เลือกตั้งสหราชอาณาจักร 2024 มีอะไรเป็นเดิมพัน และเกิดอะไรขึ้นบ้างในตอนนี้
ที่มาของภาพ, Getty Images
นายริชี ซูแน็ก นายกรัฐมนตรีแห่งสหราชอาณาจักร ประกาศว่าการเลือกตั้งทั่วไปของประเทศครั้งต่อไปจะเกิดขึ้นในวันที่ 4 ก.ค. นี้ ซึ่งเร็วกว่าที่มีการคาดการณ์ไว้ว่าอาจเกิดขึ้นในช่วงฤดูใบไม้ร่วง
ต่อไปนี้คือคำถามที่คุณอาจสงสัยเกี่ยวกับการเลือกตั้งครั้งนี้
การเลือกตั้งในสหราชอาณาจักรจะเกิดขึ้นเมื่อใด ?
การเลือกตั้งทั่วไปจะมีขึ้นในวันที่ 4 ก.ค. 2024 ซึ่งตามปกติแล้วรัฐบาลของสหราชอาณาจักรจะมีวาระ 5 ปี และเนื่องจากพรรคอนุรักษนิยม (Conservative) ชนะการเลือกตั้งครั้งที่แล้วเมื่อเดือน ธ.ค. 2019 ดังนั้น หากรัฐบาลอยู่ครบเทอม การเลือกตั้งทั่วไปตามที่กฎหมายกำหนดจะเกิดขึ้นภายในเดือน ม.ค. 2025
เขตการเลือกตั้งในสหราชอาณาจักรแบ่งเป็น 650 เขต ผู้มีสิทธิเลือกตั้งในแต่ละเขตจะเลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เข้าไปในนั่งในสภาได้ 1 คน เพื่อเป็นตัวแทนของประชาชนในพื้นที่ต่าง ๆ โดยผู้สมัครส่วนใหญ่เป็นตัวแทนพรรคการเมือง แต่บางคนก็ลงในนามอิสระ
ทำไม นายริชี ซูแน็ก จึงประกาศให้มีการเลือกตั้งเร็วกว่ากำหนด ?
ที่มาของภาพ, Getty Images
พรรคอนุรักษนิยมของนายริชี ซูแน็ก ได้รับความนิยมลดลงนับตั้งแต่การสำรวจความเห็นเมื่อปี 2021
นายคริส เมสัน บรรณาธิการข่าวการเมืองของบีบีซี กล่าวว่า นักการเมืองบางคนในพรรค “รู้สึกว่าสิ่งต่าง ๆ อาจไม่ดีขึ้นมากนัก และการรับรู้ความปรารถนาของผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่กำลังจะออกมาส่งเสียงในเร็ว ๆ นี้ อาจเสี่ยงทำให้ความพ่ายแพ้ของพรรคอนุรักษนิยมยิ่งย่ำแย่ลงไปอีก หากการนัดแนะกับผู้มีสิทธิเลือกตั้งถูกเลื่อนออกไป”
“กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ต้องจัดให้มีการเลือกตั้งตอนนี้ ไม่เช่นนั้นมันอาจแย่ลงกว่าเดิม”
“นายกรัฐมนตรีสามารถชี้ให้ประชาชนเห็นว่าเป้าหมายบางอย่างของเขาบรรลุผลแล้ว หรือดูเหมือนอยู่บนหนทางที่กำลังจะประสบความสำเร็จ”
“ตัวเลขเงินเฟ้อในวันนี้อาจถูกบันทึกได้ว่าเป็นความสำเร็จอย่างหนึ่ง แต่แน่นอนว่ามันไม่ได้เกิดขึ้นจากการดำเนินการของรัฐบาลโดยลำพังเท่านั้น แต่หากอัตราเงินเฟ้อพุ่งสูงขึ้นเสียดฟ้า รัฐบาลก็มักถูกตำหนิอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น มันจึงเป็นเรื่องสมเหตุสมผลที่จะคาดหมายว่า เมื่อเงินเฟ้อลดลง พวกเขาจะพยายามทำให้เรื่องนี้เป็นผลงานส่วนหนึ่งของรัฐบาล ซึ่งสุดท้ายแล้วพวกเขาก็ทำเช่นนั้น”
“ภาพรวมของเศรษฐกิจในวงกว้างก็ดูเหมือนว่าสดใสขึ้นเล็กน้อยเช่นกัน”
ผลสำรวจความนิยมของแต่ละพรรคเป็นเช่นไร ?
จากผลการสำรวจความเห็นครั้งล่าสุดชี้ให้เห็นว่าพรรคอนุรักษนิยมของริชี ซูแน็ก เริ่มต้นการรณรงค์หาเสียงตามหลังพรรคแรงงานซึ่งเป็นคู่แข่งหลัก
โดยข้อเท็จจริงแล้ว สิ่งนี้ค่อนข้างสอดคล้องกับภาพที่เห็นในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา ซึ่งพรรคแรงงานได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นมากกว่า 40% จากการสำรวจความเห็น
แน่นอนว่าผลสำรวจความเห็นก็อาจไม่ได้ถูกต้องเสมอไป และนายซูแน็กก็ยังหวังว่าอัตราเงินเฟ้อที่ชะลอตัวลงเมื่อเร็ว ๆ นี้ รวมถึงการมุ่งเน้นไปที่การปราศรัยนโยบายของพรรค จะช่วยให้พรรคอนุรักษนิยม พลิกสถานการณ์ระหว่างช่วงการหาเสียงได้
อย่างไรก็ตาม ขณะที่สิ่งต่าง ๆ กำลังดำเนินไป พรรคแรงงานก็เริ่มรณรงค์หาเสียงเลือกตั้งด้วยคะแนนนำที่เหนือกว่าจากผลสำรวจความเห็น
ขณะที่พรรคปฏิรูปสหราชอาณาจักร (Reform UK) ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายขวาและมีนโยบายต่อต้านผู้อพยพ ตามมาเป็นอันดับ 3 แต่ด้วยเสียงสนับสนุนที่กระจายอยู่ทั่วประเทศ อาจเป็นเรื่องยากที่จะเปลี่ยนเสียงเหล่านั้นให้เป็นที่นั่งในรัฐสภา
ด้านพรรคเสรีนิยมประชาธิปไตย (The Liberal Democrats) ซึ่งก่อนหน้านี้เคยเป็นพรรคใหญ่อันดับ 3 ของประเทศ และมีความนิยมค่อนข้างสม่ำเสมอที่เฉลี่ยประมาณ 10% แต่พวกเขาคาดหวังว่าอาจได้เก้าอี้ในรัฐสภามากขึ้นเมื่อการเลือกตั้งมาถึง จากการมุ่งเน้นไปที่เขตเลือกตั้งเป้าหมายของพรรค
จะเกิดอะไรขึ้นกับแผนรวันดาของนายริชี ซูแน็ก ?
ก่อนหน้านี้ นายริชี ซูแน็ก ได้ให้คำมั่นว่าจะส่งผู้ขอลี้ภัยไปยังประเทศรวันดาก่อนการเลือกตั้งทั่วไปเกิดขึ้น นายซูแน็กให้ความสำคัญกับนโยบายนี้เป็นหลักในช่วงดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี โดยอ้างว่านโยบายดังกล่าวสามารถขัดขวางไม่ให้ผู้คนข้ามช่องแคบอังกฤษด้วยเรือขนาดเล็ก
แต่หลังนายซูแน็กประกาศให้มีการเลือกตั้งทั่วไปเกิดขึ้นเร็วกว่ากำหนด ในตอนนี้เขาได้กล่าวว่าโครงการนี้จะเริ่มต้นขึ้นก็ต่อเมื่อเขาได้รับเลือกตั้งอีกครั้งในวันที่ 4 ก.ค. นี้
ด้านพรรคแรงงานให้คำมั่นว่าจะยกเลิกแผนดังกล่าว หากพวกเขาชนะการเลือกตั้งและได้เข้าสู่อำนาจ ท่ามกลางคำถามที่เกิดขึ้นว่าจะมีใครถูกส่งตัวไปรวันดาหรือไม่
โครงการส่งผู้ขอลี้ภัยไปรัวนดา ใช้งบประมาณไปแล้ว 240 ล้านปอนด์ (ราว 1,750 ล้านบาท) และจะเป็นเส้นแบ่งสำคัญระหว่าง 2 พรรคหลักในระยะเวลา 6 สัปดาห์ของการรณรงค์หาเสียงเลือกตั้ง
ผู้สมัครคนสำคัญมีใครบ้าง ?
พรรคการเมืองสองพรรคที่คาดว่าจะได้รับคะแนนเสียงมากที่สุดในตอนนี้คือ พรรคอนุรักษนิยมซึ่งเป็นรัฐบาล และพรรคแรงงาน
นายกรัฐมนตรีริชี ซูแน็ก อายุ 44 ปี เป็นผู้นำของพรรคอนุรักษนิยม เขามีอายุเพียง 42 ปี เท่านั้นเมื่อได้ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีในปี 2022 ส่งผลให้นายซูแน็กเป็นผู้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีที่มีอายุน้อยที่สุดในยุคสมัยปัจจุบัน นอกจากนี้ เขายังเป็นชาวอังกฤษเชื้อสายอินเดียคนแรกที่ได้เป็นนายกรัฐมนตรี
ส่วนหัวหน้าพรรคแรงงานคือเซอร์ เคียร์ สตาร์เมอร์ อายุ 61 ปี เขาได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าพรรคแทนนายเจเรมี คอร์บิน ในปี 2020 นอกจากนี้ เขายังเคยเป็นหัวหน้าสำนักงานอัยการสูงสุด (Crown Prosecution Service) และอธิบดีกรมอัยการ (Director of Public Prosecutions)
จะเกิดอะไรขึ้นกับรัฐสภา และ สส. ก่อนการเลือกตั้ง?
ที่มาของภาพ, Getty Images
นายกรัฐมนตรีได้ทูลเกล้าฯ ขอให้พระมหากษัตริย์โปรดเกล้าฯ “ยุบสภา” แล้ว ซึ่งเป็นเงื่อนไขอย่างเป็นทางการในการปิดรัฐสภาก่อนการเลือกตั้ง และเกิดขึ้นไปแล้วเมื่อวันที่ 30 พ.ค. ที่ผ่านมา
สส.จะสูญเสียสถานะของการเป็น สส. ทั้งหมด และจะต้องหาเสียงให้ตนเองได้รับเลือกตั้งกลับเข้ามาในรัฐสภาอีกครั้งหากพวกเขาต้องการ ทั้งนี้ มี สส. มากกว่า 100 คน ที่ระบุว่าจะลงสมัครรับเลือกตั้งครั้งต่อไป
ขณะที่รัฐบาลก็เข้าสู่ช่วงก่อนการเลือกตั้งด้วยเช่นกัน กิจกรรมต่าง ๆ ของกระทรวงและสำนักต่าง ๆ จะทำได้ภายใต้ข้อจำกัดในช่วงการรณรงค์หาเสียงเลือกตั้ง
จะเกิดอะไรขึ้นหลังประกาศผลการเลือกตั้ง ?
หลังจากนับคะแนนการเลือกตั้งแล้ว พระมหากษัตริย์จะโปรดเกล้าฯ ให้หัวหน้าพรรคที่มี สส. มากที่สุดได้เป็นนายกรัฐมนตรี และจัดตั้งรัฐบาล ส่วนหัวหน้าพรรคที่มีจำนวน สส. สูงสุดเป็นอันดับ 2 จะกลายเป็นผู้นำฝ่ายค้าน
แต่ถ้าหากไม่มีพรรคใดพรรคหนึ่งได้เสียงข้างมากในรัฐสภา ซึ่งหมายความจะไม่สามารถผ่านกฎหมายด้วย สส. ของตนเองโดยลำพังได้ และส่งผลให้เกิดสภาวะสภาแขวน (Hung Parliament) ตามมา
เมื่อมาถึงจุดนี้ พรรคการเมืองที่ใหญ่ที่สุดอาจตัดสินใจตั้งรัฐบาลผสมกับพรรคอื่นหรือจัดตั้งเป็นรัฐบาลรัฐบาลเสียงข้างน้อย โดยอาศัยคะแนนเสียงจากพรรคอื่น ๆ เพื่อผ่านกฎหมายในเรื่องต่าง ๆ
