24 Nisan: Biden 1915 olaylarını yeniden 'soykırım' olarak tanımladı

24 Nisan 1915 olaylarının yıldönümünde Beyaz Saray tarafından yapılan yazılı bir açıklamada yaşananlar yeniden "soykırım" olarak tanımlandı. Açıklamaya tepki gösteren Dışişleri Bakanlığı ise, "1915 olayları konusunda gerçeklerle ve uluslararası hukukla bağdaşmayan talihsiz açıklamalar, tarihi siyasi saiklerle yeniden yazmaya yeltenen beyhude çabalardır" dedi.

Ermenice "Büyük Felaket" anlamına gelen "Meds Yeghern" tanımının kullanıldığı, ABD Başkanı Joe Biden'ın imzasıyla yayımlanan Beyaz Saray açıklamasında, "Meds Yeghern - Ermeni soykırımı - sırasında kaybedilen hayatları anıyoruz ve asla unutmama taahhüdümüzü yeniliyoruz" ifadeleri kullanıldı.

İstanbul'dan "Konstantinapolis" olarak bahseden ABD Başkanı mesajında, "24 Nisan 1915'te Osmanlı yetkilileri Konstantinapolis'te Ermeni aydınları ve cemaat liderlerini tutukladı. Bu, Ermeni cemaatine karşı sistematik bir şiddet kampanyasının başlangıcıydı. Sonraki yıllarda bir buçuk milyon Ermeni kişi sınır dışı edildi, katledildi ya da ölüme yürütüldü. Bu, Ermeni ailelerini sonsuza dek etkileyen bir trajediydi" denildi.

Açıklama şöyle devam etti:

"Bu acı dolu tarihi anmak için dünyanın dört bir yanındaki ulusları bir araya getirirken, aynı zamanda Ermeni halkının dayanıklılığı ve kararlılığı üzerine de düşünüyoruz. Hayatta kalanların çoğu, Amerika Birleşik Devletleri de dahil olmak üzere yeni topraklarda yeni hayatlar kurmak zorunda kaldı. Burada ve dünyanın her yerinde Ermeni halkı nefretin kötülüğünü umutla karşıladı.

"Bugün yeniden nefrete karşı sesimizi yükseltme, insan haklarını savunma ve zulmü önleme sözü verelim. Birlikte tüm insanların haysiyet, güvenlik ve saygı içinde yaşayabileceği, daha iyi bir gelecek oluşturmak için çabalarımızı ikiye katlayalım."

'Böyle bir yaklaşım, ancak tarihin tahrif edilmesine yol açar'

Biden'ın açıklamasına Dışişleri Bakanlığı'ndan tepki geldi.

1915 olaylarının "siyasetçilerin kendi gündemlerine ve iç siyasi mülahazalarına göre tanımlanayamayacağını" diye başlayan Bakanlık açıklaması şöyle devam etti:

"Böyle bir yaklaşım, ancak tarihin tahrif edilmesine yol açar. Bu taraflı tutumlarını sürdürmekte ısrar edenler, tarihte ucuz siyasi fırsatçılar olarak anılacaktır.

"Bizim açımızdan hükümsüz olan bu açıklamaları reddediyor, bu yanlışta ısrar edenleri en şiddetli şekilde kınıyoruz. Hiç kimse ve hiçbir kuruluş, Türkiye’ye kendi tarihiyle ilgili ders veremez."

Milli Savunma Bakanlığı tarafından Twitter hesabında yapılan paylaşımda, "Ulusal ve yabancı arşivlere göre Ermeni terör örgütleri yaşlı, kadın, çocuk demeden 1915 yılında binlerce Türk'ü vahşice katletti. Tarihi vesikalarla tüm gerçekler ortadayken milletimize iftira atmaya çalışanları şiddetle kınıyor, Ermeni teröristler tarafından katledilen Türklere Allah'tan rahmet diliyoruz" ifadeleri kullanıldı.

Ankara Valiliği eylem ve etkinliklerin düzenlenmisini yasakladı

Ankara Valiliği web sitesinden yaptığı duyuruda bugün sivil toplum örgütü ya da gerçek kişiler tarafından yapılan etkinlik ve eylemlerin il sınırları içerisinde düzenlenmisini yasakladı.

Valiliğin açıklaması şu şekilde:

"24 Nisan 2023 Pazartesi günü, sözde Ermeni soykırımı ile ilgili çeşitli kurum/kuruluş, sivil toplum örgütü ya da gerçek kişiler tarafından, ilimizin muhtelif yerlerinde/salonlarında, toplumsal hassasiyet ve duyarlılık içeren panel, söyleşi, basın açıklaması, toplantı, gösteri yürüyüşü v.b. eylem/etkinliklerin ilimiz sınırları içerisinde düzenlenmesi; 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11/C maddesi ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 17’nci maddesi hükümleri doğrultusunda huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteallik emniyetin ve kamu esenliğinin sağlanması amacıyla uygun görülmemiştir. Yukarıda belirtilen emirlere uyulmaması halinde ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde gerekli adli ve idari işlemler yapılacaktır."

Önceki yılların açıklamaları

ABD Başkanı Biden daha önceki yıllarda da benzer açıklamalarda bulunmuştu.

24 Nisan 2021'de iki kez "soykırım" ifadesini kullanan Biden'a Türkiye'den sert tepkiler gelmişti.

Mesaj yayımlandıktan sonra ABD Büyükelçisi Bakanlığa çağrılmıştı.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, "ABD Başkanı'nın 24 Nisan'da yaptığı 1915 olaylarına dair açıklamayı kabul etmiyor ve en şiddetli şekilde telin ediyoruz" denilmişti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Biden'ın açıklamasından kısa bir süre önce Türkiye Ermenileri Patriği Sahak Maşalyan'a gönderdiği mesajda "Türkler ile Ermenilerin yüz yıllarca süren ve insanlığa örnek olan birlikte yaşama kültürünün unutulmasına izin veremeyiz. Bu tartışmaların üçüncü taraflarca siyasallaştırılarak ülkemize yönelik müdahale aracı haline getirilmesinin kimseye bir faydası olmamıştır. Bizi bir arada tutan ne çıkardır ne de hesaptır. Aynı ülkeye, aynı değerlere, aynı yüksek ideallere olan samimi bağlılığımızdır" demişti.

Erdoğan 2022'de ise Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile bir araya geldi ve görüşmenin ardından yaptığı açıklamada "Ermenistan'la tam normalleşme hedefine ulaşacağımıza inanıyorum" ifadelerini kullandı.