เลือกตั้ง 2566 : พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ว่าด้วยการเลือกตั้งและการสะสมชัยชนะของก้าวไกล

ในสัปดาห์ที่สภาผู้แทนราษฎรชุดที่ 25 ถูกยุบ พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกล (ก.ก.) ถือธงนำพรรคมาครบ 3 ปี พร้อมกับสถานะแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคก้าวไกล

เป็นช่วงเวลา 3 ปีมาแล้ว ที่พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ จำต้องรับไม้ต่อขึ้นเป็นผู้นำพรรคคนใหม่ ของพรรคใหม่ เนื่องจากพรรคอนาคตใหม่ (อนค.) ถูกยุบไปโดยคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ พร้อมตัดสิทธิกรรมการบริหารพรรคชุดธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ หลังจากที่พิธา ทำหน้าที่ ส.ส.บัญชีรายชื่อในปีแรก

เป็นช่วงเวลา 3 ปีที่พิธา ในฐานะหัวหน้าพรรคที่ ส.ส. ร่วมอุดมการณ์ สร้างบรรทัดฐานใหม่ในการ “ซักฟอก” รัฐบาล ขณะเดียวกันระหว่างทางของพรรค ก็เผชิญกับปัญหานักการเมืองร่วมอุดมการณ์ที่ค่อย ๆ หายไปเช่นกัน

จากวันที่อนาคตใหม่ ที่เพิ่งแจ้งเกิดในการเลือกตั้งปี 2562 นำ ส.ส. เข้าสภาได้ 81 คน ถูกยุบและบางส่วนย้ายขั้วไปอยู่กับรัฐบาล จนวันสุดท้ายของสภาผู้แทนราษฎรชุดที่ 25 ก้าวไกล เหลือผู้แทนที่ยังอยู่กับพรรค 43 คน

ด้วยอายุงานการเมือง 4 ปี กับบทบาทผู้นำพรรค พิธากำลังนำพาพรรคก้าวไกลเข้าสู่สนามเลือกตั้ง 2566 ซึ่งในครั้งนี้ก้าวไกล ตั้งเป้าหมายในการมีที่นั่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) แบบแบ่งเขต ทุกภูมิภาค เพื่อสร้างความเป็นสถาบันทางการเมือง และจะมี ส.ส. ให้มากกว่าเมื่อครั้งพรรคอนาคตใหม่

“ผมคิดว่า ยังพอมีเวลาสื่อสารว่าการเลือกตั้งครั้งนี้ ก็เป็นการเลือกตั้งที่อุดมการณ์สำคัญมาก พรรคก้าวไกล ตั้งใจว่าจะใช้การเลือกตั้งครั้งนี้ ไม่ใช่แค่เป็นการเปลี่ยนรัฐบาล หรือเปลี่ยนขั้วรัฐบาล แต่เป็นการเอาประเทศไทย ออกจากวังวนการเมืองแบบเดิม ๆ” พิธา กล่าวกับบีบีซีไทย ในวันที่เขาลงพื้นที่หาเสียงให้กับว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. จ.ปุทมธานี ก่อนยุบสภาเพียงไม่กี่วัน

สะสมชัยชนะ ผ่านบทบาท ส.ส. ในสภา

ในวันที่ศาลรัฐธรรมนูญตัดสินยุบพรรคอนาคตใหม่ เมื่อ 3 ปีที่แล้ว พิธา กล่าว ณ ที่ทำการพรรคขณะรับหน้าที่ผู้นำพรรคคนต่อไปว่า เขาไม่ใช่ "ดาวฤกษ์" อย่างกรรมการบริหารพรรคชุดที่ถูกยุบ แต่จากประสบการณ์เวลาที่มืดมนที่สุด "หิ่งห้อยมารวมกัน ยังเกิดความสว่างขึ้นมาได้"

" ภาวะผู้นำที่ดีคือการสร้างผู้นำที่เก่งกว่าผม ถึงเราจะไม่ใช่ดาวฤกษ์อย่างพวกเขา แต่เราจะเป็นดาวกระจายที่เมื่อรวมตัวเมื่อไหร่ก็จะสว่างเท่าเดิมในเวลาที่สังคมไทยต้องการที่สุด" นี่คือ คำกล่าวของพิธา เมื่อวันที่ 21 ก.พ. 2563

ปฏิเสธไม่ได้ว่า ในช่วง 4 ปีที่ผ่านมาของพรรคอนาคตใหม่ ต่อเนื่องมาถึงก้าวไกล สร้างบรรทัดฐานใหม่ของการทำหน้าที่ในสภา และทำให้ประชาชนติดตามการประชุมสภามากขึ้น เช่น การเปิดประเด็นตรวจสอบรัฐบาลหลายเรื่อง ไม่ว่าจะเป็น ไอโอกองทัพ ตั๋วช้างวงการตำรวจ ส.ว. ทรงเอ สถานะรัฐมนตรีในคดี “มันคือแป้ง” รัฐมนตรีซุกหุ้น รวมถึงการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี งบประมาณของกองทัพ และสถาบันกษัตริย์

บทบาทการตรวจสอบรัฐบาลในสภาของ ส.ส. จำนวนกว่า 40 คนที่เหลือของพรรค อาจจะเป็น "ดาวกระจาย" อย่างที่พิธาเคยกล่าวไว้เมื่อ 3 ปีที่แล้ว และการทำหน้าที่ของเพื่อน ส.ส. ในพรรคที่กล่าวมา ก็มักจะเป็นส่วนหนึ่งที่พิธา นำมาปราศรัยบนเวทีหาเสียงอยู่เสมอ

ผลงานการ "ซักฟอก" ที่โดดเด่นในสภา แม้ไม่อาจล้มรัฐบาลกลางสภา แต่หัวหน้าพรรคก้าวไกลเห็นว่า ความเปลี่ยนแปลงได้เกิดขึ้นแล้ว และวันหนึ่งจะเปลี่ยนแปลงประเทศไทยได้ แม้จะเป็นการเปลี่ยนแปลงที่มี "แรงเฉื่อย" เกิดขึ้นอยู่ก็ตาม

"ผมเชื่อว่า มันกำลังมาเรื่อย ๆ เรากำลังสะสมชัยชนะของเราไปเรื่อย ๆ ถ้าถึงวันนึงมันถึงจุดที่มันดีดนิ้วเมื่อไหร่มันจะไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ ประเทศไทยจะเปลี่ยนไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ"

นโยบายปากท้อง VS นโยบายเชิงโครงสร้าง

หากการเลือกตั้ง 2562 อนาคตใหม่ “แจ้งเกิด” ได้ด้วยการเสนอแนวทางการต่อสู้เชิงอุดมการณ์ เพื่อยุติระบอบ คสช. หลังจากไม่มีการเลือกตั้งมา 8 ปี

ในการเลือกตั้งปี 2566 รอบนี้ พรรคก้าวไกลยังไม่ทิ้งจุดขายเดิม ภายใต้แคมเปญ "การเมืองดี ปากท้องดี มีอนาคต" นำเสนอนโยบายเพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในระดับโครงสร้าง แต่ก็ยังเชื่อมโยงไปถึงปัญหาเศรษฐกิจ ขณะที่หลายพรรคการเมืองต่างแข่งขันกันนำเสนอนโยบายแก้ปัญหาปากท้องให้กับประชาชน

ว่าที่แคนดิเดตนายกฯ ก้าวไกล แย้งว่า นโยบายระดับโครงสร้างที่ก้าวไกลนำเสนอ ก็มีนโยบายที่เกี่ยวพันกับการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในเรื่องปากท้องของประชาชน

"สิ่งที่ต่างจากการเลือกตั้งครั้งที่แล้ว นโยบายจะเห็นได้ว่า มีนโยบาย สั้น กลาง ยาว มี นโยบาย หวยเอสเอ็มอี เพื่อที่จะเพิ่มแต้มต่อให้กับพี่น้องเอสเอ็มอี ซื้อของจาก (ผู้ค้า) รายย่อยได้ใบเสร็จ เอาใบเสร็จมาสะสมเป็นหวย อันนี้ เราต้องการแก้ปัญหาทันที เพราะเรารู้ว่า เมื่อก่อน 4 ปี ที่ผ่านมา หลังจากที่วิกฤตโควิดก็ดี เรื่องรัสเซีย ยูเครนก็ดี พี่้น้องประชาชนรอไม่ได้ เพราะฉะนั้น เรื่องแก้ไขระยะสั้นเฉพาะหน้ามี แต่ในเรื่องโครงสร้างใหญ่ ๆ อย่างการเอาทหารออกจากการเมือง การกระจายอำนาจ หรือกระจายการผูกขาด ก็ยังมีกลิ่นอายแบบอนาคตใหม่อยู่"

การกลับมาของธนาธร ปิยบุตร พรรณิการ์ : ฟื้นสปิริตอนาคตใหม่

ในการเลือกตั้งครั้งนี้ ยังมีการกลับมาของอดีต 3 แกนนำพรรคอนาคตใหม่ ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ ปิยบุตร แสงกนกกุล และพรรณิการ์ วานิช ที่กลับมาอยู่ในสปอตไลท์ของพรรคก้าวไกล ในฐานะผู้ช่วยหาเสียงของ ส.ส.

ภาพทั้งหมดนี้เกิดขึ้นภายหลังการเปิดวิวาทะตอบโต้กันทางโซเชียลมีเดียระหว่าง ปิยบุตร กับ พิธา

ภาพทั้งหมดนี้เกิดขึ้นภายหลังการเปิดวิวาทะตอบโต้กันทางโซเชียลมีเดียระหว่าง ปิยบุตร กับ พิธา

วิวาทะเกิดขึ้นเมื่อ ปิยบุตร เขียนความคิดเห็นและข้อเสนอแนะถึงพรรคก้าวไกลจำนวน 10 ฉบับ บนเฟซบุ๊ก ตั้งแต่การเสนอความเห็นว่า "พรรคก้าวไกลต้องมองการเลือกตั้ง 2566 เป็นขั้นตอนหนึ่งในหลายๆขั้นตอนของ 'ชิงอำนาจรัฐ' มิใช่มองมันเป็นเพียงขั้นตอนของ 'ขอแบ่งอำนาจรัฐ' หรือการแก้ปมปัญหา “แลนด์สไลด์” ของพรรคเพื่อไทย

หลังจากนั้น ทำให้พิธา เขียนโพสต์ตอบกลับในวันครบรอบยุบพรรคอนาคตใหม่ ว่า "คุณปิยบุตรต้อง 'เลิกมือไม่พายเอาเท้าราน้ำ' เลิกทำตัวไม่เป็นมืออาชีพ ทำตามที่คุณธนาธรเคยขอไว้ กลับมาช่วยกันเท่าที่กฎหมายอนุญาต" ส่วนปิยบุตร ตอบกลับเรื่องนี้ ด้วยการตั้งคำถามว่า ใครกันแน่ที่มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ และใครกันแน่ที่ “จับเสือมือเปล่า”

การโต้ตอบด้วยถ้อยคำที่รุนแรงระหว่างอดีตแกนนำกับหัวหน้าพรรคก้าวไกล ยุติลงเพียงข้ามวัน เมื่อธนาธร โพสต์ภาพตัวเขา พร้อมด้วย ปิยบุตรและพิธา พร้อมข้อความสนับสนุนพิธาเป็นแคนดิเดตนายกฯ ของพรรคเช่นเดิม และภาพของทั้งคู่กอดคอปรับความเข้าใจกันเรียบร้อยแล้ว

อย่างไรก็ดี คำถามที่เกิดขึ้นคือ แล้วการกลับมาของอดีต 3 แกนนำพรรค เป็นเพราะ กระแสก้าวไกลไม่สูงเท่าอนาคตใหม่หรือไม่ พิธา ปฏิเสธเรื่องนี้ และเห็นว่านี่เป็นการปลุก "สปิริตแบบอนาคตใหม่" ในช่วงเลือกตั้ง

“เราเชื่อว่าเป็นการทำงานเป็นทีม และการเรียกร้องสปิริตแบบอนาคตใหม่ และคิดว่าการทำงานเป็นทีมแบบเราก็ต้องให้เกียรติซึ่งกันและกัน ทั้งอดีตกรรมการบริหาร อดีตพรรคอนาคตใหม่ ทุกคนที่โดนตัดสิทธิไปอย่างไม่เป็นธรรม ก็ถือว่าเป็นการทำงานเป็นทีม และเป็นการให้ความเป็นธรรมในการทำงานการเมืองด้วย เราเชื่อใน synergy (การผนึกกำลัง) ด้วยเชื่อ ใน 1+1 เท่ากับ 3 ไม่ใช่เรื่องที่จะให้คนมาช่วยเพื่อให้ได้กระแสขึ้นมา แต่เราต้องการที่จะอธิบายจุดประสงค์ของการเลือกตั้งครั้งนี้และเหตุผลของการมีอยู่ของพรรคเรา”

การเมืองแห่งความเป็นไปได้

ขณะเดียวกันมีมุมมองจาก ศาสตราจารย์ นิธิ เอียวศรีวงศ์ นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์และรัฐศาสตร์ ผู้ที่เคยสมัครเป็นสมาชิกพรรคอนาคตใหม่แบบตลอดชีพ ฟันธงว่า เลือกตั้งครั้งนี้ก้าวไกลไม่ได้เป็นรัฐบาลอย่างแน่นอน แต่ในอนาคตประชาชนจะหันมาเลือกพรรคการเมืองที่มีนโยบายระดับโครงสร้างมากขึ้น และมองว่าการเป็นฝ่ายค้านของพรรคก้าวไกล อาจจะทำอะไรได้มากกว่าการเป็นฝ่ายรัฐบาล

ทว่า หัวหน้าพรรคก้าวไกล ตอบทันควันว่า หากก้าวไกลได้เป็นรัฐบาลจะเป็นประโยชน์ต่อประชาชนมากกว่า พร้อมชี้ตัวอย่างอดีตพรรคอนาคตใหม่ ที่ไม่มีใครคาดคิดว่าในการเลือกตั้งปี 62 จะสามารถได้ที่นั่ง ส.ส. เป็นอันดับ 3 ในสภา

"เมื่อพวกเราเข้ามา เราก็แสดงให้เห็นว่าการเมืองแห่งความเป็นไปได้มันเป็นยังไง สามารถที่จะมีจำนวน ส.ส. เข้ามาเป็นอันดับสาม สามารถที่จะอภิปรายด้วยชุดข้อมูล สามารถที่จะเปลี่ยนงบประมาณจากกระดาษมาเป็นไฟล์ และดูแลภาษีพี่น้องประชาชน ผมเชื่อว่าขนาดเราเป็นฝ่ายค้านที่มีจำนวนไม่มาก เรายังทำประโยชน์ให้พี่น้องประชาชนได้ขนาดนี้ ถ้าเราได้เสียงถล่มทลาย เข้ามาอยู่ในทำเนียบรัฐบาล และทำวิธีการแก้ไขปัญหาด้วยเทคโนโลยี ใช้ความรู้ในท้องถิ่น ใช้ข้อมูลในการแก้ปัญหา ผมเองก็เชื่อว่า เรามีประโยชน์ต่อพี่น้องประชาชนมากกว่าในทำเนียบรัฐบาล”

ปั้นผู้สมัคร ส.ส. "แบบก้าวไกล"

สำหรับกติกาเลือกตั้งปี 2566 ที่เปลี่ยนเป็นระบบบัตรสองใบ หนึ่งใบเลือกพรรค อีกหนึ่งใบเลือกคน พิธา มองว่า ไม่ได้ทำให้พรรคเสียเปรียบ และอาจพลิกกลับมาได้เปรียบ พร้อมขยายความถึงสิ่งที่เขาได้เจอในการลงพื้นที่จังหวัดภาคอีสาน ผลงานของ ส.ส. ก้าวไกล ที่เอาปัญหาที่ดินของชาวบ้านเข้าไปแก้ไขผ่านกลไกสภาจนสำเร็จ มีผลในการช่วงชิง ส.ส. ในระดับพื้นที่

หากย้อนดูผลการเลือกตั้งเมื่อปี 2562 อดีตพรรคอนาคตใหม่ ได้ ส.ส. แบบบัญชีรายชื่อ 51 คน แต่ได้ ส.ส. เขต 30 คน แต่ในครั้งนี้ พรรคตั้งเป้าไว้ว่าจะมีที่นั่ง ส.ส. ในสภา 120 คน และจะมี ส.ส. ในทุกภูมิภาค

เมื่อเทียบกับเลือกตั้ง 2562 พวกเขามีเวลาเพียง 1 เดือนครึ่ง ซึ่งหนึ่งในทีมรณรงค์หาเสียงเลือกตั้งของพรรคก้าวไกล บอกกับบีบีซีไทยว่า เวลานั้นในหนึ่งวัน ต้องหาว่าที่ผู้สมัครให้ได้ 3-5 เขต

ทว่าในการเตรียมตัวสู่การเลือกตั้งปีนี้ ก้าวไกล มีเวลากว่า 1 ปี ในการเดินหน้ากระบวนการคัดเลือกผู้สมัคร ซึ่งพิธาระบุกับบีบีซีไทยว่า ได้นำกระบวนการคัดเลือกผู้สมัครจากพรรคการเมืองหลายพรรคในต่างประเทศ เช่น พรรคที่มีอุดมการณ์ซ้ายกลางในยุโรป และพรรคการเมืองในสหรัฐฯ มาใช้เป็นตัวแบบ

ผู้ที่จะสมัครเป็นว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. จะต้องผ่านการคัดเลือกของคณะกรรมการพรรคระดับจังหวัด ส่งให้คณะกรรมการพรรคส่วนกลางพิจารณา หลังจากนั้น ต้องมีการทดลองงาน ทำพื้นที่ ก่อนคัดเลือกในรอบสุดท้าย

“ผมยังมั่นใจเต็มร้อยว่า ไม่ว่าจะกฎกติกาแบบไหน ไม่ว่าจะต่อสู้เลือกตั้งขนาดไหน ก็ยังคิดว่าก้าวไกลมีโอกาส และเป็นตัวเลือกที่สำคัญให้พี่น้องประชาชนในการเลือกตั้ง” พิธา กล่าว

บีบีซีไทย ได้พูดคุยกับว่าที่ผู้สมัครบางส่วน ในวันสัมมนาว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. พรรคก้าวไกล 400 เขต ถึงวิธีการทำพื้นที่ สื่อสารนโยบายของพรรค

ปิยรัฐ จงเทพ ว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. กทม. เขต 23 บางนา พระโขนง

ภูมิหลัง: นักกิจกรรมทางการเมือง / อดีตผู้สมัคร ส.ส. อนาคตใหม่ กาฬสินธุ์

ทำพื้นที่/หาเสียง :

อาวุธ (ไม่) ลับ:

ชัชวาล อภิรักษ์มั่นคง (ใหม่ เอี่ยม อ่อง) ว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. ขอนแก่น เขต 3

ภูมิหลัง: อดีตผู้สมัคร ส.ส. อนาคตใหม่ ขอนแก่น

ทำพื้นที่/หาเสียง :

อาวุธ (ไม่) ลับ:

เพชรรัตน์ ใหม่ชมภู ว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. เชียงใหม่ เขต 1

ภูมิหลัง: นักธุรกิจ / ผู้ช่วย ส.ส. บัญชีรายชื่อ พรรคอนาคตใหม่

ทำพื้นที่/หาเสียง:

อาวุธ (ไม่) ลับ: