Eritrea oo ka jawaabtay "eedeynta ah inay duullaan ku tahay Itoobiya"

Madaxweynihii hore ee Itoobiya Mulatu Teshome ayaa ku eedeeyey Eritrea in ay diyaarinayso dagaal cusub oo ay doonayso inay ku qaaddo Itoobiya.

"Waxaa la joogaa xilligii tallaabo la qaadi lahaa si looga hortago dagaal kale oo ka dhaca geeska Afrika" ayuu ku yiri qoraal magaciisa lagu daabacay oo lagu shaaciyey Al Jazeera.

"Madaxweyne Isaias Afwerki wuxuu ka shaqaynayaa sidii uu xiisad uga abuuri lahaa waqooyiga Itoobiya" ayuu yiri.

Madaxweynihii hore ee Itoobiya oo sidoo kalena ah diblomaasi hore wuxuu ku eedeeyey Madaxweyne Afwerki inuu xiisadda dhex taalla TPLF iyo xukuumadda dhexe u isticmaalayo fursad uu ku soo farageliyo arrimaha dalka.

Warbixinta markii la sii daayey ayaa wasiirka warfaafinta ee Eritrea Yemane Gebremeskel wuxuu shaaciyey qoraal dheer oo uu soo dhigay baraha bulshada isagoo leh "Isha ay ka imaanayso dhibaatada gobolka waa Itoobiya. Ma aha meel kale".

"Waa eedeyn ka dhan ah Eritrea oo ku salaysan digniin been ah" ayuu yiri, wuxuuna intaa ku daray "eedeymahaas cad waxaa looga dan leeyahay in lagu qariyo oo loo qiil sameeyo ajendahooda ah inay dagaal abuuraan".

Hadalka wasiirka Eritrea ayaa dib u milicsanaya xiriirka labada dal tan iyo dagaalka dhex maray Itoobiya iyo Eritrea.

Xoogagga Eritrea iyo miliishiyo Amxaaro ah ayaa ku biiray ciidanka dawladda Itoobiya bishii Maarso 2020, dagaalkii uu dhiiggu ku daatay ee Tigray.

Qoraalkiisa ayuu madaxweynihii hore ee Itoobiya ku eedeeyey madaxweyne Isaias Afwerki inuu ka shaqaynayo inuu Khalkhal galiyo nabadda gobolka oo ay ku jiraan dalalka deriska ah. Mulatu Teshome wuxuu sheegay inuusan ku faraxsanayn heshiiskii Pretoria ee keenay inu istaago dagaalka Tigray.

Wasiirka warfaafinta ee Eritrea wuxuu sheegay inay ka qayb qaateen dagaalka "taasina waxay ahayd codsiga xukuumadda Itoobiya" ayuu yiri.

Wuxuu intaa ku daray in heshiiska Pretoria ee dagaalka soo afjaray uu ahaa arrin Itoobiya gudaheeda ah oo aysan ayaga khusayn. "Eritrea ma aysan rabin inay arrimahaas gudaha ee Itoobiya faragashato" ayuu yiri.

Dr Mulatu wuxuu sheegay in heshiiska TPLF iyo xukuumadda Itoobiya iyo midowga Afrika uu ahaa "guul weyn".

Bishii Nofembar 2023, madaxweyne Isaias ayaa ku tilmaamay heshiiskii xabbad joojinta ee Pretoria lagu saxiixay Maarso 2022 "istaraatijiyad dagaalka lagu joojinayo" oo uu Maraykanku qorsheeyey

Madaxweynihii hore ee Itoobiya ayaa sheegay in Eritrea ay ku lug leedahay colaadda u dhaxaysa kooxda TPLF oo ay taageerto maleeshiyaadka Axmaarada.

Bishii Febraayo ee la soo dhaafay, guddoomiyaha TPLF, Dr. Debretsiyon Gabremikael ayaa si cad u sheegay in uu jiray xiriir u dhaxeeya dowlad deegaanka Tigray iyo dowladda Eritrea.

Heshiiskii Pretoria iyo qalalaasaha siyaasadeed ee Tigray ayaa dib u rogay xiriirkii jiray dhowr sano ka hor.

Xiriirka diblumaasiyadeed ee Itoobiya iyo Eritrea ayaa wiiqmay wixii ka dambeeyay heshiiskii Pretoria.

Yemen ayaa ku eedaysay Eritrea in ay raadinaysay wadahadal ay la gasho Itoobiya bilihii la soo dhaafay, taasoo magac looga dhigay "Sharci ahaan iyo xoogba" in la helo marin badeed.

Waxa uu sheegay in heshiiska dhinaca badda ah ee Itoobiya ay la gashay Somaliland uu xiisad ka abuurayo gobolka, dalkuna uu dagaal sokeeye kula jiro ciidanka gobolka Amxaarada.

Ugu dambayn, wuxuu sheegay in Itoobiya ay dhibaatooyinkeeda u qabsanayso Eritrea.

Heshiiskii ay wada galeen dawladda Faderaalka iyo kooxda TPLF ayaa sidoo kale wiiqay saaxiibtinimada ka dhaxeysay Raysalwasaaraha Itoobiya Abiy Axmed (PhD) iyo Madaxweynaha Eritrea Isaias Afwarqi.

Duullimaadyadii Ethiopian Airlines ee Itoobiya iyo Eritrea ayaa la joojiyay xagaagii hore go'aan ka soo baxay Eritrea. Bishii Oktoobar ee la soo dhaafay, Eritrea waxay shir saddex geesood ah la yeelatay Masar iyo Soomaaliya.

Si kastaba ha ahaatee, Itoobiya ayaa hadda lagu soo waramayaa inay dib u soo celinayso xiriir wanaagsan oo kala dhexeeya Soomaaliya.

"Markii Geeska Afrika uu dagaal ka dhaco, waxyeelladu cid kasta ayay gaareysaa" ayuu yiri Mulatu Teshome.

Maqaalkooda ayaa ku soo beegmaya xilli xiriirka Itoobiya iyo Ereteriya uu aad u xun yahay.