Türkiye'nin Somali'de petrol aramaya başlaması neden önemli?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın

Türkiye'nin derin deniz sondaj gemisi Çağrı Bey, Somali açıklarında belirlenen Curad-1 kuyusunda hidrokarbon aramalarına başlamak üzere Somali'ye ulaştı.

Türk yetkililer tarafından "tarihi görev" olarak tanımlanan sondaj çalışması, Türkiye'nin ilk kez kendi karasuları dışında bir yerde arama yapıyor olması açısından büyük önem taşıyor.

Mogadişu'da 10 Nisan'da yapılan karşılama töreninde konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da, Çağrı Bey'in Türkiye'nin yurt dışındaki ilk derin deniz sondajını Somali'de gerçekleştireceğine işaret etti.

Çağrı Bey ile başlatılacak süreç, Türkiye-Somali arasında son 15 yılda gelişen ilişkilerin başka bir düzeye taşınması ve Türkiye'nin Afrika açılımının kapsamının genişlemesi açısından da önemli görünüyor.

Çağrı Bey derin deniz sondaj gemisi, 53 günlük yolculuğun ardından 9 Nisan günü Mogadişu'ya ulaştı ve 10 Nisan günü görev yapacağı lokasyona uğurlandı.

Törene katılmak için Mogadişu'da bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Çağrı Bey'in Somali'de sondaj çalışmalarına başlayacak olmasını "Türk enerji tarihinde yeni bir sayfa açacak tarihî bir görev" olarak tanımladı.

Somali Cumhurbaşkanı Şeyh Mahmud ile sürecin yol haritasını ayrıntılı ele aldıklarını belirten Bakan, "Türkiye ile Somali arasında karşılıklı güvene, kardeşliğe ve ortak kalkınma anlayışına dayanan bu iş birliğinin, iki ülke ilişkilerinde yeni ve güçlü bir dönemin kapısını aralayacağına inanıyoruz" ifadelerini kullandı.

Bayraktar, Türk basınına yaptığı açıklamada, bu bölgede bulunacak petrolün önce Somali ve bölgeye ama genel itibariyle tüm dünya açısından da önemli olacağını kaydetti.

Daha önce gerçekleştirilen sismik çalışmalarda Curad-1 bölgesinde önemli bir rezerv olabileceği sonucuna vardıklarını da ekledi.

Arama 288 gün sürecek

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın enerji filosunun en yeni gemilerinden olan Çağrı Bey, inşası Güney Kore'de 2024'te tamamlandıktan sonra Türkiye'ye getirilmişti.

15 Şubat'ta İstanbul'da ayrıldıktan sonra Somali'ye ulaşan Çağrı Bey'e Türk Deniz Kuvvetleri'ne ait TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra savaş gemileri de eşlik etti.

Çağrı Bey ve ona teknik görevlerde bulunmak üzere eşlik eden destek gemileri Altan, Korkut ve Sancar'ın birkaç gün içinde görev yapacağı, Mogadişu'ya 372 kilometre uzaklıktaki Curad-1 kuyusuna ulaşmaları öngörülüyor.

Sondajın 3.500 metre kadar olan deniz tabanından en az 4.000 metre kadar daha derine inmesi ve böylece 7.500 metre ile dünyada gerçekleştirilen en derin aramalardan biri olması bekleniyor.

İlk testlerin tamamlanmasının ardından geniş kapsamlı sondaj çalışmalarına geçilmesi ve bu sürecin toplam 288 gün sürmesi öngörülüyor.

Bakanlığın verdiği bilgiye göre, Çağrı Bey'in yürüteceği sondaj operasyonunda 4.000 metreye dalabilen bir su altı robotu da kullanılacak.

Söz konusu sondaj operasyonu, bu tür operasyonlarda kullanılan su altı robotlarının bu derinliğe daldığı ender operasyonlardan biri olarak da kayıtlara geçecek.

Somali açıklarında gerçekleşecek sondaj çalışmaları, aynı bölgede Oruç Reis Sismik Araştırma Gemisi'nin 2024-2025 arasında yürüttüğü araştırmalardan elde edilen sonuçların ışığında gerçekleştiriliyor.

Üç ayrı deniz blokunda toplam 4.464 kilometrekarelik bir alanda veri toplayan Oruç Reis'ten alınan veriler sonucunda Çağrı Bey'in sondaj çalışmalarına Curad-1 kuyusunun bulunduğu lokasyonda başlamasına karar verildi.

Somali rezervlerinde ilk sondaj

Enerji uzmanları, jeosismik araştırmalara göre Somali'nin 30 milyar varile yakın petrol ve doğal gazı olabileceği öngörüsünde bulunuyor. Ancak ülkedeki güvenlik durumunun çok zayıf olması ve bölgesel istikrarın sağlanamamış olması Somali'nin kara ve denizdeki rezervlerinin işletilmesine dönük girişimleri engelliyor.

Bu nedenle Türkiye'nin Çağrı Bey ile başlatacağı süreç, Somali rezervlerinde ilk sondaj çalışması olması açısından da tarihi önemde görülüyor.

Türkiye ve Somali, 2024'te imzaladıkları Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması ile bugün atılan adımın hukuki altyapısını oluşturdular.

Anlaşmaya göre Türkiye, Somali karasularını 10 yıl boyunca koruma karşılığında deniz kaynaklarının gelişimine katkıda bulunacak ve bulunması durumunda petrolün çıkarılmasını sağlayacak.

Türkiye ve Somali bu adımla 2011'de o dönem başbakan olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Mogadişu'yu ziyaretiyle başlayan 15 yıllık ilişkilerinde yeni bir aşamaya geçmiş oldular.

Somali ile askeri ve güvenlik alanlarında stratejik bir ilişki yürüten Türkiye, aynı ülkede kuracağı altyapı ile uzay çalışmalarını da ilerletme arayışında.

Afrika'da enerji açılımı

Çağrı Bey'in sondaj çalışmaları, Türkiye'nin son dönemde geliştirmeye çalıştığı sınır ötesi sahalarda hidrokarbon arama ve çıkarma girişimleri açısından da önem taşıyor.

Türkiye en son Libya'da hem kara hem de denizde arama lisanları elde etmiş, bunları yaşama geçirmek için altyapı çalışmalarını hızlandırmıştı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı da Çağrı Bey ile başlatılan sürecin "Türkiye'nin enerjide küresel çapta oyun kurucu ve güçlü bir aktör olma vizyonunun en somut göstergesi" olduğunu kaydetmişti.

Türkiye'nin 2000'li yılların başından bu yana geliştirdiği Afrika açılımının en önemli başlıklarından birini enerji oluşturuyor.

20'den fazla Afrika ülkesiyle enerji ve madencilik konusunda işbirliği anlaşmaları imzalayan Türkiye, hidrokarbon kaynaklarının yanı sıra Afrika'nın altın başta olmak üzere diğer kıymetli madenlerinin bulunması ve çıkarılmasına odaklanıyor.

Somali ile denizde yapılacak aramaların ardından karada elde edilen lisanslar kapsamında üç ana blokta da hidrokarbon aramalarına başlanması planlıyor.

Türkiye, 2016'da enerji konusunda paradigma değişikliğine gitmiş ve satın aldığı sismik araştırma ve sondaj gemileriyle önce kendi karasularında sonra da başka ülkelerin rezervlerinde kaynak arama sürecini başlatmıştı.

Afrika'yı bu açıdan önemli bir başlangıç noktası olarak gören Türkiye, Somali ve Libya gibi ülkelerde bulunacak kaynaklar aracılığıyla hidrokarbonda dışa bağımlılığı azaltmayı planlıyor.