ABD-Avrupa arasında Grönland krizi: 'Ticaret savaşı istemiyoruz'
Kaynak, WPA Pool/Getty Images
- Yazan, BBC News Türkçe
- Bildirdiği yer, Londra
- Okuma süresi: 4 dk
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland gerilimi nedeniyle bazı Avrupa ülkelerine yeni gümrük vergileri açıklamasının "tamamen yanlış olduğunu" söyledi.
Starmer "Grönland'ın geleceğine yalnızca Grönland halkı ve Danimarka Krallığı karar verebilir" diye konuştu.
ABD'nin getireceği gümrük vergisine aynı şekilde yanıt verip vermeyecekleri sorulduğunda ise müttefiklerin birbirlerini gümrük vergileriyle tehdit etmesinin yanlış olduğunu vurguladı:
"Ticaret savaşı İngiltere'nin çıkarına değil ve benim amacım da işin o noktaya gelmesini engellemek."
Donald Trump'ın, Danimarka'nın özerk bölgesi Grönland'ı ABD'ye vermesi talebinin ardından aralarında İngiltere'nin de yer aldığı sekiz ülke Avrupa ülkesi Grönland'a ve Danimarka'ya desteklerini açıklamış, bunun üzerine Trump 1 Şubat'tan itibaren bu ülkelere %10 ek gümrük vergisi getireceğini, bunun Haziran'da %25'e çıkarılacağını duyurmuştu.
19 Ocak'taki açıklamasında ABD'li üst düzey yetkililerle her gün iletişim halinde olduklarını söyleyen İngiltere Başbakanı Starmer, "Biz yakın müttefikleriz, yakın ortaklarız" dedi ve ABD'yle ilişkilerini "sonuç odaklı, yapıcı ve güçlü" tutmayı istediklerini ekledi.
Trump'tan Norveç'e mektup: Artık sadece barış odaklı düşünmüyorum
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Stoere'ye bir mektup gönderen Trump ise "Sekizden fazla savaşı durdurmuş olmama rağmen ülkenizin bana Nobel Barış Ödülü vermeme kararı nedeniyle, artık sadece barış odaklı düşünmek zorunda hissetmiyorum" dedi ve ekledi:
"Barış düşüncesi hala baskın olsa da artık ABD için neyin iyi ve doğru olduğunu da düşünüyorum."
ABD Başkanı Trump göreve başladığından beri Nobel Barış Ödülü'nü hak ettiğini söylese de Nobel Komitesi 2025'teki ödülü Venezuelalı muhalif lider Maria Corina Machado'ya vermişti.
Trump'ı Venezuela'ya düzenlediği bir operasyonla Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu ele geçirip yargılamak üzere ABD'ye götürmesinin ardından, Machado geçen hafta ödülünü Trump'a vermişti.
'İngiltere ve AB arasında yakınlaşmaya yol açabilir'
BBC Politika Editörü Chris Mason'a göre Başbakan Starmer, açıklamalarında özellikle sakin bir ton tercih etti.
Peki Trump'ın gümrük vergisi tehdidi hayata geçerse İngiltere ekonomisine ne kadar zarar verebilir?
BBC Ekonomi Editör Yardımcısı Dharshini David, İngiltere'nin en büyük ihracat pazarının ABD olduğunu fakat bu ihracatın üçte ikisinin hizmet ihracatı olduğunu ve bunun da gümrük vergilerinden etkilenmediğini belirtiyor.
David, geri kalan üçte birlik ürün ihracatının ise Trump'ın geçen yıl yürürlüğe koyduğu gümrük vergilerinden olumsuz etkilendiğini, bu yıl da böyle bir adım atılırsa İngiltere ekonomisine etkisinin %0,5'lik küçülme şeklinde olabileceğini aktarıyor.
David bunun siyasi sonucunun ise İngiltere'yi ABD'den uzaklaştırıp AB ile daha yakın bir işbirliğine itmek olabileceğini ekliyor.
Avrupa ülkelerinden yanıtlar: 'Şantaja boyun eğmeyeceğiz'
Trump'ın gümrük vergisiyle tehdit ettiği diğer ülkeler Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Hollanda ve Finlandiya'ydı.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Avrupa ülkelerinin destek mesajlarına teşekkür ederek "Avrupa şantaja boyun eğmeyecek" dedi.
Frederiksen, Avrupa topluluğunu yaratan temel değerlere bağlı kalmanın önemini vurguladıktan sonra, Kuzey Buz Denizi'nin güvenliğinin ABD ile ortak çıkarları olduğunu söyledi ve "Çatışma değil işbirliği istiyoruz" ifadelerini kullandı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da bu tehdidin "kabul edilemez" olduğunu söyledi, "hiçbir tehdit bizi sarsamaz" dedi.
Macron, gümrük tehditlerine kıta çapında yanıt verilmesi için çalıştıklarını da ekledi.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ise "Şantaja boyun eğmeyeceğiz" ifadesini kullandı.
Grönland ve Danimarka'da 17 Ocak Cumartesi günü binlerce kişi, ABD'nin önerdiği devralma planını protesto etti.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Toprak bütünlüğü ve egemenlik, uluslararası hukukun temel ilkeleridir. Gümrük vergileri, transatlantik ilişkileri zedeleyecek ve tehlikeli bir düşüş sarmalına yol açacaktır" dedi.
Grönland neden önemli?
Grönland, 57 bin nüfusa sahip ancak kaynakları bakımından zengin bir bölge ve Kuzey Amerika ile Kuzey Kutbu arasında yer alması nedeniyle, füze saldırıları durumunda erken uyarı sistemleri ve bölgedeki gemileri izlemek için ideal bir konumda.
Trump daha önce Washington'un bu bölgeyi "kolay yoldan" veya "zor yoldan" ele geçireceğini söylemişti.
Truth Social platformundan 17 Ocak'ta açıklama yapan Trump, "Danimarka'yı ve diğer Avrupa Birliği ülkelerini onlardan gümrük vergisi almayarak yüzyıllarca sübvanse ettik. Şimdi, yüz yıllar sonra, Danimarka'nın geri vermesinin zamanı geldi" dedi.
Trump, Çin ve Rusya'nın da Grönland'ı istediğini söyleyerek, "Dünya barışı tehlikede!" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı'nın bu adımı, NATO üyesi Avrupa ülkelerinin, Grönland'a asker konuşlandırma kararının ardından geldi.
ABD ile Danimarka 14 Ocak'ta görüşmüştü
Danimarka ve Grönland'dan üst düzey yetkililer 14 Ocak'ta ABD ile gerilime neden olan süreci görüştü.
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen ve Grönlandlı mevkidaşı Vivian Motzfeldt, 14 Ocak'ta Washington'da ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile biraraya geldi.
Rasmussen toplantının ardından yaptığı basın açıklamasında, görüşmeyi "dobra ama yapıcı" olarak nitelendirdi.
ABD ve Danimarka'nın Grönland'ın geleceğine ilişkin pozisyonlarının farklı göründüğünü ifade etti.
"Hâlâ temel anlaşmazlıklarımız var ancak görüşmelere devam edeceğiz" diye ekledi.
Danimarka Dışişleri Bakanı Trump'ın açıkça Grönland'ı "fethetmek" istediğini ancak görüşmenin "Amerikan tutumunu değiştirdiğini" düşündüğünü söyledi.
İki ülke arasında bir çalışma grubu oluşturulduğunu ve bu grubun önümüzdeki birkaç hafta içinde bir araya gelerek izlenecek bir yol haritası üzerinde görüşeceğini duyurdu.
Öte yandan NATO ve AB içinde, Trump'ın Grönland konusunda, onu tatmin eden bir sonuç elde etmeden durma ihtimalini düşük görenlerin sayısı çok fazla.
