Yaa kasoo muuqday malaayiinta feylasha fadeexadda Epstein ee la shaaciyay?

Milyan nuqul cusub oo la xiriira dembiilaha lagu helay dambiyada galmada ee dhintay, Jeffrey Epstein, ayaa waxaa shaaciyay Waaxda Cadaaladda ee Maraykanka, taasoo ah tirada ugu badan ee dukumentiyo ay dawladda la wadaagto shacabka tan iyo markii sharci sannadkii la soo dhaafay amray in la sii daayo.

Saddex milyan oo bog, 180,000 sawir iyo 2,000 muuqaal ayaa si guud loo daabacay Jimcadii.

Sii deynta dukumentiyadan ayaa timid lix toddobaad kaddib markii waaxdu ay dhaaftay waqtigii kama dambaysta ahaa ee uu sharcigu dhigayay, kaas oo ay saxiixday Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump, oo amray in dhammaan dukumentiyada la xiriira Epstein lala wadaago dadweynaha.

"Soo saaridda maanta waxay calaamad u tahay dhamaadka geeddi-socod aad u ballaaran oo lagu aqoonsaday dib-na u eegay dukumentiyada si loo hubiyo hufnaanta shacabka Maraykanka iyo u hoggaansanaanta sharciga," ayuu yiri Todd Blanche, Ku-xigeenka Xeer Ilaaliyaha Guud.

Dukumentiyadan waxaa ku jira faahfaahinta ku saabsan waqtigii Jeffrey Epstein uu ku jiray xabsiga — oo ay ku jirto warbixin cilmi-nafsiga ah — iyo geeridiisii intuu xirnaa, iyo sidoo kale diiwaanno baaritaan oo ku saabsan Ghislaine Maxwell, oo ahayd saaxiibtiis isla markaana lagu xukumay caawinta Epstein ee tahriibinta gabdhaha da'da yar.

Waxay sidoo kale ka kooban yihiin iimeylo uu Epstein kula xiriiiray dad caan ah oo saameyn ku leh.

Iimeylo iyo dukumentiyo badan ayaa dib ugu laabanaya in ka badan toban sano, iyagoo muujinaya xiriirada Epstein xilligi uu dhibaatooyin sharciga ku jiray. Waxaa lagu xukumay 2008 gudaha Florida inuu galmo ka dalbaday gabar 14-jir ah, ka dib markii uu la galay heshiis muran dhaliyay oo la gaarey dacwad oogayaasha.

Wuxuu ku dhex dhintay xabsiga August 2019 isagoo xiran, iyadoo lagu soo oogay eedeymo ku saabsan kiis weyn oo tahriibinta galmada ah.

Epstein ayaa ku martiqaaday "Duke"-ga inuu la kulmo haweeney Ruush ah

Dukumentiyadan waxay iftiiminayaan xiriirkii dhowaa ee maalgashadihii sumcadda liidatay uu la lahaa dadka dabaqada sare ee Britain.

Waxay ka mid yihiin email-lada-u dhexeeyay Epstein iyo qof magaciisu yahay "The Duke" — oo la aaminsan yahay inuu yahay Andrew Mountbatten-Windsor — kuwaas oo ka hadlaya casho ka dhici doonta Buckingham Palace, halkaas oo ay jirto "meelo gaar ah oo badan".

Farriin kale oo ka timid Epstein waxay ka koobnayd soo jeedin uu ku barayo "The Duke" haweeney Ruush ah oo 26-jir ah.

Emailo badan waxaa lagu saxiixay "A", iyadoo saxiixa uu u muuqdo inuu ak dhigan yahya "HRH Duke of York KG". Waxaa la is dhaafsaday August 2010, laba sano kaddib markii Epstein uu qirtay dambiga ah inuu dalbaday oo uu ibin jiray gabadho da'yar.

Email-dan-ma muujinayaan wax dambi ah.

BBC-da ayaa la xiriirtay Andrew, oo hore loogu yaqaanay Duke of York, si uu uga jawaabo. Mountbatten-Windsor ayaa sannado badan la soo saaray baaritaan ku saabsan saaxiibtinimadiisii hore ee Epstein. Wuxuu marar badan beeniyay wax dambi ah inuu galay.

Qaar ka mid ah emails-yada la sii daayay waxay u muuqdaan kuwo u dhexeeya Epstein iyo Sarah Ferguson, oo ahayd xaaskii hore ee Andrew.

Email ka mid ah, oo taariikhdu tahay 4 April 2009, ayaa lagu saxiixay "Love, Sarah, The red Head.!!"

Waxaa lagu sheegay inay joogto Palm Beach oo ay rabto inay shaah wada cabban. Email-ka wuxuu sidoo kale ka hadlayaa fikrado ku saabsan shirkadda Ferguson, Mother's Army. Duchess-ka hore ee York waxay Epstein ugu yeertay "saaxiibkayga qaali ah, cajiibka ah oo gaarka ah, Jeffrey".

Waxay ugu yeertay "halyeey" waxayna tiri "waan ku faanayaa".

Maalgashaduhu wuxuu weli ku jiray xabsi guri, sababta oo ah xukunkii 2008 markii emails-yadani la dirayay.

Epstein ayaa lacag u diray seyga Mandelson

Iimeylo kale ayaa muujinaya in Epstein uu 13,692 u diray xaaska Lord Peter Mandelson, Reinaldo Avila da Silva, sannadkii 2009.

Email uu da Silva u diray Epstein, wuxuu ku faahfaahinayaa kharashka, wuxuu bixiyaa faahfaahinta bangigiisa, wuxuuna ugu mahadceliyaa maal-gashadaha isagoo leh "wax kasta oo aad iga caawin karto".

Epstein ayaa dhowr saacadood kaddib ku jawaabay isagoo sheegay inuu lacagta u wareejin doono, halka da Silva, oo la guursaday Mandelson 2023, uu maalinta xigtay uga mahadceliyay.

Iimeylo kale oo la sii daayay, Lord Mandelson wuxuu codsaday inuu dego mid ka mid ah guryaha Epstein.

Iimeyladan waxay taariikhdoodu tahay 16 June 2009, xilli Epstein uu ku jiray xabsi uu ku mutaystay dambiga ah inuu ka dalbaday galmo qof ka yar 18 sano. Inta badan xukunkiisa, Epstein waxaa loo ogolaaday inuu maalintii ka shaqeeyo xafiiskiisa, isagoo habeenkii ku laaban jiray xabsiga.

Bishii December 2024, Lord Mandelson waxaa loo magacaabay safiirka UK ee Maraykanka, balse waa la eryay wax ka yar sannad kaddib markii la ogaaday inuu u diray fariimo taageero ah Epstein kaddib xukunka.

Lord Mandelson ayaa marar badan sheegay inuu ka qoomameeyo saaxiibtinimadiisii hore ee Epstein, taas oo muddo dheer ahayd arrin caan ah. Wuxuu sheegay inuusan abid arkin wax dambi ah xilligii ay wada joogeen Epstein, isla markaana "uu ku dhacay dabinka beentiisa".

Trump waxaa lagu xusay magaciisa boqollaal jeer

Madaxweynaha Maraykanka ayaa lagu xusay boqollaal jeer dukumentiyadii cusub ee la fasaxay. Trump wuxuu saaxiib la ahaa Epstein, laakiin wuxuu sheegay in xiriirku xumaaday sannado badan ka hor, wuxuuna beeniyay inuu wax ka ogaa dambiyada galmada ee Epstein.

Dukumentiyada cusub waxaa ka mid ah liis ay FBI-du diyaarisay sannadkii la soo dhaafay, kaas oo ka kooban eedeymo loo jeediyay Trump oo ay wacayaasha u direen xarunta talo-bixinta khatarta qaranka ee FBI. Badankooda waxay u muuqdaan kuwo ku saleysan warbixinno aan la xaqiijin, isla markaana aan lahayn caddeyn taageereysa.

Liiska waxaa ku jira eedeymo badan oo ku saabsan tacaddiyada galmada oo loo jeediyay Trump, Epstein iyo shaqsiyaad kale oo caan ah.

Trump ayaa si joogto ah u dafiray wax kasta oo khalad ah oo la xiriira Epstein oo laguma eedayn wax dambi ah dhibanayaasha Epstein loo gaystay.

Markii laga weydiiyay eedeymaha ugu dambeeyay, Aqalka Cad iyo Waaxda Cadaaladda ayaa tixraacay qoraal warbaahineed oo la socda dukumentiyada cusub.

"Qaar ka mid ah dukumentiyadani waxay ka kooban yihiin sheegashooyin aan run ahayn oo xiiso-gelin ah oo lagu beegsaday Madaxweyne Trump, kuwaas oo loo gudbiyay FBI-ga ka hor doorashadii 2020," ayay Waaxda Cadaaladda ee Maraykanka sheegtay.

"Si cad loo fahmo, sheegashooyinkaas waa aan sal lahayn oo been ah, haddii ay lahaayeen wax yar oo kalsooni ah, hubaal hore ayaa loo isticmaali lahaa si looga soo horjeedo Madaxweyne Trump."

Elon Musk ayaa waydiiyey Epstein goorta 'xafladdii waallida ahayd' ee jasiiraddiisa ay noqon donto

Dukumentiyadan waxay sidoo kale ka kooban yihiin is-weydaarsi email ah oo u dhexeeya Epstein iyo maal-qabeenka tiknoolaji caan ah, Elon Musk.

Musk, oo aan lagu soo oogin wax dambi ah ama kiis ah, ayaa hore u sheegay in Epstein uu ku casuumay jasiiraddiisa, balse uu diiday.

Email-lada cusub waxay muujinayaan in Musk uu ka hadlay safar uu halkaas u aadi lahaa marar ka badan hal jeer — oo ay ku jirto safar la soo jeediyay 2012 — halkaas oo uu Epstein weydiiyay: "Maanta/habeenkee ayaa noqon doonta xafladda ugu da'da weyn jasiiraddaada?"

Email-da-ka soo baxay November 2012 ayaa muujinaya in Epstein uu weydiiyay inta qof ee Musk u baahan doono in loo qaado jasiiradda iyadoo la adeegsanayo helikobtar, halka Musk uu ku jawaabay inuu isagu kaliya tagayo isaga iyo xaaskiisii markaas Talulah Riley.

Email uu Musk u diray Epstein xilligii Kirismaska 2012 waxaa ku jira inuu weydiiyo haddii maal-gashaduhu qaban doono xaflado, maadaama uu u baahan yahay inuu "si xor ah u nasto".

Ma jiro caddeyn muujinaysa in Musk uu dhab ahaantii u safaray jasiiradda Epstein.

Musk ayaa ku sheegay qoraal uu X (hore Twitter) ku qoray Sabtidii inuu "si fiican u ogyahay in is-weydaarsiga email-da qaar loo fahmi karo si khaldan oo dadka dhaleeceeya ay magaciisa u sumayn karaan".

Bill Gates wuxuu meesha ka saaray sheegashada lurid ee Epstein inuu yahay 'wax aan macquul ahayn oo been ah'

Afhayeen u hadlay aasaasaha Microsoft, Bill Gates, ayaa ka jawaabay eedeymo fool xun oo ku jira dukumentiyada ugu dambeeyay ee Epstein — oo ay ku jirto in uu cudur galmo ku qaadey — isaga oo ku tilmaamay "si dhab ah u yaab leh oo gabi ahaanba been ah."

Laba email oo taariikhdu tahay 18 July 2013 ayaa u muuqda kuwo uu qoray Epstein, laakiin lama oga in Gates loo diray. Labaduba waxay ka yimaadeen account-ka email-ka ee Epstein oo isla account-kaas loogu celiyay, iyadoo aan la arkaynin account email oo Gates la xiriira, isla markaana labaduba aan la saxiixin.

Email-ka koowaad waxaa loo qoray sida warqad is-casilid ah oo ka socota Bill and Melinda Gates Foundation, wuxuuna ka cabanayaa in uu qasbanaaday inuu daawo u helo Gates "si uu ula tacaalo cawaaqibka ka dhashay galmada gabdhah Ruush ah."

Email-ka kale, oo ku bilaabma "Bill qaali ah," wuxuu ka cabanayaa in Gates uu joojiyay saaxiibtinimadiisii, wuxuuna sheegayo in Gates uu isku dayay inuu qariyo cudur galmo, xitaa xaaskiisii markaas, Melinda.

Afhayeen u hadlay Gates ayaa BBC-da u sheegay: "Sheegashadani — oo ka timid qof la caddeeyey oo been-abuur ah — waa si dhab ah u yaab leh oo gabi ahaanba been ah."

Waxay intaa ku dareen: "Waxa keliya ee dukumentiyadani muujinayaan waa niyad-jabka Epstein uu ka qabo inuusan xiriir joogto ah la lahayn Gates iyo heerarka uu u gaari lahaa si uu u qaldo oo magaca u sumayo."

Gloria Allred, garyaqaan u dooda xuquuqda haweenka oo matashay dhibanayaal badan oo ku jira feylalka Epstein, ayaa BBC-da u sheegtay in magacyo badan oo dhibanayaal ah lagu shaaciyay sii deyntii ugu dambaysay, oo ay ku jiraan qaar aan horey si guud loo aqoonin.

Dukumentiyada badan ee Jimcadii la fasaxay waxaa lagu sameeyay tirtirid weyn. Sharcigu wuxuu dhigaya in tirtiridda loo samayn karo kaliya si loo ilaaliyo dhibanayaasha ama macluumaadka haatan baaritaan ku jiro. Waxa kale oo sharcigu dhigaya in la bixiyo soo koobid ku saabsan tirtiridda la sameeyay iyo saldhigga sharci ee lagu sameeyay.