โควิด-19 : ทำไมเซี่ยงไฮ้ล็อกดาวน์ทั้งเมือง หลังใช้มาตรการจำกัดการระบาดแบบผ่อนคลาย

ประชาชนราว 25 ล้านคนในนครเซี่ยงไฮ้ กำลังเผชิญกับการล็อกดาวน์อย่างเข้มงวดเป็นสัปดาห์ที่ 2 หลังพบผู้ติดเชื้อโรคโควิดจากสายพันธุ์โอมิครอนพุ่งสูงขึ้น

นี่เป็นครั้งแรกที่นครเซี่ยงไฮ้บังคับใช้มาตรการที่มีความเข้มงวดเช่นนี้ จากที่ก่อนหน้านี้ได้ใช้แนวทางผ่อนคลายมากกว่าเมืองอื่น ๆ ของจีน

เกิดอะไรขึ้นในเซี่ยงไฮ้

ประชาชนในเมืองต้องอยู่แต่ภายในบ้านของตัวเอง โดยส่วนใหญ่ต้องสั่งอาหารและน้ำ กับรอคอยให้เจ้าหน้าที่ทางการนำผัก เนื้อสัตว์ และไข่ มาส่งให้

คลิปวิดีโอที่ส่งต่อกันในโซเชียลมีเดีย เผยให้เห็นสภาพชาวเมืองที่ไม่พอใจต่างโอดครวญว่าขาดแคลนอาหาร และมีเวชภัณฑ์ไม่เพียงพอ

นี่เป็นการล็อกดาวน์แบบทั้งเมืองครั้งแรกในนครเซี่ยงไฮ้ ต่างจากก่อนหน้านี้ที่เมืองนี้จัดการกับอัตราการติดเชื้อที่เพิ่มสูงขึ้นด้วยการล็อกดาวน์เป็นพื้นที่ ซึ่งหมายถึงการล็อกดาวน์อาคารที่พักอาศัยขนาดใหญ่ที่มีคนพักอยู่หลายร้อยคนเป็นแห่ง ๆ แทนที่จะเป็นการล็อกดาวน์ทั้งเมือง ซึ่งดูจะใช้ได้ผลมาสักระยะหนึ่ง

แม้แต่ตอนที่จำนวนผู้ติดเชื้อเพิ่มไปถึงเกือบ 1,800 คน ในเดือน มี.ค. 2021 นครเซี่ยงไฮ้ก็ไม่ได้บังคับใช้การล็อกดาวน์อย่างเต็มรูปแบบ

ต่างจากเมืองซีอาน ซึ่งมีประชากรเกือบ 13 ล้านคน แต่ได้ปิดเมืองทั้งเมือง หลังจากที่พบผู้ติดเชื้อไม่ถึง 100 คน ในเดือน ธ.ค. 2021

หรือที่เมืองอวี่โจว มณฑลเหอหนาน ได้ล็อกดาวน์คนกว่า 1.1 ล้านคน หลังพบผู้ติดเชื้อเพียง 3 คน

แต่ในช่วงปลายเดือน มี.ค. นครเซี่ยงไฮ้เริ่มพบผู้ติดเชื้อพุ่งสูงขึ้น โดยมีผู้ติดเชื้อมากกว่า 2,500 คน ในวันที่ 27 มี.ค. เพียงวันเดียว

เซี่ยงไฮ้ได้ตัดสินใจประกาศล็อกดาวน์เป็นพื้นที่ โดยเริ่มจากเขตตะวันออกของเมืองก่อน จากนั้นไม่กี่วันต่อมาก็ล็อกดาวน์ในเขตตะวันตกของเมือง

แต่ในช่วงที่ผู้ติดเชื้อเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง เจ้าหน้าที่ทางการนครเซี่ยงไฮ้ได้เลิกใช้แนวทางการเปิดเมืองครึ่งหนึ่ง แต่ให้ล็อกดาวน์ทั้งเมืองแทนตั้งแต่วันที่ 3 เม.ย.

ศาสตราจารย์มาร์ติน ฮิบเบิร์ด แห่งวิทยาลัยสุขอนามัยและเวชศาสตร์เขตร้อนแห่งมหาวิทยาลัยลอนดอน (London School of Hygiene and Tropical Medicine) คิดว่า แนวทางก่อนหน้านี้ของเซี่ยงไฮ้ไม่เหมาะสมกับเชื้อกลายพันธุ์โอมิครอน ซึ่งแพร่ระบาดได้ง่ายกว่ามาก

"การล็อกดาวน์ตามพื้นที่อาคารต่าง ๆ ไม่น่าจะควบคุมการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมได้ดีพอ เพราะมีการแพร่เชื้อของผู้ที่ไม่มีอาการเพิ่มสูงขึ้น" เขากล่าว

ทำไมก่อนหน้านี้เซี่ยงไฮ้จึงต่างจากพื้นที่อื่น ๆ ของจีน

เหตุผลหลักก็เพราะเซี่ยงไฮ้เป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจของจีน

กิจกรรมทางเศรษฐกิจในนครเซี่ยงไฮ้ก่อให้เกิดผลผลิตมวลรวมภายในประเทศ หรือจีดีพี ของจีนมากกว่า 3% และมีสัดส่วนในการค้ารวมทั้งหมดของจีนมากกว่า 10% มานับตั้งแต่ปี 2018

สำนักข่าวท้องถิ่นไฉซิน ระบุว่า สนามบินในนครเซี่ยงไฮ้ทำหน้าที่ในการนำเข้ายาและอุปกรณ์ป้องกันที่จีนจำเป็นต้องใช้ในช่วงแรกของการระบาดใหญ่เกือบครึ่งหนึ่ง

ในปี 2020 เที่ยวบินขนส่งสินค้าที่เดินทางไปยังสนามบินผู่ตงของเซี่ยงไฮ้ ได้นำสินค้าเข้ามาราว 3.4 ล้านตัน มากกว่าสนามบินในกรุงปักกิ่ง นครกว่างโจว และเมืองเซินเจิ้น รวมกัน ราว 1 ล้านตัน

มีรายงานการศึกษาจากมหาวิทยาลัยจีนแห่งฮ่องกง (Chinese University of Hong Kong) เผยให้เห็นว่า การล็อกดาวน์นาน 2 สัปดาห์ ในเมืองขนาดใหญ่อย่างกรุงปักกิ่งและนครเซี่ยงไฮ้ ทำให้จีดีพีรายเดือนของจีนลดลงได้ถึง 2%

จีดีพีรายเดือนของจีนในปี 2021 เฉลี่ยอยู่ที่ 9.5 ล้านล้านหยวน (ประมาณ 50 ล้านล้านบาท) ดังนั้นการล็อกดาวน์ที่ดำเนินต่อไปจะทำให้จีนสูญเสียราว 1.9 แสนล้านหยวน (ประมาณ 1 ล้านล้านบาท) ในแต่ละสัปดาห์

มาตรการเหล่านี้เพียงพอในการจัดการกับโอมิครอนหรือไม่

ศ. ฮิบเบิร์ด กล่าวว่า มาตรการที่เข้มงวดเหล่านี้ในนครเซี่ยงไฮ้อาจจะยังไม่เพียงพอในการรับมือกับการระบาดของเชื้อกลายพันธุ์ที่มีการแพร่ระบาดง่ายอย่างโอมิครอน

จีนฉีดวัคซีนป้องกันโควิดให้ประชากรแล้วมากกว่า 1.1 หมื่นล้านโดส หรือมากกว่า 86% ของจำนวนประชากร

แต่อัตราการให้วัคซีนในกลุ่มคนที่อายุมากกว่า 80 ปี ซึ่งอยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงมากที่สุด ยังคงต่ำกว่ากลุ่มอายุอื่น ๆ มาก

คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติจีน ระบุว่า การให้วัคซีนแก่ผู้สูงอายุควรเป็นงานสำคัญลำดับแรกสำหรับทางการท้องถิ่น นอกจากนี้ยังอนุมัติให้มีการทดลองทางวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 จำนวน 2 ชนิด ที่ใช้เทคโนโลยี mRNA ด้วย

ก่อนหน้านี้ จีนได้พึ่งพาการผลิตวัคซีนในประเทศอย่างมากมาโดยตลอด แต่ปรากฏว่าตอนนี้วัคซีนไม่เพียงพอ เพราะการระบาดของเชื้อกลายพันธุ์โอมิครอน

คณะกรรมการสุขภาพของจีน ระบุว่า "วัคซีนในปัจจุบันยังคงใช้ได้ผลในการรับมือกับโอมิครอน" แต่ไม่ได้เจาะจงว่า ได้รวมวัคซีนของจีนเข้าไว้ด้วยหรือไม่

จะผ่อนคลายล็อกดาวน์เมื่อไหร่

เซี่ยงไฮ้ได้ผ่อนคลายข้อจำกัดบางส่วนลงแล้วในขณะนี้ โดยได้แบ่งเมืองออกเป็น 3 เขต คือ เขตล็อกดาวน์ เขตควบคุม และเขตป้องกัน

พื้นที่ต่าง ๆ ซึ่งไม่พบผู้ติดเชื้อรายใหม่นาน 1 สัปดาห์ จะเป็นพื้นที่ "ควบุคม" และถ้าผ่านไป 2 สัปดาห์แล้วยังไม่พอผู้ติดเชื้อรายใหม่ ก็จะลดระดับลงเป็น "ป้องกัน"

คนที่อยู่ในเขตที่มีผู้ติดเชื้อน้อยหรือไม่พบผู้ติดเชื้อ จะมีเสรีภาพมากกว่า เช่นได้รับอนุญาตให้ออกมาเดินในบริเวณรอบที่พักอาศัยได้

รายงานเพิ่มเติมโดย ทิม โบว์เลอร์ กราฟิกโดย ร็อบ อิงแลนด์ และ จานา เทาชินสกี