ቓዛ፡ እማመ ትራምፕ ኣይክፍጸምን፣ ሳዕቤን ግን ኣለዎ

ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ንቓዛ "ክትቈጻጸር"ን "ክትውንንን" ከምኡ'ውን ነበርታ ዳግማይ ክጣየሱን ዝሓጸጾ መደብ ኣብ ግብሪ ዝውዕል ኣይኰነን።

ካብተን ነዚ መደብ ዝነጸጋ ሃገራት ዓረብ ምትሕብባር ዘድልዮ ጉዳይ እዩ።

ገለ ካብዘን ሃገራት ድማ ዮርዳኖስን ግብጽን ይርከብአን። ትራምፕ፡ ኣብ ቓዛ ዝርከቡ ፍልስጤማውያን ናብዘን ሃገራት ከግዕዝ እዩ ዝደሊ።

ብተወሳኺ ካብታ ነቲ ወጻኢ ክትሽፍን ትጽቢት ክግበረላ ዝኽእል ስዑዲ ዓረብ እውን ምትሕብባር ከድሊ እዩ።

ምዕራባውያን መሻርኽቲ ኣመሪካን እስራኤልን እውን ነቲ ሓሳብ ተቓዊሞም እዮም።

ብዙሓት ኣብ ቓዛ ዝርከቡ ፍልስጤማውያን ዕድል እንተረኺቦም ምናልባት ክወጽኡ ክፍተኑ ይኽእሉ እዮም።

ግን ዋላ ሓደ ሚልዮን እንተወጽኡ፡ ኣስታት 1.2 ሚልዮን ኣብ ቓዛ ክተርፉ እዮም።

ምናልባት ኣመሪካ - ሓደስቲ ወነንቲ ናይ ትራምፕ "ሪቨራ ማእከላይ ምብራቕ" - ሓይሊ ተጠቒማ ክትኣልዮም ትግደድ ትኸውን።

ድሕሪ'ቲ ኣመሪካ ኣብ 2003 ኣብ ዒራቕ ዝካየደቶ ኣዕናዊ ኢድ ኣእታውነት፡ እዚ ኣብ ኣመሪካ ኣዝዩ ተቐባልነት ዘይረክብ ስጕምቲ ክኸውን ተኽእሎ ኣሎ።

እቲ ክልተ ሃገራት ዘጠቓልል ፍታሕ ይከኣል እዩ ዝብል ዝጸንሐ ተስፋ መወዳእታ ክረክብ ይኽእል።

እዚ ድማ እቲ ልዕሊ ሓደ ዘመን ዝጸንሐ ግጭት ኣብ ጐድኒ እስራኤል ናጻ ዝዀነት ፍልስጤም ብምምስራት ክዛዘም ይኽእል እዩ ዝብል ባህጊ እዩ።

መንግስቲ ነታንያሁ ነቲ ሓሳብ ብጽኑዕ ዝቃወም ኰይኑ፡ እዚ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝፈሸሉ ዝርርባት ሰላም፡ "ክልተ ግዝኣታት ንኽልተ ህዝብታት" ዝብል ባዶ ጭርሖ ዝገብር እዩ።

ይዅን'ምበር ካብ መጀመርታ 1990ታት ጀሚሩ ማእከላይ ትኹረት ፖሊሲ ወጻኢ ኣመሪካ ኰይኑ'ዩ ጸኒሑ።

ውጥን ትራምፕ ዓለምለኻዊ ሕጊ እውን ዝጥሕስ እዩ ዝኸውን።

ኣመሪካ ኣብ ሕጊታት ዝተመርኰሰ ዓለምለኻዊ ስርዓት ትኣምን እያ ዝብል ምጉት ድማ ክፈርስ እዩ።

ሩስያ ኣብ ዩክረይንን ቻይና ኣብ ታይዋንን ዘለወን ግዝኣታዊ ህርፋን ድማ ኣዝዩ ምተለዓዓለ።

ኣብቲ ዞባ እንታይ ትርጉም ይህልዎ?

እዚ ኣብ ግብሪ ዘይውዕል እንተዀይኑ ስለ ምንታይ የጨንቕ?

ናይዚ መልሲ፡ ትራምፕ ዝሃቦ ርእይቶ፡ ዋላ'ኳ ዘይተለምደ እንተዀነ፡ ሳዕቤን ክህልዎ'ዩ ዝብል'ዩ።

ትራምፕ ፕረዚደንት ኣመሪካን ኣብ ዓለም እቲ ዝሓየለ ሰብ እዩ፤ ዳግም ኣዳላዊ ሪያሊቲ ቲቪን ኣርእስታት ዜና ክኸውን ዝፍትን ፖለቲካዊ ተስፋ ዘለዎ ሰብ ኣይኰነን።

ኣብ ሓጺር ግዜ፡ እቲ ብሰንኪ እቲ ዘደንጹ ኣዋጁ ዝተፈጠረ ምዝባዕ፡ ነቲ ኣብ ቓዛ ዝነበረ ተሃዋሲ ምቍራጽ ተዅሲ ከዳኽሞ ይኽእል እዩ።

ሰበስልጣን ዓረብ ዝዀነ ሓደ ምንጪ "ድምጺ ሞት" ክኸውን ከም ዝኽእል'ዩ ነጊሩኒ።

ንመጻኢ ምሕደራ ቓዛ ዝምልከት ውጥን ዘይምህላው ድሮ ኣብቲ ስምምዕ ዘሎ ሃጓፍ ዘመልክት እዩ።

ሕጂ ትራምፕ ሓደ ውጥን ኣቕሪቡ ኣሎ፤ እዚ ውጥን ድማ ዋላ ተፈጻሚ እንተዘይኰነ፡ ኣብ ኣእምሮ ፍልስጤማውያንን እስራኤላውያንን ኣዝዮም ዓበይቲ ስክፍታታት ዘበግስ እዩ።

ኵሉ ኣብ መንጐ ማእከላይ ባሕርን ሩባ ዮርዳኖስን ምናልባት'ውን ክንዮኡ ዘሎ መሬት ኣምላኽ ዝሃቦም ንብረት ኣይሁድ እዩ ኢሎም ናይ ዝኣምኑ ኣኽረርቲ ሃገራውያን ኣይሁዳውያን መደባትን ሕልምታቶምን ክብርኽ ዝገብር እዩ።

እዞም ኣኽረርቲ መራሕቲ ኣካል መንግስቲ ነታንያሁ ኰይኖም፡ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ዝሕግዙ እዮም።

ብእማመ ትራምፕ ድማ ሕጕሳት ኰይኖም ኣለዉ።

ፍልስጤማውያን ኣሊኻ ብኣይሁድ ምትካእ ብዝብል ናይ ነዊሕ ግዜ ዕላማ፡ ኲናት ቓዛ ዳግማይ ክጅምር ድልየት ኣለዎም።

ሚኒስተር ፋይናንስ ቤዛለል ስሞትሪች ድሕሪ'ቲ ብ7 ጥቅምቲ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ትራምፕ ንመጻኢ ዕድል ቓዛ ምላሽ ከም ዝሃበ ገሊጹ'ዩ።

ንሱ፡ "ኣብ መሬትና ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ቅትለት ዝፈጸመ ሰብ ንሓዋሩ መሬቱ ክስእን እዩ። ሕጂ ኣብ መወዳእታ ብሓገዝ ኣምላኽ ነቲ መንግስቲ ፍልስጤም ዝብል ሓደገኛ ሓሳብ ንምቕባር ክንዋሳእ ኢና፡" ክብል ኣብ መግለጺኡ ጠቒሱ።

ምናልባት ኣብ ቅድሚኦም ጸገም ከይፍጠር ዝፈርሑ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ማእከላይ ደረጃ ዘለዎም መራሕቲ ተቓወምቲ፡ ብዛዕባ'ዚ ጉዳይ ብዙሕ ኣይተዛረቡን፡ እንተዀነ ነቲ ውጥን ብጭውነት እዮም ተቐቢሎምዎ።

ሓማስን ካልኦት ዕጡቓት ጕጅለታት ፍልስጤምን፡ ኣብ ልዕሊ እስራኤል ገለ ዓይነት ሓይሊ ብምርኣይ ንትራምፕ መልሲ ክህቡ ኣድላይ ከምዝዀነ ክስምዖም ይኽእል እዩ።

ንፍልስጤማውያን፡ እቲ ምስ እስራኤል ዝካየድ ዘሎ ግጭት፡ ብመንፈስ ዝኽሪ ናይቲ ኣ'ናቕባ ዝብልዎ "መዓት" ዝድረኽ እዩ።

እስራኤል ኣብ 1948 ንናጽነት ኣብ ዝገበረቶ ኲናት ክትዕወት ከላ፡ ስደት ፍልስጤማውያን ዘስዓበ እዩ ነይሩ።

ልዕሊ 700 ሽሕ ፍልስጤማውያን ተሰዲዶም ወይ ድማ ብሓይልታት እስራኤል ካብ ገዛኦም ክመዛበሉ ተገዲዶም እዮም።

ብዘይካ ብኣጻብዕ ዝቝጸሩ ኵሎም ክምለሱ ፈጺሙ ኣይተፈቕደሎምን፤ እስራኤል ድማ ንብረቶም ንምምንዛዕ ክሳዕ ሕጂ እትጥቀመሎም ሕጊታት ኣጽዲቓ'ያ።

ሕጂ ዘሎ ፍርሒ ድማ እቲ ኵነታት ዳግማይ ከየጋጥም ዝብል እዩ።

ብዙሓት ፍልስጤማውያን፡ ነቲ ድሮ እስራኤል ኣንጻር ሓማስ ዘካየደቶ ኲናት ንቓዛ ንምጥፋእን ነቲ ህዝቢ ንምስጓግን ከም ዝተጠቐመትሉ እዮም ዝኣምኑ።

ሓደ ካብ ክስታቶም ድማ እስራኤል ምጽናት ዓሌት ትፍጽም ኣላ ዝብል ኰይኑ፡ ሕጂ ድማ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ መደባት እስራኤል ምጉህሃር ይውስኽ ኣሎ ኢሎም ክኣምኑ ተኽእሎ ኣሎ።

ድርኺት ትራምፕ እንታይ ክኸውን ይኽእል?

ትራምፕ ስለዝተዛረበ ጥራይ፡ እቲ ጉዳይ ሓቂ ወይ ርግጸኛ ክኸውን'ዩ ማለት ኣይኰነን።

መብዛሕትኡ ግዜ መግለጺታቱ መግለጺ ናይቲ ዝተረጋገጸ ፖሊሲ ኣመሪካ ዘይኰነስ ኣብ ድርድር ንብረት ዝግበሩ ስልታዊ መኽፈቲታት እዮም ዝመስሉ።

ምናልባት ትራምፕ ካልእ ውጥን ኣብ ዘዳልወሉ እዋን ገለ ምድንጋራት ይዝርግሕ ይኸውን። ሽልማት ኖቤል ሰላም'ውን ከም ዝሃርፍ ይንገር።

ጸለውቲ ሰላም ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣብ መወዳእታ ኣብ ዘይተዓወትሉ እዋን'ውን ከይተረፈ፡ ነዚ ናይ ምዕዋት ሓያል ታሪኽ ኣለዎም።

ዓለም ነቲ ትራምፕ ብዛዕባ ቓዛ ዘውጽኦ መግለጺ ክትርዳእ ኣብ ትፍትነሉ ዝነበረት እዋን፡ ንሱ ምስ ኢራን "ዝተረጋገጸ ስምምዕ ሰላም ኑክሊየር" ክህልዎ ዘለዎ ድሌት ኣብ ትሩዝ ሶሻል መድረኹ ኣስፊሩ ነይሩ።

ስርዓት ኢራን፡ ድሌት ኒዩክለራዊ ኣጽዋር ከምዘለዎ ዝኽሕድ'ኳ እንተዀነ፡ ሕጂ ግን ኣብ ቴህራን ልዑል መከላኸሊ ክሳብ ዘድሊ ስግኣት ኣሎ ድዩ የለን ክትዓት ይካየዱ ኣለዉ።

ነታንያሁ፡ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ ኣመሪካ ብሓገዝ እስራኤል መደበራት ኑክሊየር ኢራን ከተጥፍእ ድልየት ነይርዎ።

ምስ ኢራን ውዕል ምግባር ኣካል መደቡ ኰይኑ ኣይፈልጥን።

ነታንያሁ፡ ኣብ ቀዳማይ ስልጣን ትራምፕ ኣመሪካ ካብቲ ምምሕዳር ባራክ ኦባማ ምስ ኢራን ዝፈረሞ ኑክሌራዊ ስምምዕ ንኽትወጽእ ከእምን ነዊሕን ዕዉትን ጎስጓስ ኣካይዱ'ዩ።

ትራምፕ፡ ምስ ኢራናውያን ውጥን ኣብ ዝፍጽመሉ እዋን ተረርቲ የማናውያን እስራኤላውያን ንኽሕጎሱ ዝሕግዝ ነገር ክህቦም ድልየት እንተነይርዎ፡ ኣብዚ ተዓዊቱ ኣሎ።

እንተዀነ ዘይርጉጽነት ኣብ ምፍጣርን ኣብቲ ኣዝዩ ግጭት ዝመልኦ ዞባ ዝያዳ ዘይምርግጋእ ኣብ ምዝርጋሕን እውን ተዓዊቱ እዩ።