İsrail'in Somaliland'i tanımasına tepkiler ne oldu?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, İsrail'in tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan eden Somaliland bölgesini tanımasını "dünyanın ve bölgenin güvenliği ve istikrarı için bir tehdit" olarak nitelendirdi.

28 Aralık'ta yapılan olağanüstü parlamento oturumunda Mahmud bu tanımanın, "Somali Cumhuriyeti halkının egemenliğine, bağımsızlığına, toprak bütünlüğüne ve birliğine karşı açık bir saldırı anlamına geldiğini" belirtti.

Somali Başbakanı Hamza Abdi Barre, İsrail'in tanıma kararı için, ülkesinin egemenliğine "bilinçli bir saldırı" dedi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkesinin Somali'den ayrılarak tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan eden Somaliland'i tanıdığını açıklamıştı.

İsrail bu toprakları resmi olarak tanıyan ilk ülke oldu.

İsrail Başbakanlık ofisinden yapılan açıklamaya göre, Netanyahu, İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar ve Somalilandlı lider Muhammed Abdullahi karşılıklı bir bildiri imzaladı.

Türkiye İsrail'in kararını kınayan ilk ülkelerden oldu.

Kararın ardından Arap Birliği 28 Aralık'ta acilen toplandı.

'Filistinliler yerinden edilecek' iddiası

Somali'nin Arap Ligi temsilcisi Ali Abdi Aware de İsrail'in bu kararının uluslararası hukukun ve Arap Birliği ile Afrika Birliği tüzüklerinin ciddi bir ihlâli olduğunu söyledi.

Ali Abdi Aware, bu tanımanın Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine yönelik İsrail'in yaklaşımını yansıttığı konusunda da uyardı.

Aware, Somali'nin Filistin halkını yerinden etme girişimlerinin bir parçası olmayacağı sözünü verdi.

Ramallah merkezili haber ajansı WAFA'ya göre, Filistin'in Arap Birliği Temsilcisi Muhannad El Aklouk, İsrail'in daha önce Somaliland'ı, özellikle Gazze Şeridi'nden Filistin halkını zorla yerinden etmeyi amaçlayan planlar kapsamında kullanmaya çalıştığı konusunda uyardı.

Ayrıca Filistinlilerin herhangi bir isim veya bahane altında zorla yerinden edilemeyeceğini söyledi.

Filistin Dışişleri Bakanlığı da yaptığı yazılı açıklamada İsrail'in daha önce Somaliland'ı "özellikle Gazze Şeridi'ndeki Filistinlilerin yerleştirilmesi için bir hedef" olarak önerdiğini de belirtti.

Bakanlık, Somaliland'ın bağımsız bir devlet olarak tanınmasının "İsrail'in bölgesel ve uluslararası barışı istikrarsızlaştırmaya yönelik daha geniş çabalarının" bir parçası olarak tanımladı.

Hamas'tan 27 Aralık'ta yapılan yazılı açıklamada da, "Gazze halkının yerinden edilmesi için Somaliland'in kullanılması dahil halkımızı zorla yerinden etmeyi amaçlayan tüm planları reddediyoruz" denildi.

Bu yılın başlarında çeşitli medya kuruluşları ABD ve İsrail'in Gazze'den zorla yerinden edilmiş Filistinlilerin yeniden yerleştirilmesi olasılığı ile ilgili Somaliland ile temasa geçtiğini bildirmişti.

Somaliland yetkilileri böyle bir görüşme olduğu iddiasını yalanlamıştı.

AFP haber ajansının New York Post gazetesinden aktardığı habere göre ABD Başkanı Donald Trump, Somaliland'ı "hemen tanımayacağını" ve "konuyu çalışması gerektiğini" söyledi. Gazeteye göre Trump, "Somaliland'ın ne olduğunu gerçekten bilen biri var mı?" diye ekledi.

Tanıma kararına ilk olarak Türkiye, Mısır ve Cibuti'den kınama geldi.

Üç ülkenin dışişleri bakanlarının yaptığı telefon görüşmesine ilişkin açıklama Mısır Dışişleri Bakanlığı'ndan yapıldı.

Açıklamada, "Bakanlar, İsrail'in Somaliland bölgesini tanımasını tümüyle reddetti ve kınadı. Somali'nin birliğine, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne tam desteklerini vurguladı" ifadeleri yer alıyor.

İsrail'in bu hamlesini kınayan Pakistan Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında, "Bu tür yasadışı ve provokatif eylemler tüm bölgede barışı ve istikrarı tehdit etmektedir" ifadeleri kullanıldı.

İsrail'in tanıma kararı Binyamin Netanyahu'nun X hesabından yapılan paylaşımla da duyuruldu.

İki siyasetçinin görüntülü telefon konuşmasına dair fotoğraflar da yer aldı.

Netanyahu, İsrail'in Somaliland ile tarım, sağlık, teknoloji ve ekonomi alanlarında "acil iş birliği" kurmak istediğini duyurdu. Somalilandlı lider Abdullahi'ye İsrail'i ziyaret etme çağrısı yaptı.

Netanyahu tanıma kararının da "İbrahim Anlaşmaları ruhuna uygun" olduğunu savundu.

Donald Trump'ın ilk döneminde başlattığı ve İbrahim Anlaşmaları olarak anılan diplomatik hamle, bölge ülkeleriyle İsrail ilişkilerini normalleştirmeyi amaçlıyordu.

Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Sudan ve Fas İbrahim Anlaşmaları'nı imzalayan ülkelerdi.

Abdullahi de yaptığı açıklamada, Somaliland bölgesinin İbrahim Anlaşmaları'na katılacağını söyledi.

Ortadoğu ne tepki veriyor?

Altı ülkeden oluşan Körfez İşbirliği Konseyi'nden de tepki var.

Açıklamada İsrail'in adımı "uluslararası hukuk ilkelerinin ciddi bir ihlali ve Somali'nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne açık bir tecavüz" olarak nitelendi.

Konseyin Genel Sekreteri Jasem Mohamed Albudaiwi, "Bu tanıma, Afrika Boynuzu bölgesindeki istikrarın temellerini sarsacak ve daha fazla gerilim ve çatışmaya kapı açacak tehlikeli bir emsal teşkil etmektedir" dedi.

Suudi Arabistan merkezli İslam İşbirliği Teşkilatı da İsrail'in tanıma kararının "reddedildiğini" açıkladı.

Bu hamleyle Somali'nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün ihlal edildiği savunuldu.

Afrika Boynuzu olarak adlandırılan bölgede yer alan Somaliland, Etiyopya, Somali ve Cibuti ile sınır komşusu.

Yaklaşık 34 sene önce bağımsızlığını ilan etse de bugüne kadar hiçbir ülke Somaliland'ı ülke tanımadı.

Bu yıl Nisan ayında İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar, süreci başlatan bir görüşme için Somalilandlı liderlerle ilk kez bir araya geldi.

Somalilandlı yetkililer, Gazze'deki Filistinlilerin kendi bölgelerine transferi konusunda ABD veya İsrail'den bir teklif aldıklarını yalanlamıştı.

Türkiye ve Somali ilişkilerinde yeni bir aşama kaydedilmişti

Türkiye 2011'den bu yana Somali ile siyasi, ekonomik ve askeri ilişkilerini geliştiriyor.

İki ülke arasında 8 Şubat'ta imzalanan "Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması" ile ilişkileri bir aşamaya evrildi.

Anlaşmaya göre, Mogadişu'da kapsamlı bir askeri üssü bulunan Türkiye, Somali karasularını 10 yıl boyunca koruyacak ve deniz kaynaklarının gelişimine katkıda bulunacak.

Anlaşmanın jeopolitik öneminin Etiyopya'nın Somaliland ile deniz üssü kurma amacıyla 1 Ocak'ta imzaladığı anlaşmaya yanıt olarak imzalanması olduğu düşünülüyordu.

Türkiye'nin bu anlaşmayla, Afrika Boynuzu olarak adlandırılan bölgenin en önemli sorunlarından birinin parçası haline geldiği yorumları yapılıyordu.