Keir Starmer atangaza kutambua taifa la Palestina

Moja kwa moja

Na Lizzy Masinga

1. 21 Septemba 2025Keir Starmer atangaza kutambua taifa la Palestina

   Keir Starmer ametangaza utambuzi wa Uingereza kwa taifa la Palestina.

   "Leo, ili kufufua matumaini ya amani na suluhu ya serikali mbili, nasema wazi, kama waziri mkuu wa nchi hii kubwa, kwamba Uingereza inatambua rasmi taifa la Palestina," anasema katika taarifa yake ya video.

   Mwanzoni mwa video hiyo iliyowekwa kwenye mitandao ya kijamii, Starmer anasema: "Katika kukabiliana na hali ya kutisha inayoendelea Mashariki ya Kati, tunachukua hatua ili kuweka hai uwezekano wa amani na suluhisho la serikali mbili.

   "Hiyo ina maana kuwa Israel iliyo salama na salama pamoja na taifa la Palestina, kwa sasa hatuna lolote."

   Kisha anaendelea kusema wakati wa kutambua taifa la Palestina "sasa umewadia".

   Starmer anasema kuwa amekutana na familia za Waingereza za mateka wanaoshikiliwa na Hamas huko Gaza na anaona "mateso wanayostahimili kila siku" na maumivu ambayo yanagonga ndani kabisa ya mioyo ya watu wa Israeli na Uingereza.

   Mateka lazima waachiliwe mara moja, anasema Starmer, na kuongeza kuwa "tutaendelea kupambana kuwarudisha nyumbani".

   "Wito wetu wa suluhu ya kweli ya serikali mbili ni kinyume kabisa cha maono [ya Hamas] ya chuki," anaongeza.

   "Suluhu hili si thawabu kwa Hamas," anaongeza, kwa sababu ina maana kwamba Hamas haiwezi kuwa na mustakabali, hakuna jukumu katika serikali, na hakuna jukumu katika usalama.

2. 21 Septemba 2025Familia za Waisraeli wanaoshikiliwa mateka waitaka Uingereza isiitambue Palestina

   Hatua inayotarajiwa ya Keir Starmer hii leo imekabiliwa na ukosoaji mkali kutoka kwa serikali ya Israel na baadhi ya familia za mateka wa Israel ambao bado wanazuiliwa na Hamas huko Gaza.

   Katika barua ya wazi iliyochapishwa Jumamosi, kundi la jamaa 16 wa mateka waliochukuliwa tarehe 7 Oktoba 2023 walimsihi waziri mkuu asiendelee na mpango wake wa kutambua taifa la Palestina.

   "Tangazo lako la kusikitisha la nia ya Uingereza kutambua taifa la Palestina katika Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa limekuwa na juhudi kubwa za kuwarudisha nyumbani wapendwa wetu," inasomeka.

   "Hamas tayari imesherehekea uamuzi wa Uingereza kama ushindi na kukataa makubaliano ya kusitisha mapigano. "Tunakuandikia tukiomba usichukue hatua hii hadi wapendwa wetu wawe nyumbani na mikononi mwetu."

   Kuna mateka 48 ambao bado wanazuiliwa na Hamas huko Gaza, 20 kati yao wanadhaniwa kuwa hai.

   Unaweza kusoma;

   Je, uokoaji wa mateka wa Israel huko Gaza ulifanyikaje?

   Tunachojua kuhusu mpango wa kusitisha mapigano Gaza

3. 21 Septemba 2025Mutharika aongoza kwa kura nyingi katika uchaguzi mkuu Malawi

   Kwa mujibu wa matokeo ya awali kutoka robo ya mabaraza ya uchaguzi, Rais wa zamani wa Malawi, Peter Mutharika, anaongoza katika uchaguzi uliofanyika wiki iliyopita, ambapo amekabiliana kwa mara ya nne na Rais aliye madarakani, Lazarus Chakwera.

   Mutharika amepata takribani asilimia 51 ya kura halali zilizopigwa katika mabaraza tisa kati ya 36 ya nchi hiyo, ikilinganishwa na karibu asilimia 39 kwa Chakwera, kulingana na makadirio ya shirika la habari la Reuters na matokeo yaliyotangazwa na tume ya uchaguzi ya taifa.

   Mgombea anahitaji kupata zaidi ya asilimia 50 ya kura halali ili kushinda moja kwa moja, la sivyo duru ya pili itafanyika.

   Wachambuzi wa siasa walitabiri kuwa kura ya Septemba 16 itakuwa ni pambano kati ya Mutharika na Chakwera, wagombea wakuu wa vyama viwili vikubwa zaidi bungeni mwa taifa hilo la Kusini mwa Afrika.

   Malawi imekuwa ikikumbwa na mdororo wa kiuchumi tangu Chakwera, mchungaji wa zamani mwenye umri wa miaka 70, alipochaguliwa miaka mitano iliyopita.

   Kimbunga kikubwa na ukame wa kikanda, vyote vikihusishwa na mabadiliko ya tabianchi, vimeharibu mazao na kuongeza ugumu wa maisha. Mfumuko wa bei umeendelea kubaki juu ya asilimia 20 kwa zaidi ya miaka mitatu.

   Mutharika, ambaye ni profesa wa sheria aliyehudumu kama rais kati ya mwaka 2014 na 2020, alisifiwa kwa kuboresha miundombinu na kupunguza mfumuko wa bei, lakini wakosoaji walimshutumu kwa upendeleo, madai ambayo yeye alikanusha.

   Chakwera alipoingia madarakani aliahidi kupambana na ufisadi, lakini namna alivyoshughulikia kesi hizo kumekosolewa kwa madai ya kuwa mchakato huo ni wa pole pole sana na wa kuchagua.

   Tume ya uchaguzi ina hadi mwisho wa Septemba 24 kutangaza matokeo kamili ya awali ya urais. Imeonya wagombea kutojitangazia ushindi kabla ya wakati na imesema inakagua upya kila karatasi ya matokeo ili kuhakikisha usahihi.

   Mahakama ya Katiba ilifuta ushindi wa Mutharika katika uchaguzi wa 2019 kwa sababu ya kasoro, ikiwemo matumizi ya dawa ya kufutisha maandishi kwenye karatasi za matokeo. Chakwera alishinda uchaguzi wa marudio mwaka 2020.

4. 21 Septemba 2025Wizara ya Afya yatoa onyo kuhusu kuenea kwa bidhaa za tumbaku na nikotini Kenya

   Wizara ya Afya nchini Kenya imetoa wito wa kuimarishwa kwa utekelezaji wa sheria za tumbaku, ikisema kuwa kuna ongezeko kubwa la bidhaa za tumbaku na nikotini, sio tu mijini lakini hata vijijini, na kutoa wito wa dharura wa ushirikiano kati ya wizara, viongozi wa dini na viongozi wa jamii.

   Akizungumza huko Kirinyaga, Katibu Mkuu wa Afya ya Umma, Mary Muthoni, ambaye alikutana na viongozi wa dini kujadili haja ya kukabiliana na ueneaji mkubwa wa matumizi ya tumbaku miongoni mwa vijana, alisema kuna uhitaji mkubwa wa kuwaleta pamoja wadau wakuu ili kukabiliana na mabadiliko ya tabia za matumizi ya tumbaku.

   Kwa mujibu wa Bi. Muthoni, utekelezaji wa kanuni za kupiga marufuku matumizi ya tumbaku na nikotini hadharani umedorora, kwahiyo, kuna haja ya kuamsha upya utekelezaji wake ili kuhakikisha unatekelezwa katika ngazi zote.

   Wizara pia inasisitiza msimamo wa kutovumilia kabisa matumizi ya bidhaa za tumbaku na nikotini mashuleni na majumbani, ikisema watoto wanajifunza tabia hizo na kusababisha kutishia maisha yao, na kuwafanya kuwa wavutaji sugu.

   Muthoni alisema familia, zimeathirika kwa kiasi kikubwa na matumizi ya bidhaa za tumbaku,huku akisema kuwa shisha na sigara za kielektroniki sasa zimeanza kuzoeleka hata vijijini.

   Kwasababu hizo, Bi. Muthoni aanataka taifa kukabiliana vikali na bidhaa hizo.

   Kuhusu Wahamasishaji wa Afya Jamii, Muthoni amesisitiza kwamba wanapaswa kubaki bila mwelekeo wa kisiasa na kuzingatia tu kuendeleza mwelekeo mpya wa Serikali katika afya, yaani kinga dhidi ya maradhi.

   Wahamasishaji hao pia watawekewa taarifa sahihi kuhusu Bima ya Afya ya Jamii, kwani Bi. Muthoni amesema kuna upotoshaji mwingi vijijini kuhusu upatikanaji wa huduma za afya na faida wanazoweza kupata baada ya kujisajili na kufanya malipo yanayohitajika.

   Unaweza kusoma;

   Je wajua kuwa tumbaku ilikua ikitibu maradhi?

   Siku ya Kupinga Tumbaku: Jinsi tumbaku inavyoharibu mwili wako

5. 21 Septemba 2025Mwandishi wa habari wa China aliyeripoti COVID, Wuhan, apewa kifungo kingine cha miaka 4

   Mwandishi wa habari kutoka China, Zhang Zhan, aliyefungwa miaka minne kwa kuripoti hatua za awali za mlipuko wa virusi vya corona mjini Wuhan, amehukumiwa tena kifungo cha miaka minne gerezani, kwa mujibu wa shirika la habari Reporters Without Borders (RSF).

   Zhang, mwenye umri wa miaka 42, alikutwa na hatia kwa kosa la “kusababisha mtafaruku na kuchochea ugomvi” shtaka lililomfanya afungwe kwa mara ya kwanza mwaka 2020 baada ya kuchapisha taarifa na video kuhusu hali halisi wakati huo.

   RSF imesema hukumu hii ni mateso dhidi ya kazi yake ya uandishi na imetoa wito wa kuachiliwa kwa Zhang mara moja.

   China bado ni nchi inayoongoza duniani kwa kuwafunga wanahabari wengi zaidi, ikiwemo zaidi ya 120 walioko sasa gerezani, kulingana na RSF.

   Unaweza kusoma;

   Virusi vya corona: Jinsi udhibiti wa vyombo vya habari ulivyotumiwa kukabiliana na janga hilo

   Zhang Zhan: Mwanahabari wa China aliyefungwa kwa kuripoti mlipuko wa virusi vya corona

6. 21 Septemba 2025White House yaelezea mpango wa TikTok ambao utaipa Marekani udhibiti

   Ikulu ya White House imetangaza kwamba makampuni ya Marekani sasa yatadhibiti mchakato au sheria za kuhesabu kwa kompyuta, yaani algorithm" na kuwa Wamarekani watashikilia viti sita kati ya saba vya bodi kwa ajili ya uendeshaji wa programu hiyo Marekani katika mkataba unaotarajiwa na kusainiwa na China.

   Waziri wa vyombo vya habari Karoline Leavitt alisema makubaliano yanaweza kusainiwa "katika siku zijazo", lakini Beijing bado haijatoa maelezo yoyote.

   Marekani imetaka kuondoa shughuli za programu ya kushiriki video za Marekani kutoka kwa kampuni mama ya China ya ByteDance kwa sababu za usalama wa taifa.

   Hapo awali TikTok iliambiwa inapaswa kuuza shughuli zake za Marekani au ikabiliwe na hatari ya kufungwa.

   Lakini Rais wa Marekani Donald Trump alichelewesha kutekeleza marufuku hiyo mara nne tangu ilipotangazwa kwa mara ya kwanza Januari, na mapema wiki hii akaongeza muda huo tena hadi Desemba.

   Leavitt alisema kuwa data na faragha ya programu hiyo nchini Marekani itaongozwa na kampuni kubwa ya teknolojia Oracle, ambayo inaongozwa na Larry Ellison, mmoja wa watu tajiri zaidi duniani na mshirika wa Trump.

   "Data na faragha zitaongozwa na moja ya kampuni kubwa zaidi za teknolojia za Marekani, Oracle, na kanuni hiyo pia itadhibitiwa na Marekani pia," aliiambia Fox News.

   "Kwa hiyo maelezo yote hayo tayari yamekubaliwa. Sasa tunahitaji tu mkataba huu utiwe saini." Mtoto wa Bw Ellison, David Ellison, hivi karibuni alinunua kampuni ya vyombo vya habari ya Paramount, ambayo inamiliki CBS News, na kuifanya Ellisons kuwa mojawapo ya familia zenye nguvu zaidi katika vyombo vya habari nchini.

   Unaweza kusoma;

   Kwa nini TikTok inaonekana kuwa ni hatari kwa nchi za Magharibi

   Afrika inafaidishwa vipi na marufuku ya TikTok Marekani?

7. 21 Septemba 2025Ndege za kijeshi za Uingereza zajiunga na misheni ya ulinzi ya Nato katika anga ya Poland

   Ndege za kivita za Uingereza zimefanya kazi ya ulinzi wa anga ya Nato kwenye anga ya Poland kama sehemu ya majibu ya washirika kwa uvamizi wa ndege za Urusi katika anga ya Poland, Wizara ya Ulinzi ilisema.

   Ndege hizo za RAF zilitumwa nchini Poland siku ya Ijumaa usiku kama sehemu ya dhamira ya muungano wa kijeshi kuimarisha jeshi upande wa mashariki.

   Mvutano umeongezeka kufuatia Urusi kukiuka mara kwa mara anga ya wanachama wa Nato mwezi huu na ndege isiyo na rubani iligunduliwa juu ya anga ya Romania na kisha ndege za kivita katika anga ya Estonia kufuatia uvamizi wa Poland.

   Waziri wa Ulinzi John Healey alisema safari za ndege za RAF zilituma "ishara wazi: anga ya Nato italindwa".

   Unaweza kusoma;

   Nani yuko katika Nato na kifungu cha 4 na kifungu cha 5 vinasema nini?

   Je, Urusi inaijaribu NATO kupitia shambilio la ndege isiyo na rubani nchini Poland?

8. 21 Septemba 2025Uingereza kutangaza kulitambua taifa la Palestina siku ya Jumapili

   Sir Keir Starmer anatarajiwa kutangaza kulitambua taifa la Palestina katika taarifa yake Jumapili mchana.

   Hatua hiyo imekuja baada ya waziri mkuu kusema mwezi Julai kwamba Uingereza itabadilisha msimamo wake mwezi Septemba ikiwa Israel haitatimiza masharti ikiwa ni pamoja na kukubaliana kusitisha mapigano Gaza na kujitolea kwa makubaliano ya muda mrefu ya amani ambayo yatatoa suluhu la mataifa mawili.

   Inawakilisha mabadiliko makubwa katika sera ya kigeni ya Uingereza baada ya serikali zilizofuata kusema kutambuliwa kunapaswa kuja kama sehemu ya mchakato wa amani na wakati wa athari kubwa.

   Hatua hiyo imezua shutuma kali kutoka kwa serikali ya Israel, familia za mateka na baadhi ya wahafidhina.

   Waziri Mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu hapo awali alisema hatua kama hiyo "inaunga mkono ugaidi".

   Hata hivyo, mawaziri wa Uingereza wanahoji kuwa kulikuwa na jukumu la kimaadili la kuchukua hatua ili kuweka hai matumaini ya mpango wa amani wa muda mrefu.

   Vyanzo vya serikali vilisema hali ilikuwa mbaya zaidi katika wiki chache zilizopita. Walitoa picha zinazoonesha njaa na ghasia huko Gaza, ambayo waziri mkuu ameitaja kuwa "isiyovumilika".

   Operesheni ya hivi karibuni ya Israel katika mji wa Gaza, iliyoelezewa na afisa wa Umoja wa Mataifa kama "janga", imewalazimu mamia kwa maelfu ya watu kukimbia.

   Mapema wiki hii, tume ya uchunguzi ya Umoja wa Mataifa ilihitimisha kuwa Israel ilifanya mauaji ya halaiki dhidi ya Wapalestina huko Gaza, ambayo Israel iliyashutumu kuwa " potofu na ya uongo".

   Unaweza kusoma;

   Kwanini baadhi ya nchi haziitambui Palestina kama taifa?

   Uchambuzi: Uingereza 'kuitambua' Palestina ni kufufua mchakato wa amani

9. 21 Septemba 2025Habari za asubuhi, karibu katika taarifa zetu