Ndege 5 za kivita zenye kasi zaidi Afrika Mashariki

Unapotazama anga la Afrika Mashariki, kuna ushindani wa kimkakati unaoendelea kimya kimya juu yako.

Nchi mbalimbali katika eneo hili zinawekeza katika ndege za kijeshi, marubani, mifumo ya ufuatiliaji, mafunzo na teknolojia kwa lengo la kulinda anga zao na kuimarisha uwezo wa kukabiliana na vitisho vya kiusalama.

Kinachovutia ni kwamba hakuna mfumo mmoja unaotumiwa na kila nchi.

Baadhi zimejikita katika ndege za kivita zinazoweza kulinda anga na kushambulia malengo mbalimbali. Nyingine zimewekeza katika ndege maalumu kwa mashambulizi ya ardhini.

Rwanda, kwa upande mwingine, imechagua njia tofauti kwa kujenga uwezo wake wa kijeshi angani kwa kutegemea zaidi helikopta badala ya ndege za kivita.

Hivi ndivyo uwezo wa anga wa nchi tano za Afrika Mashariki unavyoonekana.

Uganda: Su 30MK2 'Flanker'

Uganda ina miongoni mwa ndege zenye uwezo mkubwa zaidi wa kivita katika kundi hili.

Kikosi cha Anga cha Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Uganda kinaendesha ndege ya kivita ya Sukhoi Su 30MK2, iliyotengenezwa nchini Urusi. Ni ndege nzito ya kivita yenye uwezo wa kutekeleza majukumu mbalimbali na kufanya operesheni za masafa marefu.

Ndege hiyo inaweza kubeba mzigo mkubwa wa silaha na ina mifumo ya kisasa ya rada na vifaa vya kielektroniki.

Kwa Uganda, hii si suala la kuwa na ndege yenye kasi kubwa pekee.

Su 30MK2 inaipa nchi hiyo uwezo wa kufanya doria na kulinda anga yake, huku pia ikiwa na uwezo wa kutoa msaada wa angani kwa vikosi vilivyo ardhini.

Kwa hiyo, nguvu yake haipimwi kwa ukubwa wa ndege pekee, bali pia kwa uwezo wa kuunganisha teknolojia, mafunzo na operesheni za kijeshi.

Kenya: Northrop F - 5E/F Tiger II, mkongwe ambaye bado ana nafasi

Kenya imechagua mkondo tofauti.

Kikosi cha Anga cha Kenya kinatumia ndege za kivita aina ya Northrop F 5E na F 5F Tiger II, ambazo muundo wake ulianza kutengenezwa miongo kadhaa iliyopita.

Lakini umri wa ndege hauwezi pekee kuamua uwezo wake wa kijeshi.

Kenya imeendelea kuzitumia na kuzifanyia maboresho ndege hizo, na kuziweka katika nafasi muhimu katika ulinzi wa anga na operesheni za kijeshi.

Ndege aina ya F 5 pia zimepata uzoefu mkubwa wa operesheni, ikiwemo katika shughuli za kijeshi zinazohusiana na mapambano dhidi ya Al Shabaab nchini Somalia.

Mafunzo ya marubani, matengenezo, uzoefu wa kiutendaji, upatikanaji wa vipuri na uwezo wa kuweka ndege katika hali ya kufanya kazi vinaweza kuwa muhimu kwa kiwango sawa cha kujiimarisha zaidi.

Tanzania: Ndege ya kivita ya Chengdu J 7

Tanzania ina uwezo wa anga unaojumuisha ndege ya kivita ya Chengdu J 7 iliyotengenezwa nchini China.

J 7 ilitokana na muundo wa ndege ya kivita ya Soviet MiG 21 na imewahi kutumiwa na nchi mbalimbali.

Tanzania ilipokea ndege za J 7 za kizazi cha baadaye, zikiwemo J 7G, ambazo ziliwasilishwa kikamilifu mwaka 2011. Ndege hizo ziliundwa kwa ajili ya ulinzi wa anga na zina mifumo ya rada pamoja na makombora ya angani.

Kwa Tanzania, ndege hizi ni sehemu ya mkakati mpana wa usalama wa nchi yenye eneo kubwa na mwambao mrefu wa Bahari ya Hindi.

Hivyo, uwezo wa kufuatilia anga na kujibu haraka pale inapohitajika ni sehemu muhimu ya mkakati huo.

DRC: Su 25 na nguvu ya mashambulizi ya ardhini

Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo ina mojawapo ya mazingira magumu zaidi ya kiusalama katika eneo hili, hasa katika mikoa ya mashariki mwa nchi.

Jeshi lake la anga linaendesha ndege aina ya Sukhoi Su 25, iliyotengenezwa katika Umoja wa Kisovieti.

Tofauti na ndege zinazolenga zaidi mapambano ya angani dhidi ya ndege nyingine, Su 25 iliundwa mahsusi kwa ajili ya kutoa msaada wa karibu kwa vikosi vya ardhini na kushambulia malengo yaliyoko ardhini.

Hivyo, thamani yake kubwa iko katika uwezo wa kusaidia operesheni za kijeshi zinazoendeshwa na vikosi vya ardhini.

Kwa nchi kubwa kama Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, uwezo wa kutumia nguvu za anga katika maeneo ya mbali unaweza kuwa na umuhimu mkubwa kimkakati.

Helikopta ya kijeshi ya Rwanda - Mi -17

Tofauti na Uganda, Kenya na Tanzania, Rwanda haiendeshi ndege za kawaida za kivita.

Badala yake, imejenga uwezo wake wa anga kwa kuzingatia zaidi helikopta.

Miongoni mwa helikopta zinazohusishwa na Kikosi cha Anga cha Rwanda ni Mi 17, zinazotumika katika usafirishaji na majukumu mengine ya kijeshi, pamoja na Mi 24 na Mi 35 zinazoweza kutumika katika mashambulizi.

Mfumo huu unaonyesha jambo muhimu kuhusu nguvu za anga.

Nguvu ya anga si lazima ipimwe kwa idadi ya ndege za kivita pekee.

Kwa nchi inayohitaji uwezo wa kusafirisha wanajeshi kwa haraka, kuwahamisha waliojeruhiwa, kusaidia vikosi vya ardhini na kufanya operesheni katika maeneo yenye mazingira magumu, helikopta zinaweza kuwa na umuhimu mkubwa.

Nani ana nguvu kubwa zaidi angani?

Hakuna jibu moja rahisi.

Ikiwa tunapima uwezo wa kiteknolojia na masafa ya ndege kuu ya kivita, Su 30MK2 ya Uganda inaonekana kuwa na nafasi kubwa.

Kenya, kwa upande wake, ina faida ya uzoefu wa muda mrefu katika kuendesha F 5 na kuendelea kuiweka ndege hiyo katika hali ya kutumika.

Tanzania inaegemea Chengdu J 7, huku Su 25 ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo ikiwa na jukumu maalumu la mashambulizi na kutoa msaada kwa vikosi vya ardhini.

Rwanda inaonyesha mtazamo tofauti kabisa, ikitumia helikopta na vifaa vingine vya anga kuimarisha usafirishaji wa wanajeshi, uhamaji na operesheni za kiusalama bila kuwa na ndege za kawaida za kivita.

Ni nani ana ndege za kivita kubwa au ya kisasa?

Nguvu za kisasa za anga hazihusu tena nani ana ndege yenye kasi zaidi pekee.

Zinahusu rada, mawasiliano, ujasusi, mafunzo ya marubani, matengenezo, silaha za usahihi, ufuatiliaji na uwezo wa kubadilisha taarifa kuwa hatua kwa wakati.

Ndege ndiyo sehemu inayoonekana zaidi ya kikosi cha anga.

Lakini nyuma ya kila ndege kuna mfumo mzima wa kiteknolojia, miundombinu na watu waliofunzwa kuhakikisha kwamba ndege hiyo inaweza kutekeleza jukumu lake inapohitajika.

Hatimaye, swali si nani ana ndege kubwa au ya kisasa zaidi.

Swali muhimu ni hili.

Iwapo usalama wa anga ya nchi unatishiwa, inaweza kuutambua tishio hilo kwa haraka kiasi gani, inaweza kuitikia kwa wakati gani na ina uwezo gani wa kudhibiti anga lake?