เลือกตั้งสหรัฐฯ 2020: ใช้สิทธิกันเสร็จแล้ว ทำไมการนับคะแนนยังไม่เสร็จสิ้น

หีบเลือกตั้งปิดไปหลายชั่วโมงแล้ว แต่การแข่งขันเพื่อก้าวสู่ทำเนียบขาวระหว่าง โดนัลด์ ทรัมป์ และ โจ ไบเดน ยังคงไม่ได้ข้อยุติ เพราะอะไร

การไม่ทราบผลคะแนนในคืนวันเลือกตั้งเป็นเรื่องที่เป็นไปได้เสมอ

ชาวอเมริกันหลายสิบล้านคนได้ลงคะแนนทางไปรษณีย์เนื่องจากการระบาดของไวรัสโคโรนา ซึ่งส่งผลให้การนับคะแนนเสียงทั้งหมดน่าจะล่าช้าออกไป

ปกติแล้วเราทราบผลการเลือกตั้งสหรัฐฯ เมื่อใด

ผลการเลือกตั้งมักจะปรากฏชัดในคืนวันเลือกตั้ง แม้แต่ละรัฐ มีเวลาปิดหีบเลือกตั้งต่างกัน โดยฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ ปิดหีบเลือกตั้งก่อนที่เวลา 19.00 น. ตามเวลาท้องถิ่น หรือ ตรงกับ 07.00 น. ของเช้าวันต่อมาตามเวลาในประเทศไทย

จากนั้นจะตามมาด้วยการนับคะแนนรวมตามที่แต่ละรัฐรายงานมา

การนับคะแนนทั้งหมดไม่เสร็จภายในคืนวันเลือกตั้ง ถือเป็นเรื่องปกติ แต่ผลการนับคะแนนในวันนั้นก็เพียงพอที่จะยืนยันผู้ชนะได้

สื่อใหญ่ของสหรัฐฯ มักนับจำนวนรัฐที่พวกเขาเชื่อว่า ผู้สมัครมีคะแนนนำมากจนไม่สามารถเปลี่ยนแปลงผลได้แล้ว

นั่นไม่ใช่ผลการเลือกตั้งชี้ขาด แต่ก็เกือบจะพิสูจน์ได้ว่าผลนี้ถูกต้องเมื่อมีการนับคะแนนเสียงแล้วเสร็จ

ผลการชี้ขาดผู้ได้ตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐฯ ไม่ได้ตัดสินกันด้วยการลงคะแนนเลือกตั้งทั่วประเทศ แต่เป็นการคว้าชัยชนะในแต่ละรัฐ

ผู้ชนะในแต่ละรัฐจะได้จำนวน "คณะผู้เลือกตั้ง" ซึ่งมีจำนวนมากน้อยต่างกันไป ขึ้นอยู่กับขนาดจำนวนประชากรในรัฐนั้น

ผู้ชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐฯ จะต้องได้คะแนนเสียงจากคณะผู้เลือกตั้ง 270 เสียง

ในปี 2016 ทรัมป์ชนะการเลือกตั้งเมื่อเวลา 02.30 น. (14.30 น. ตามเวลาในประเทศไทย) หลังจากคว้าชัยในรัฐวิสคอนซิน ทำให้เขาได้คะแนนเสียงคณะผู้เลือกตั้งเกินกว่า 270 คน

ทำไมปีนี้ถึงไม่เหมือนเดิม

การระบาดใหญ่ของโควิด-19 ทำให้คนไปเลือกตั้งล่วงหน้ามากขึ้น ทั้งทางไปรษณีย์และออกไปลงคะแนนเอง

การลงคะแนนทางไปรษณีย์ใช้เวลาในการนับนานกว่า เพราะมีการตรวจสอบหลายขั้นตอน เช่น การตรวจสอบลายเซ็นและที่อยู่

บางรัฐอย่าง ฟลอริดา อนุญาตให้เริ่มกระบวนการนี้หลายสัปดาห์ก่อนที่จะถึงวันเลือกตั้ง ทำให้คะแนนเสียงเหล่านั้นพร้อมสำหรับการนับ นั่นคือเหตุผลว่าทำไมประธานาธิบดีทรัมป์จึงรู้ผลว่าคว้าชัยชนะในรัฐฟลอริดาภายในคืนวันเลือกตั้ง

รัฐแอริโซนาเป็นรัฐสำคัญอีกแห่งหนึ่งที่มีการนับคะแนนล่วงหน้า ดังนั้นเราจึงน่าจะทราบผลการเลือกตั้งที่นั่นในอีกไม่ช้าเช่นกัน

เรากำลังรอผลในรัฐไหนอยู่บ้าง

หลายรัฐอย่าง เพนซิลเวเนียและวิสคอนซิน ไม่อนุญาตให้มีการนับคะแนนการเลือกตั้งล่วงหน้าจนกว่าจะถึงวันเลือกตั้ง

รัฐเหล่านี้อาจมีความสำคัญ และเจ้าหน้าที่การเลือกตั้งกล่าวแล้วว่า การนับคะแนนอาจใช้เวลานานหลายวัน

รัฐที่สำคัญอื่น ๆ อย่าง จอร์เจีย, มิชิแกน และนอร์ทแคโรไลนา ก็ยังนับคะแนนไม่เสร็จเช่นกัน

อะไรอีกบ้างที่ทำให้การนับคะแนนล่าช้า

รัฐต่าง ๆ ราวครึ่งหนึ่งจะรับบัตรเลือกตั้งที่ส่งมาถึงหลังจากวันเลือกตั้ง หากมีตราประทับบนซองภายในวันที่ 3 พ.ย. ดังนั้น คะแนนเสียงบางส่วนจะถูกนับหลังวันเลือกตั้งผ่านไปหลายวันแล้ว

นอกจากนี้ยังคาดว่า จะมีบัตรเลือกตั้งเฉพาะกาล (provisional ballot) หรือคะแนนเสียงของคนที่ร้องขอบัตรเลือกตั้งทางไปรษณีย์แต่ตัดสินใจที่จะไปลงคะแนนด้วยตัวเอง

คะแนนเสียงเหล่านี้จะไม่ถูกรวมในการนับคะแนนช่วงแรก เพราะจำเป็นต้องมีการตรวจสอบให้มั่นใจว่า ไม่ได้มีการลงคะแนนซ้ำ

มีการนับคะแนนเลือกตั้งอย่างไร

บัตรเลือกตั้งส่วนใหญ่ ทั้งกระดาษหรือดิจิทัล ถูกนับด้วยเครื่อง

แต่เจ้าหน้าที่การเลือกตั้งต้องตรวจสอบบัตรเลือกตั้งกระดาษทุกบัตรที่เครื่องไม่สามารถนับได้

หลังจากปิดการเลือกตั้งแล้ว ข้อมูลการเลือกตั้งจะถูกส่งไปยังสำนักงานการเลือกตั้งกลาง อาจจะเป็นศาลาว่าการเมืองหรือสถานที่อื่น

บางครั้ง ก็มีการส่งข้อมูลนี้ทางอิเล็กทรอนิก แต่ในบางแห่งกำหนดให้ส่งมอบอุปกรณ์ที่บรรจุข้อมูลการเลือกตั้งทางกายภาพเท่านั้น หรือต้องอ่านผลคะแนนทางโทรศัพท์

เมื่อมีการส่งผลรวมคะแนนแล้ว คะแนนเหล่านี้ก็จะไปปรากฏบนเว็บไซต์ทางการของรัฐ

มีหลายกรณี เจ้าหน้าที่การเลือกตั้งจะแจ้งคะแนนรวมให้แก่ผู้สื่อข่าวซึ่งรายงานผลเหล่านี้

เมื่อมีการรวบรวมคะแนนเสียงเลือกตั้งจากทั่วทั้งรัฐมากพอที่จะระบุว่าใครมีคะแนนนำและไม่น่าจะกลับมาแพ้ได้ สำนักข่าวต่าง ๆ ก็จะรายงาน ผู้ชนะการเลือกตั้งในรัฐนั้น

ผลคะแนนอย่างไม่เป็นทางการเหล่านี้จะได้รับการรับรองในอีกไม่กี่สัปดาห์ต่อมา หลังจากที่เจ้าหน้าที่ทางการของรัฐยืนยันผลการเลือกตั้ง

คะแนนรวมสุดท้ายอาจเปลี่ยนแปลงได้ระหว่างการนับคะแนนครั้งแรก กับผลที่ได้รับการรับรอง แต่ก็จะไม่ต่างกันมาก

เกิดอะไรขึ้นถ้ามีการโต้แย้งผลการเลือกตั้ง

โครงการเลือกตั้งแข็งแกร่งของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดและสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเสตส์ (MIT) ระบุว่า การระบาดใหญ่ของโควิด-19 ทำให้เกิดคดีความเกี่ยวกับการเลือกตั้งแล้วมากกว่า 300 คดี ใน 44 รัฐ

อาจมีการฟ้องร้องเกี่ยวกับการเลือกตั้งประธานาธิบดีได้จากทุกเรื่อง ตั้งแต่ข้อกำหนดในการยืนยันตัวตนจากการลงคะแนนทางไปรษณีย์ ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับโควิดต่อระบบเลือกตั้ง

ประธานาธิบดีทรัมป์ ระบุว่า ผลการเลือกตั้งอาจได้ข้อยุติในศาลสูงสุดของสหรัฐฯ

ในปี 2000 อัล กอร์ จากพรรคเดโมแครต แพ้การเลือกตั้งในรัฐฟลอริดาด้วยคะแนน 537 เสียง จากคนลงคะแนนทั้งหมดเกือบ 6 ล้านเสียง

ทำให้ต้องมีกระบวนการนับคะแนนใหม่ซึ่งใช้เวลานาน 1 เดือนกว่า และศาลสูงสุดก็ตัดสินให้จอร์จ ดับเบิลยู บุช จากพรรครีพับลิกัน เป็นฝ่ายชนะ