เปิดร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ "ฉบับรื้อระบอบประยุทธ์" เสนอตั้งผู้ตรวจการกองทัพ-ใช้ระบบสภาเดี่ยว

ตั้งคณะผู้ตรวจการกองทัพและศาล ดำเนินคดีผู้ก่อการรัฐประหาร ยกเลิกวุฒิสภาเปลี่ยนมาเป็นสภาเดี่ยว ยกเลิกยุทธศาสตร์ชาติและแผนปฏิรูปประเทศ ให้สภาผู้แทนราษฎรมีส่วนเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ เป็นบางส่วนของเนื้อหาในร่างแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญซึ่งเสนอโดยกลุ่ม "รี-โซลูชัน" (Re-Solution) เมื่อวันนี้ 6 เม.ย. 2564

กลุ่มรี-โซลูชัน เป็นการรวมตัวกันของ 4 องค์กร คือ โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (ไอลอว์), กลุ่มรัฐธรรมนูญก้าวหน้า, คณะก้าวหน้าและพรรคก้าวไกล เพื่อเสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญรายมาตราและล่ารายชื่อประชาชนให้ได้อย่างน้อย 5 หมื่นรายชื่อเพื่อเข้าชื่อเสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับนี้ที่พวกเขาเรียกว่า "ฉบับรื้อระบอบประยุทธ์"

การเปิดตัวร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของกลุ่มมีขึ้นไม่นานหลังจากที่นายไพบูลย์ นิติตะวัน รองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ เสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ 5 ประเด็น 13 มาตราต่อสาธารณะเมื่อวันที่ 2 เม.ย. และเตรียมยื่นเป็นญัตติขอแก้ไขรัฐธรรมนูญต่อประธานรัฐสภาในวันที่ 7 เม.ย.

ขณะที่พรรคภูมิใจไทยเสนอแก้ไขรัฐธรรมนูญรายมาตราในส่วนที่ว่าด้วยการตัดอำนาจ ส.ว.ในการเลือกนายกรัฐมนตรี ทำให้ความเคลื่อนไหวในการแก้ไขรัฐธรรมนูญกลับมาเป็นประเด็นที่น่าติดตามอีกครั้งหลังจากความพยายามในการแก้ไขรัฐธรรมนูญ 2560 ทั้งฉบับถูกปิดตายลงเมื่อรัฐสภาลงมติคว่ำร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมมาตรา 256 เพื่อเปิดทางให้มีการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ทั้งฉบับเมื่อวันที่ 17 มี.ค.

กลุ่มรี-โซลูชันเลือกวันที่ 6 เม.ย. ซึ่งเป็นวันครบรอบ 4 ปีของการประกาศใช้รัฐธรรมนูญ ปี 2560 เป็นวันเริ่มต้นการรณรงค์เข้าชื่อสนับสนุนร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ โดยคาดหวังว่าจะได้รายชื่อผู้สนับสนุน "หลายแสนหรือล้านคน" ภายในเวลา 6 เดือน

ซึ่งสุดท้ายแล้วทางกลุ่มสามารถรวบรวมรายชื่อประชาชนได้กว่า 1.35 แสนคนในการเข้าชื่อเสนอร่างกฎหมาย

"หลายคนถามว่าทำไปทำไม เสียเวลา ทำแล้วเดี๋ยว ส.ว. ก็โหวตคว่ำตั้งแต่วาระ 1 ยิ่งร่างแรง ๆ หนัก ๆ แบบนี้ แก้ประเด็นสำคัญที่รื้อระบอบประยุทธ์แบบนี้ คุณไม่มีปัญญาหา 84 ส.ว. (มาสนับสนุนร่างแก้ไข) ได้หรอก แต่เราจำเป็นต้องทำ เพราะถ้าไม่ทำก็ไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง...ผมไม่ทราบว่าไปถึงสภาแล้วมันจะผ่านหรือไม่ แต่ถ้าได้หลาย ๆ แสนหรือไปถึงล้านรายชื่อ ส.ว.ก็อาจจะเปลี่ยนก็ได้ แต่ถ้าเขายังไม่แยแสอีก การเมืองก็จะเปลี่ยนแล้ว" นายปิยบุตร แสงกนกกุล เลขาธิการคณะก้าวหน้า ผู้ตัวหลักในการร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของกลุ่มเรโซลูชันกล่าวในงานเปิดตัวกิจกรรมรณรงค์ล่ารายชื่อซึ่งจึดขึ้นที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

นายปิยบุตร อดีตนักวิชาการด้านนิติศาสตร์อธิบายว่าหลังจากรัฐสภาโหวตคว่ำการแก้ไขรัฐธรรมนูญเพื่อเปิดทางสู่การร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ทางกลุ่มจึงได้เริ่มต้นความพยายามครั้งใหม่ด้วยการเสนอแก้ไขรัฐธรรมนูญเป็นรายมาตราใน 4 ประเด็นที่ "เป็นเสาหลักค้ำยันระบอบประยุทธ์"

ผศ.ดร.ประจักษ์ ก้องกีรติ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มธ. หนึ่งในนักวิชาการที่ร่วมบรรยายในงานเปิดตัวแคมเปญล่ารายชื่อและร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของกลุ่มเรโซลูชันอธิบายความหมายของ "ระบอบประยุทธ์" ไว้ว่าคือ "รัฐทหาร+ทุนนิยมแบบช่วงชั้น" ซึ่งมีลักษณะสำคัญ 2 ประการ คือ หนึ่ง-เป็นระบอบที่ให้ความสำคัญกับทหารมาก นำทหารมาแทรกแซงการเมืองควบคุมสังคมและทำเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับกิจการของทหารเลย และ สอง-การใช้อำนาจรัฐเพื่อเอื้อให้กลุ่มทุนจำนวนหนึ่งเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์ได้อย่างเป็นทางการ

สำหรับ 4 ประเด็นในร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ทางกลุ่มรี-โซลูชันเชื่อว่าเป็นประเด็นสำคัญที่จะนำไปสู่การรื้อระบอบประยุทธ์ ได้แก่

ส.ว. และ "สภาเดี่ยว"

ยกเลิก "หมวด 7 รัฐสภา" และเปลี่ยนเป็น "หมวด 7 สภาผู้แทนราษฎร" แทน โดยคงเหลือสภาผู้แทนราษฎรเพียงสภาเดียวพร้อมกับเพิ่มบทบาทและกลไกให้กับสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรฝ่ายค้านในการตรวจสอบควบคุมการบริหารราชการแผ่นดินของคณะรัฐมนตรี

นายพริษฐ์ วัชรสินธุ ผู้ก่อตั้งกลุ่มรัฐธรรมนูญก้าวหน้า กล่าวว่าสมาชิกวุฒิสภา 250 คนที่มาจากการแต่งตั้ง โดยเกือบครึ่งหนึ่งมาจากองค์กรที่เป็น "แม่น้ำ 5 สาย" ของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) และยังมีผู้นำเหล่าทัพที่เป็น ส.ว. โดยตำแหน่งนั้นเป็น "ศูนย์รวมความเลวร้ายของรัฐธรรมนูญ 2560 และความวิปริตของการเมืองไทย และเป็นรูปธรรมที่ชัดเจนที่สุดของการสืบทอดอำนาจ"

"เราต้องเอา ส.ว. 250 คนนี้ออกจากรัฐสภาไทยให้ได้" และ "ข้อเสนอเรื่องการแก้ไขรัฐธรรมนูญใด ๆ ก็ตามที่ไม่แตะเรื่อง ส.ว. ถือว่าไม่เพียงพอต่อการรื้อระบอบประยุทธ์" นายพริษฐ์กล่าว

เขาอธิบายต่อว่าเมื่อไม่มีวุฒิสภาแล้ว ประเทศไทยก็จะเปลี่ยนมาเป็นระบบ "สภาเดี่ยว" คือมีเพียงสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งไม่ใช่เรื่องแปลกและขณะนี้มีประเทศที่เป็นรัฐเดี่ยวที่ปกครองโดยระบอบประชาธิปไตยราว 20 ประเทศที่ใช้ระบบสภาเดียว

นายพริษฐ์หยิบยกข้อดีของการใช้ระบบสภาเดี่ยวมาสนับสนุน เช่น ประชาชนทุกคนมี 1 สิทธิ์ 1 เสียงเท่ากันในการเลือกนายกฯ การออกกฎหมายทำได้คล่องตัวและทันต่อสถานการณ์ ประหยัดงบประมาณปีละกว่า 1 พันล้านบาทที่ใช้เป็นเงินเดือนของ ส.ว.และทีมงาน ส.ว.

ส่วนประเด็นที่หลายคนกังวลว่าจะไม่มีกลไกตรวจสอบการทำงานของ ส.ว. นั้น นายพริษฐ์กล่าวว่าร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของทางกลุ่มเสนอให้ "ติดอาวุธ" ในการตรวจสอบรัฐบาลให้แก่รัฐสภา ฝ่ายค้านและประชาชน เช่น การสภาผู้แทนราษฎรตั้ง "คณะผู้ตรวจการกองทัพ" จำนวน 10 คน ประกอบด้วย ส.ส.ฝ่ายค้านและฝ่ายรัฐบาลอย่างละครึ่ง มีอำนาจในการตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณ รายได้ โครงการจัดซื้อจัดจ้างของกองทัพ รวมถึงพิจารณาเรื่องร้องเรียนของทหารชั้นผู้น้อย

นอกจากนี้ยังให้ตั้งคณะผู้ตรวจการองค์กรอิสระ ศาลและผู้พิพากษาในลักษณะเดียวกันด้วย

ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระ

แก้ไขเพิ่มเติม "หมวด 11 ศาลรัฐธรรมนูญ" เพื่อเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบ คุณสมบัติ ลักษณะต้องห้าม และการได้มาซึ่งตุลาการศาลรัฐธรรมนูญเสียใหม่ พร้อมกับจำกัดขอบเขตหน้าที่และอำนาจของศาลรัฐธรรมนูญให้ชัดเจนเคร่งครัดมากขึ้น เพื่อมิให้ศาลรัฐธรรมนูญกลายเป็นรัฐธรรมนูญเสียเอง

ประเด็นนี้นายปิยบุตรอธิบายว่าปัญหาของศาลรัฐธรรมนูญนอกจากจะอยู่ที่การได้มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญที่เชื่อมโยงกับ คสช. แล้ว ศาลรัฐธรรมนูญยังมีอำนาจที่มากเกินไปจนผูกขาดอำนาจในการชี้เป็นชี้ตายเรื่องรัฐธรรมนูญ รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันยังเปิดช่องให้หลายฝ่ายใช้ศาลรัฐธรรมนูญเป็นเครื่องมือกำจัดฝ่ายตรงข้ามทางการเมือง

"ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระกลายเป็นปัญหาของรัฐธรรมนูญและการเมืองไทย ตั้งแต่ความเป็นอิสระ ปราศจากการตรวจสอบถ่วงดุล เป็นเดิมพันทางการเมืองของทุกฝ่าย เพราะมีอำนาจให้คุณให้โทษมหาศาล"

ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของกลุ่มรี-โซลูชันเสนอให้เปลี่ยนกระบวนการได้มาซึ่งตุลาการศาลรัฐธรรมนูญทั้ง 9 คน โดยให้มาจากการเสนอชื่อของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา ส.ส. ฝ่ายค้าน และ ส.ส.ฝ่ายรัฐบาล โดยผู้ที่จะได้รับการคัดเลือกตั้งได้รับความเห็นชอบจาก 2 ใน 3 ของสภาผู้แทนราษฎร และดำรงตำแหน่งได้เพียงวาระเดียวเป็นเวลา 7 ปี

การได้มาซึ่งผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระอื่น ๆ เช่น คณะกรรมการการเลือกตั้ง คณะกรรมการปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ และคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ก็จะใช้กระบวนการเดียวกันนี้ด้วย

ยุทธศาสตร์ชาติ

ยกเลิกการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติและแผนการปฏิรูปประเทศทั้งหมด และไม่ควรกำหนดให้อยู่ในรัฐธรรมนูญ แต่ควรปล่อยให้รัฐบาลจากการเลือกตั้งเป็นผู้กำหนด

กลุ่มรี-โซลูชันระบุว่าแผนยุทธศาสตร์ชาติและแผนการปฏิรูปประเทศที่กำหนดขึ้นเป็นผลพวงจากระบอบรัฐประหารของ คสช. มีบุคคลใน คสช. หรือเกี่ยวข้องกับ คสช. เข้าไปกำกับควบคุมตลอดทั้งกระบวนการจึงขาดความชอบธรรมในทางประชาธิปไตยที่จะนำมาบังคับใช้กับคนทั้งประเทศ

"การปฏิรูปประเทศตามแผนการของประเทศต่าง ๆ จะต้องมาจากรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง รัฐบาลริเริ่มทำแผน โดยกำหนดแผนให้เป็นไปตามที่รณรงค์หาเสียงไว้กับประชาชน" กลุ่มรี-โซลูชันระบุในร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ

"แทนที่พรรคการเมืองและรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งและได้รับอาณัติจากประชาชนจะมีอำนาจในการกำหนดทิศทางการปฏิรูปปประเทศ กลับกลายเป็นว่าทุกสิ่งทุกอย่างถูกกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญและแผนการปฏิรูปประเทศที่ คสช. และกลไกราชการกำหนดไว้หมดแล้ว"

นอกจากนี้การบรรจุยุทธศาสตร์ชาติและการปฏิรูปประเทศไว้ในรัฐธรรมนูญอาจเปิดช่องให้กลุ่มบุคคลใช้เป็นเครื่องมือในการล้มรัฐบาลได้ โดยอาจร้องไปยังองค์กรอิสระหรือศาลต่าง ๆ เพื่อลงโทษรัฐบาล โดยใช้เหตุอ้างว่าไม่ปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญในส่วนของการปฏิรูปประเทศ

ลบล้างมรดกรัฐประหาร คสช.

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญในร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญที่กลุ่มรี-โซลูชันเสนอ คือ การเพิ่มบทบัญญัติในหมวด 16 ว่าด้วย "การลบล้างผลพวงรัฐประหารเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 และการป้องกันและการต่อต้านรัฐประหาร" ซึ่งมีข้อกำหนด เช่น