'nin evini kuşatarak ülkeyi terketmesini isteyenlerin de Sadr yanlıları olduğu inancı yaygın.

Mukteda es Sadr ise bu olaylarla ilgisi olduğu yolundaki suçlamaları reddediyor.

Sadr bir açıklamasında Necef'te kurmaya giriştiği Mehdi Ordusu adlı silahlı gruba katılmak üzere 10 bin genç Iraklının kendisine başvurduğunu söyledi.

Sadr'ın adamları 2004 yılında Necef'te Amerikan askerlerine karşı iki kez şiddetli çatışmalara girişti.

Sadr adı Irak genelinde güçlü bir etkiye sahip. Bağdat'ın semtlerinden biri olan Saddam City'nin adı sonradan Sadr City olarak değiştirildi.

Mukteda Sadr, yakın geçmişte Iran'a yaptığı ziyaretlerde aralarında dini lider Ayetullah Hamaney'in de olduğu Iran'ın önde gelen isimlerince kabul edilmiş olmasına rağmen, İran'ın Irak üzerinde nüfuz sahibi olması düşüncesini eleştiriyor.

Sadr, özellikle yoksul Şiilerden destek görüyor.

DİĞER İSLAMİ PARTİLER

Irak İslam Partisi

Sünnileri temsil eden partinin lideri Muhsin Abdül Hamid aynı zamanda Irak Yönetim Konseyi'nin de üyelerinden.

Irak Islam Partisi, Orta Doğu genelinde geniş bir tabana sahip olan ılmlı Sünni örgüt Müslüman Kardeşler'in de Irak kolu.

İlahiyat uzmanı olan Hamid'in ayrıca, Kuran üzerinde pek çok eseri var.

Kürt Islami Birliği

Aynı zamanda Yekgirtu adıyla da tanınan Kürt Islami Birliği, Kuzey Irak'taki en büyük İslami örgütlenme. Birlik, resmi olarak 1994'te kuruldu.

Ancak örgütün liderleri 1992'de Kuzey Irak'ta yapılan meclis seçimlerine de katılmış ve KDP ve KYB ardından 3. sırada yer almışlardı.

KIB'nin Genel Sekreter sıfatıyla şimdiki lideri Şeyh Selahaddin Muhammed Baha El Din.

Partinin giderleri büyük oranda Suudi kökenli Islami grupların bağışlarıyla karşılanıyor.

Bölgede hayır işleri konusunda yoğun faaliyetler düzenleyen örgüt, özellikle destek gördüğü kırsal alanlarda camiler, hastaneler ve okullar yaptırıyor.

DİĞER DİNİ LİDERLER

Iran doğumlu Büyük Ayetullah Ali Sistani genel olarak Irak'taki Şiilerin lideri olarak kabul ediliyor.

Sistani pek çok Şii liderin aksine sürgüne gitmedi ve uzun yılları ev hapsinde geçirdi. Ancak şimdi genç ve daha radikal liderler Sistani'ye meydan okuyor.

Büyük Ayetullah Ali Sistani Irak'ın en etkili Şii dini liderlerinden

Necef'e dönüşünden br kaç gün sonra evi silahlı kişilerce kuşatıldı ve Irak'ı terketmesi istendi.

Irak'taki savaş sırasında Ayetullah Sistani'nin bir fetva yayınlayarak Iraklılara koalisyon güçlerine direnmemeleri çağrısı yaptığı söyleniyor.

Şeyh Esad El Feli de bir diğer üst düzey din adamı. Irak'a Iran'da 20 yıl süren sürgün hayatından sonra döndü.

Iran sınırı yakınlarındaki Badra kasabasının denetiminde olduğunu savunuyor.

Kürt Şiiler için Islami Hareket'in liderliğini yaptığını söyleyen Şeyh Feli Amerika Birleşik Devletleri'ne Saddam Hüseyin'den kurtulmalarına yardım ettiği için teşekkür ettiğini ancak ABD güçlerinin süresiz olarak ülkede kalmasına sıcak bakılmayacağını vurguladı.

Muhammed Bahr El Ulüm, Necef'te yaşayan üst düzey Şii din adamlarından. Bahr El Ulüm çok büyük saygı gören bir ilahiyet uzmanı ve görüşleri liberal olarak değerlendiriliyor.

1991'de ailesinin çok sayıda üyesinin Saddam Hüseyin yönetimince öldürülmesi ardından ülkeden kaçtı.

El Ulüm aslında Irak Yönetim Konseyi'nin de bağımsız üyelerinden. Ancak Ayetullah Muhammed Bakr El Hakim'in Ağustos 2003'te Necef'te bir bombalı saldırıda ölümü ardından, Konsey toplantılarına katılmama kararı aldı.

Şii lider, konseyin ABD'nin güvenlik konusundaki siyasetini etkilemeyi başaramadığını söyledi ve Şiiler için kutsal mekanları korumak için silahlı milisler örgütleme tehdidinde bulundu.

Ahmed El Kebeisey uzun yıllar sürgünde yaşamış bir Sünni din adamı. Irak'a dönüşü ardından Bağdat'taki Sünni mahallesi El Azamiye'de bulunan Ebu Hanife Camii'nin cuma namazlarında imamlığını yapmaya başladı.

ABD ve İngilizlerin ülkedeki varlığına karşı olan Kebeisey bir protesto düzenlenmesine önayak oldu.

Eskiden Bağdat Üniversitesi'nde İslami Araştırmalar bölümünde öğretim üyesi olan Kebeisey sürgündeyken Dubai'de yaşıyordu.