Maxaan ka ognahay heshiiska Israa'iil iyo Xamaas ee ku saabsan la haystayaasha?

Israa’iil iyo Xamaas ayaa ku heshiiyey maxaabiis is dhaafsi, 50 ka mid ah la haystayaashii lagu haystay Qasa ka dib hakin dagaal oo afar maalmood ah.

Heshiisku waa in sidoo kale uu ka mid ahaadaa in 150 haween iyo carruur Falastiiniyiin ah oo ku xiran xabsiyada Israa'iil oo la sii daayo iyo kordhinta gargaarka bini'aadannimo ee loo oggolaaday Qasa.

BBC waxay fahansan tahay in hakadku uu bilaaban doono 10:00 (08:00 GMT) ee Khamiista.

Madaxweynaha Maraykanka ayaa sheegay in heshiiskani uu soo afjari doono dhibaato aan la soo koobi karin oo lagu hayo la haystayaasha sidoo kalana uu yaraynayo dhibaatada qoysaska Falastiiniyiinta ah ee aan waxba galabsan.

Dawladda Israa’iil ayaa wacad ku martay in ay dhammaystiri doonto dagaalka ay ku doonayso in ay ku baabi’iso Xamaas oo ay dib ugu soo celiso in ka badan 200 oo la haystayaal ah oo ay kooxda Xamaas ku qafaasheen weerar ka dhacay koonfurta Israa’iil toddobadii Oktoobar oo ay ku dhinteen 1,200 oo qof.

Xamaas oo Israa’iil, Maraykanka iyo quwadaha kale ee reer galbeedka ay u aqoonsan yihiin urur argagixiso ayaa sheegtay in heshiiskani uu Falastiiniyiinta siin doono wakhti ay ku soo kabtaan.

Waa kuwee la haystayaasha la sii dayn doono?

Ka dib wadahadallo socday saacadihii hore ee subaxnimadii Arbacada, Israa'iil ayaa ugu dambeyntii saxiixday heshiiskan.

Bayaan ka soo baxay xafiiska ra'iisul wasaare Benjamin Netanyahu ayaa lagu sheegay in 50 haween iyo carruur ah la sii dayn doono muddo afar maalmood ah, inta lagu guda jiro hakinta dagaalka.

Heshiisku waxa uu sidoo kale Xamaas u soo bandhigayaa qorshe kale oo ay ku sii daynayo maxaabiis kale, sii daynta 10 qof oo dheeraad ah ay keeni karto hal maalin oo dheeri ah oo la hakiyo dagaalka.

Qodobkan ayaa muhiim u ah qoysaska la haystayaasha, oo qaarkood ay hore BBC-da u sheegeen inaysan doonayn inay arkaan heshiis qayb ah.

La haystayaasha 50-ka ah ee la filayo in la sii daayo oo ka kooban afar qaybood, 12 ayaa waxay noqonayaan muwaadiniin Israa’iili ah ama laba dhalasho ah, halkii ay ka ahaan lahaayeen ajaanib.

Ma jiro liis magacyo ah oo la daabacay, laakiin sarkaal sare oo Maraykan ah ayaa u sheegay suxufiyiinta in ugu yaraan saddex muwaadin Maraykan ah oo uu ku jiro Avigail Iidan oo saddex jir ah, oo waalidkii lagu dilay Kibbutz uu ka mid noqon doono.

Sarkaal sare oo ka tirsan Israa'iil ayaa sheegay galabnimadii Talaadada in Xamaas ay sidoo kale si kali ah u sii deyn karto 26-ka qof ee u dhashay Thailand oo la rumeysan yahay inay ka mid yihiin la haystayaasha.

Hay’adda Laanqeyrta Cas ee Caalamiga ah (ICRC) ayaa sheegtay inay diyaar u tahay inay fududayso sii dayn kasta, sidii ay shaqaalaheedu sameeyeen markii Xamaas ay sii daysay laba dumar ah oo Israa’iili-Maraykan ah iyo laba dumar ah oo Israa’iili ah bishii hore.

Ciidamada Israa'iil ee ka howlgala gudaha Qasa ayaa sidoo kale soo badbaadiyay hal askari oo dumar ah, waxaana ay soo saareen meydadka labo kale oo dumar ah oo la qafaashay iyo qof rayid ah.

Israa’iil ayaa sheegtay in ay sii wadi doonto dagaalka si ay dalkooda ugu soo laabtaan dhammaan la haystayaasha, si loo dhammeeyo ciribtirka Xamaas iyo in aysan jiri doonin khatar cusub oo ka imanaysa maamulka Israa’iil ee Qasa.

Maxaa ka dhici doona Qasa inta lagu jiro hakadka dagaalka?

Bayaan dheer oo ay soo saartay Xamaas ayaa faahfaahin dheeraad ah ka bixisay waxa la filayo in tallaabada milatari ee Israa’iil ay joogsato inta lagu guda jiro waxa ay ugu yeertay “hudna”, ama xabbad joojin ku meel gaar ah.

Waxa ay sheegtay in dhammaan dhaqdhaqaaqyada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo kuwa Israa’iil la filayo in ay ku istaagaan muddo afar maalmood ah koonfurta Gaza.

Laakiin dhanka waqooyi - oo ahaa bartilmaameedka ugu weyn ee hawlgallada Israa'iil si ay u burburiyaan Xamaas hakinta dagaalku waxay socon doontaa inta u dhaxaysa 10:00 iyo 16:00 wakhtiga maxaliga ah (08:00-14:00 GMT) maalin kasta.

Ciidamada Israa'iil iyo taangiyada ayaa la filayaa in ay ku sii sugnaadaan fariisimaha ay ku leeyihiin gudaha Qasa muddada afarta maalmood ah ee hakadka lagu jiro, balse warka kasoo baxay Xamaas ayaa lagu sheegay in ciidamada Israa'iil aysan cidna weerari doonin ama aysan xiri doonin.

Falastiiniyiinta ku noolaa Qasa,1.7 milyan oo ka mid ah ayaa ka qaxay guryahoodii sida ay sheegtay Qaramada Midoobay.

Heshiiska ayaa u oggolaanaya 200 oo baabuur oo sida gargaar, afar booyadood oo shidaal ah iyo afar baabuur oo gaas sida inay galaan Qasa iyagoo sii maraya marinka Rafax ee Masar afartii maalmoodba.

Israa'iil ayaa jartay korontadii iyo biyihii inteeda badan, waxayna joojisay raashin, shidaal iyo badeecooyin kale oo ay geyn jirtay Qasa, iyadoo kaga aargoosatay weerarka Xamaas.

Waxay oggolaatay 1,399 gawaari xamuul oo sahay bini'aadantinimo ah siday inay ka soo galaan Masar bishii la soo dhaafay, marka la barbar dhigo celcelis ahaan bishiiba 10,000 ka hor dagaalka, sida ay sheegtay Qaramada Midoobay.

Waxay xayirtay dhammaan shidaalkii la keeni jiray ilaa toddobaad ka hor, iyadoo sheegtay in Xamaas ay xado oo ay u adeegsan karto arrimo ciidan.

In kasta oo heshiisku u oggolaanayo dadka Qasa ku nool inay si badbaado leh uga gudbaan woqooyi ilaa koonfurta, haddana ma oggolaan doono boqollaal kun oo qof oo ka barakacay woqooyiga inay ku noqdaan guryahooda.

Xaggee ku sugan yihiin maxaabiista Falastiiniyiinta?

Xamaas waxay sheegtay in heshiiskan sidoo kale lagu arki doono 150 maxaabiis Falastiiniyiin ah oo dhammaantood dumar iyo carruur ah kuwaas oo ay Israa’iil sii daynayso.

Hadalka Israa’iil laguma xusin arrintaas, balse subaxnimadii Arbacada wasaaradda caddaaladda ayaa daabacday liiska magacyada 300 oo maxbuus oo xaq u leh in la sii daayo, taas oo qayb ka ah heshiiska iyadoo lagu saleeyay suurtogalnimada in Xamaas ay ogolaato inay sii deyso 50 kale oo la haystayaal ah.

Liiskan ayaa ka kooban 123 wiil oo da’doodu u dhaxayso 14 ilaa 17 jir, hal gabadh oo 15 jir ah, 144 rag ah oo 18 jir ah, iyo 32 dumar ah oo da’doodu u dhaxayso 18 ilaa 59 jir.

Sababta liiska loo daabici lahaa waa sababta oo ah qaab sharci ah oo ka jira Israa'iil. Kahor siideyn kasta oo maxbuus ah, muwaadiniinta Israa'iil waa in loo oggolaadaa 24 saacadood si ay racfaan uga qaataan Maxkamadda Sare ee Israa'iil.

Israa'iil waxay hadda haysaa ilaa 7,000 oo Falastiiniyiin ah oo lagu eedeeyay ama lagu helay dambiyo amni, sida ay sheegeen kooxaha xuquuqda Israa'iil.

Ku dhawaad 3,000 oo Falastiiniyiin ah ayaa lagu soo warramayaa in lagu xiray Daanta Galbeed ee la haysto iyo Bariga Quddus, halkaas oo ay sidoo kale rabshado ka dhaceen, tan iyo toddobadii Oktoobar.

Bayaanka Xamaas ayaa ku soo idlaaday in heshiiskan uu ujeedkiisu ahaa "in aan u adeegno dadkeenna oo aan ku xoojino adkeysigooda si ay uga hortagaan gardarada."