รัสเซีย ยูเครน : อินเดียจะลดการพึ่งพาด้านกลาโหมจากรัสเซียได้หรือไม่

สงครามรุกรานยูเครนของรัสเซียทำให้สายสัมพันธ์อันยาวนานระหว่างอินเดียกับรัสเซียกำลังถูกจับจ้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสัมพันธ์ด้านการทหาร

นางนิรมาลา สิตารามัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของอินเดีย กล่าวในระหว่างการเยือนสหรัฐฯ เมื่อเดือน เม.ย.ว่า อินเดียอยากเป็น "เพื่อนที่ดี" ของชาติตะวันตก

ขณะเดียวกันเธอระบุว่า อินเดียไม่อยากอ่อนแอ และจำเป็นต้องรักษาความมั่นคงของชาติเอาไว้ ซึ่งอาจสื่อเป็นนัยว่า การพึ่งพาอาวุธยุทโธปกรณ์จากรัสเซียที่มีมายาวนานนั้นจะดำเนินต่อไป

อินเดียพึ่งพาด้านอาวุธจากรัสเซียแค่ไหน

อินเดียเป็นหนึ่งในผู้ซื้ออาวุธรายใหญ่ที่สุดของโลก และมีความสัมพันธ์ด้านกลาโหมที่ใกล้ชิดกับอดีตสหภาพโซเวียตมายาวนาน

แม้สหภาพโซเวียตจะล่มสลายไปแล้วในช่วงทศวรรษที่ 1990 แต่การที่อินเดียเป็นคู่ปรปักษ์กับปากีสถาน และกำลังมีความขัดแย้งเพิ่มขึ้นกับจีน ก็ทำให้รัสเซียยังคงเป็นหุ้นส่วนที่สำคัญของรัฐบาลอินเดียต่อไป

ข้อมูลจากสถาบันวิจัยสันติภาพนานาชาติสตอกโฮล์ม (Stockholm International Peace Research Institute หรือ SIPRI) ระบุว่า นับตั้งแต่ปี 1992 ราว 2 ใน 3 ของอาวุธยุทโธปกรณ์อินเดียมาจากรัสเซีย

สติมสันเซ็นเตอร์ (Stimson Center) ศูนย์วิจัยในสหรัฐฯ ประเมินว่า อาวุธของรัสเซียอาจมีสัดส่วนถึง 85% ของยุทโธปกรณ์ที่อินเดียมีอยู่ทั้งหมด ซึ่งในจำนวนนี้รวมถึง เครื่องบินรบ เรือดำน้ำพลังงานนิวเคลียร์ เรือบรรทุกเครื่องบิน รถถัง และขีปนาวุธ

เพิ่มการซื้ออาวุธจากชาติอื่น

ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา อินเดียเริ่มลดการพึ่งพาด้านอาวุธจากรัสเซียลง และหันไปซื้อจากประเทศอื่นแทน โดยเฉพาะจากฝรั่งเศส รวมทั้งอิสราเอล สหรัฐฯ และซื้อจากสหราชอาณาจักรอีกเล็กน้อยด้วย

ข้อมูลจาก SIPRI แสดงให้เห็นว่า อินเดียมีมูลค่าการซื้ออาวุธจากฝรั่งเศส สหรัฐฯ และอิสราเอล เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในปี 2021 เมื่อเทียบกับปี 2017 อย่างไรก็ตาม รัสเซียยังคงเป็นผู้ขายอาวุธรายใหญ่ให้แก่อินเดียอยู่

อินเดียซื้อเครื่องบินขับไล่ราฟาล เครื่องบินรบมิราจ และเรือดำน้ำสกอร์เปนจากฝรั่งเศส โดยในช่วงการเยือนฝรั่งเศสครั้งล่าสุดของนายกรัฐมนตรี นเรนทรา โมดี ทั้งสองชาติได้ตกลงเพิ่มความร่วมมือด้านเทคโนโลยีล้ำสมัยทางการทหาร

ในการเยือนอินเดียของนายกรัฐมนตรี บอริส จอห์นสัน แห่งสหราชอาณาจักรเมื่อเดือน เม.ย.ทั้งสองฝ่ายก็ประกาศกระชับความสัมพันธ์ด้านการทหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านความร่วมมือเกี่ยวกับเทคโนโลยีเครื่องบินขับไล่ที่ทันสมัย

นอกจากนี้ อินเดียยังหันไปจับมือกับอิสราเอลในเรื่องความมั่นคงและเทคโนโลยีป้องกันประเทศที่ทันสมัยต่าง ๆ อาทิ :

ขณะเดียวกัน ความสัมพันธ์ทางด้านทหารระหว่างอินเดียกับสหรัฐฯ ก็แน่นแฟ้นขึ้น โดยมีมูลค่าการค้าอาวุธยุทโธปกรณ์ระหว่างกันเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในปี 2018-2019

อินเดียมีการซื้อยุทโธปกรณ์ครั้งใหญ่จากสหรัฐฯ อาทิ เครื่องบินลาดตระเวนทางทะเล เครื่องบินลำเลียง C-130 รวมถึงขีปนาวุธ และโดรน เมื่อเร็ว ๆ นี้ กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ระบุถึงเรื่องการกระชับความสัมพันธ์กับอินเดียในการป้องกันทางอวกาศ และความมั่นคงทางไซเบอร์

ทบทวนเรื่องการพึ่งพาอาวุธจากรัสเซีย ?

ความเปลี่ยนแปลงด้านการเมืองระหว่างประเทศในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทำให้อินเดียมีความสัมพันธ์กับประเทศอื่นๆ เช่น ฝรั่งเศส สหรัฐฯ และอิสราเอล แน่นแฟ้นขึ้น

แต่ถึงอย่างนั้น อินเดียยังไม่ยอมร่วมกับนานาชาติในการประณามการรุกรานยูเครนของรัสเซีย ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าอินเดียไม่ต้องการเลือกข้าง

ผู้เชี่ยวชาญด้านกลาโหมบางคนเชื่อว่า การที่รัสเซียถูกคว่ำบาตรจากนานาชาติ อาจทำให้อินเดียมีทางเลือกไม่มาก นอกจากลดระดับการพึ่งพารัฐบาลรัสเซียลง

นายซาเมียร์ ลัลวานี นักวิเคราะห์ด้านกลาโหมและความมั่นคงจากสติมสันเซ็นเตอร์ ระบุว่า สงครามในยูเครนอาจทำให้รัสเซียไม่สามารถส่งมอบอาวุธที่อินเดียสั่งซื้อไปได้ครบ เช่น ระบบขีปนาวุธที่ยิงจากภาคพื้นสู่อากาศ S-400 ซึ่งอินเดียสั่งซื้อไปในปี 2018 และรัสเซียได้ส่งมอบให้เพียงบางส่วนเท่านั้น

เขายังเชื่อว่า การที่รัสเซียสูญเสียอาวุธยุทโธปกรณ์ไปในการสู้รบที่ยูเครนก็อาจทำให้ไม่มีอาวุธเพียงพอจะขายให้แก่อินเดีย เพราะต้องเก็บเอาไว้ใช้ในกองทัพของตนเอง

อินเดียจะเลิกพึ่งพาอาวุธจากรัสเซียได้ไหม

ดูเหมือนจะยังเป็นไปไม่ได้ในขณะนี้

รายงานของรัฐสภาสหรัฐฯ ที่ออกมาเมื่อเดือน ต.ค.2021 ระบุว่า กองทัพอินเดียจะไม่สามารถปฏิบัติการได้อย่างมีประสิทธิภาพหากปราศจากยุทโธปกรณ์จากรัสเซีย และอินเดียจะยังต้องพึ่งพาระบบอาวุธของรัสเซียต่อไปในระยะใกล้และระยะกลาง

รายงานระบุว่า อาวุธที่รัสเซียเสนอขายให้แก่อินเดียนั้นมีราคาที่ดึงดูดใจ

นางสังคีตา ซาเซนา บรรณาธิการ Aviation and Defence Universe เว็บไซต์บริการข่าวสารด้านการบินและกลาโหม ที่มีสำนักงานในกรุงนิวเดลี ระบุว่า กองทัพอินเดียจะยังคงเดินหน้าซื้ออาวุธจากรัสเซียต่อไป

เธอให้เหตุผลเรื่องนี้ว่า ไม่เพียงทหารอินเดียจะคุ้นเคยกับยุทโธปกรณ์ของรัสเซีย แต่ยังเป็นเพราะทั้งสองชาติมีความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างกันมายาวนาน

แต่ขณะเดียวกันเธอชี้ว่า อินเดียยังต้องการพัฒนาอุตสาหกรรมกลาโหมของตนเอง เพื่อผลิตอาวุธใช้เองในประเทศโดยมีความร่วมมือด้านเทคโนโลยีระดับสูงกับประเทศต่าง ๆ

นางซาเซนา บอกว่า อินเดียจะซื้ออาวุธจากใครก็ตามที่ยื่นข้อเสนอที่เหมาะสมและดีที่สุดสำหรับตน ไม่ว่าผู้นั้นจะเป็นรัสเซีย หรือประเทศอื่น ๆ