Trump'tan Grönland çıkışı: 'Orayı almalıyız, koruyamıyorlar'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, Grönland ile ilgili son açıklamasında "orayı almalıyız, [Danimarka] orayı koruyamıyor" dedi.

Trump 19 Ocak'ta yaptığı açıklamada ayrıca NATO müttefiklerinin ABD'nin Grönland üzerinde hak iddia etmesine karşı "çok diretmeyeceklerini" öne sürdü ve Avrupa ülkelerinin adaya yaptığı sevkiyatın "askeri olmadığını" söyledi.

ABD başkanı "NATO Danimarka'yı 20 yıldır uyarıyor. Rus tehdidi konusunda uyarıyorlar, Sadece Rusya değil aynı zamanda Çin de var" dedi ve şu ifadeleri kullandı:

"Neler olacağına bakalım. Şöyle ifade edeyim: İlginç bir Davos olacak."

Trump kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı bir paylaşımda Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile birlikte Grönland'e ABD bayrağı diktikleri bir görsel yer aldı.

Başka bir paylaşımda ise Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un kendisine gönderdiği bir mesajı paylaştı.

Mesajda Macron'un Trump'a "Grönland ile ilgili ne yaptığını anlamıyorum" dediği ve Davos zirvesinden sonra bir G7 toplantısı organize etmeyi teklif ettiği görülüyor.

Reuters haber ajansına konuşan Fransız kaynaklar mesajın Macron'a ait olduğunu doğruladı.

Trump bunun yanı sıra NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'den de bir mesaj paylaştı.

Mesajda "Grönland konusunda bir yol bulmakta kararlıyım" ifadeleri yer alıyor.

Vergi tehdidi

ABD Başkanı Donald Trump bu paylaşımlarından önce Grönland'ı ilhak etme açıklamalarına karşı çıkan Avrupa ülkelerine gümrük vergisi uygulama tehdidini yinelemişti.

NBC televizyonuna konuşan Trump, ek vergi tehdidinin "yüzde 100" ciddi olduğunu söylemişti.

Grönland konusunda askeri güç kullanıp kullanmayacağı sorusunaysa Trump, "Yorum yok" yanıtını vermişti.

ABD başkanı, Avrupa'nın Rusya-Ukrayna savaşına odaklanması gerektiğini de savunmuştu.

Grönland başlıklı gelişmeler Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu gündeminin de ön sırasında yer alıyor.

Burada BBC'ye konuşan IBM'nin başkan yardımcısı Gary Cohn, Trump'ın açıklamalarını Grönland'daki kritik minerallerle ilişkilendirdi.

Cohn, ilk döneminde Trump'a ekonomik konularda danışmanlık yapmış bir isim.

Uzman, Trump'ın Grönland hakkındaki son açıklamalarının "bir müzakerenin parçası olabileceğini" öne sürdü.

Trump'ın Çarşamba günü Davos'ta konuşması bekleniyor. ABD başkanı 2020'den beri ilk kez zirveye katılacak.

'Avrupa şantaja boyun eğmeyecek'

İngiltere Başbakanı Keir Starmer 19 Ocak'taki konuşmasında Trump'ın yeni gümrük vergileri açıklamasının "tamamen yanlış olduğunu" söyledi.

Starmer "Grönland'ın geleceğine yalnızca Grönland halkı ve Danimarka Krallığı karar verebilir" diye konuştu.

Trump NBC'ye verdiği röportajda, 1 Şubat'tan itibaren ABD'ye İngiltere'den gönderilen "her türlü mala" yüzde 10 ek vergi uygulanacağını duyurdu.

1 Haziran'dan itibaren ise gümrük vergisinin %25'e çıkacağını kaydetti.

Trump'ın gümrük vergisiyle tehdit ettiği diğer ülkeler Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Hollanda ve Finlandiya'ydı.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Avrupa ülkelerinin destek mesajlarına teşekkür ederek "Avrupa şantaja boyun eğmeyecek" dedi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da bu tehdidin "kabul edilemez" olduğunu söyledi ve "hiçbir tehdit bizi sarsamaz" dedi.

Macron, gümrük tehditlerine Avrupa çapında yanıt verilmesi için çalıştıklarını da ekledi.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Toprak bütünlüğü ve egemenlik, uluslararası hukukun temel ilkeleridir. Gümrük vergileri, transatlantik ilişkileri zedeleyecek ve tehlikeli bir düşüş sarmalına yol açacaktır" dedi.

Grönland ve Danimarka'da 17 Ocak Cumartesi günü binlerce kişi ABD'nin önerdiği devralma planını protesto etmişti.

'İngiltere ve AB arasında yakınlaşmaya yol açabilir'

BBC Politika Editörü Chris Mason'a göre Başbakan Starmer, açıklamalarında özellikle sakin bir ton tercih etti.

Peki Trump'ın gümrük vergisi tehdidi hayata geçerse İngiltere ekonomisine ne kadar zarar verebilir?

BBC Ekonomi Editör Yardımcısı Dharshini David, İngiltere'nin en büyük ihracat pazarının ABD olduğunu fakat bu ihracatın üçte ikisinin hizmet ihracatı olduğunu ve bunun da gümrük vergilerinden etkilenmediğini belirtiyor.

David, geri kalan üçte birlik ürün ihracatının ise Trump'ın geçen yıl yürürlüğe koyduğu gümrük vergilerinden olumsuz etkilendiğini, bu yıl da böyle bir adım atılırsa İngiltere ekonomisine etkisinin %0,5'lik küçülme şeklinde olabileceğini aktarıyor.

David bunun siyasi sonucunun ise İngiltere'yi ABD'den uzaklaştırıp AB ile daha yakın iş birliğine itmek olabileceğini ekliyor.

Grönland neden önemli?

57 bin kişiye ev sahipliği yapan Grönland yeraltı kaynakları bakımından zengin bir bölge.

Kuzey Amerika ile Kuzey Kutbu arasında yer alması nedeniyle olası bir saldırı durumunda erken uyarı sistemleri ve bölgedeki gemileri izlemek için ideal konumda.

Trump daha önce Washington'un bu bölgeyi "kolay yoldan" veya "zor yoldan" ele geçireceğini söylemişti.

Truth Social platformundan 17 Ocak'ta açıklama yapan Trump, "Danimarka'yı ve diğer Avrupa Birliği ülkelerini onlardan gümrük vergisi almayarak yüzyıllarca sübvanse ettik. Şimdi, yüzlerce yıl sonra, Danimarka'nın geri vermesinin zamanı geldi" demişti.

Trump, Çin ve Rusya'nın da Grönland'ı istediğini söyleyerek "Dünya barışı tehlikede!" ifadelerini kullanmıştı.

ABD başkanı, NATO üyesi Avrupa ülkelerinin Grönland'a asker konuşlandırma kararının ardından bu paylaşımı yapmıştı.