Muxuu yahay xanuunkan Donald Trump laga soo sheegay

Madaxweyne Donald Trump ayaa la il-daran xanuun ka xididdada kaga dhacay, kaasoo aad u daran, sida uu Aqalka Cad Khamiistii ku dhawaaqay, ka dib maalmo warar la isla dhex marayay kuwaasoo la xiriira sawirro muujinaya nabar ka muuqda gacanta madaxweynaha Maraykanka.

Ka dib markii uu dhawaan la kulmay barar lugaha ah, Trump ayaa maray "baaritaan dhamaystiran" oo ay ku jiraan baaritaanka xididdada dhiigga, sida ay sheegtay xoghayaha warfaafinta ee Aqalka Cad Karoline Leavitt.

Leavitt waxay sheegtay in gacanta nabarku kaga yaallo Trump uu ka dhashay "salaanta gacanqaadka ee joogtada ah" isagoo dhanka kalena qaata aspirin, kaas oo ay sheegtay in uu yahay "qayb ka mid ah dawooyinka ka hortagga xanuunnada wadnaha".

Trump, oo 79 jir ah, waxa uu si joogto ah u sheegay in caafimaadkiisu wanaagsan yahay, waxaana uu mar isku tilmaamay in uu yahay "madaxweynihii ugu caafimaadka badnaa ee abid noolaa".

Xanuunka xididdada dhiigga ee uu madaxweynuhu dhawaan ogaaday waa mid yimaada marka xididdadu ay ku guul-darraystaan inay dhiigga ku shubaan wadnaha, taasina ay keento in dhiiggu ku uruuro qaybaha hoose, ka dibna ay xubintu bararto.

Xididdada "dhiigga ayey sare u riixaan lugta ayeyna ka soo saaraan" waxayna dib ugu noqdaan wadnaha, Dr Meryl Logan, oo ah kaaliyaha borofesar qalliinka xididdada dhiigga ee Jaamacadda Texas ee Austin ayaa u sheegtay BBC.

Dhiigga ka soo qulqulaya lugaha ilaa wadnaha ayaa ka horimaanaya cuf-is-jiidadka, taas oo hanaanka ka dhigi kara mid adag.

"Haddaba xanuunkan ayaa wuxuu yahay, waa marka xididdadaas aynsan shaqaynayn oo dhiiggu uu gadaal uga laabto lugaha" ayay tiri.

Leavitt waxay sheegtay in aanay jirin "wax caddayn ah oo muujinaya xinjirowga dhiigga ee xididdada qotodheer ama cudurrada halbowlaha" iyo in dhammaan natiijooyinka baaritaanka ay "ku jiraan xadkii laga rabay ee caadiga ahaa ay joogaan".

Sida lagu sheegay qoraal ka soo baxay dhakhtarka Aqalka Cad ee Sean Barbabella oo lala wadaagay warfidiyeenka, xaaladdu waa mid "wanaagsan oo caadi ah", gaar ahaan dadka da'doodu ka weyn tahay 70 jir.

Guud ahaan, Trump wuxuu ku jiraa "caafimaadka aad u wanaagsan", ayuu qoray dhakhtarku.

Sawir qaadayaashu waxay qabteen wax u muuqday lugaha bararsan ee Trump intii lagu jiray finalka Koobka Kooxaha Adduunka ee Fifa ee New Jersey 13kii Luulyo, iyadoo sawirro xiga oo la qaaday horaantii usbuucan ay muujinayaan gacmihiisa oo nabarro ay ka muuqdaan mar uu Aqalka Cad kula kulmay Ra'iisul Wasaaraha Bahrain Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa.

Nabar ka soo gaaray gacanta madaxweynaha ayaa hore loo sawiray mar uu la kulmayay madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron bishii Febraayo.

Lugaha bararsan iyo nabarka ka muuqda ayaa keenay in internetka uu ku faafo iyo warar la isla dhexmarayo oo sheegaya in madaxweynaha uu la soo dersay xanuun aan si rasmi ah loo shaacin.

Ka dib baaritaan jireed oo sanadle ah bishii Abriil, Barbabella wuxuu qoray in Trump "uu muujiyey caafimaadka garashada kan iyo jirka in uu wanaagsan yahay".

Trump waxa uu jiray 78 sano iyo toddobo bilood markii loo dhaariyay xilka markii labaad bishii Janaayo, taasoo ka dhigtay inuu noqdo madaxweynihii ugu da'da weyn ee abid loo caleemo saaro hoggaanka Mareykanka.

Dhakhaatiirtu waxay BBC-da u sheegeen inay ku raacsan yihiin qiimaynta Barbabella ee ku aaddan sida uu xanuunkan xididdada u daran yahay.

"Waxa lala xiriirin karaa xaalado halis ah, laakiin xaaladdan nafteeda ma aha xaalad halis ah, waana mid aad u badan," Dr Matthew Edwards, oo ah madaxa qaybta qalliinka xididada ee jaamacadda Wake Forest, ayaa u sheegay BBC.

"Dadka da'diisa ah, waxaan dhihi lahaa malaha inta u dhaxaysa 10 iyo 35% ayey arrintan haysataa"

Waxa ay khubaradu sheegeen in khataraha kale ay ka mid yihiin miisaanka oo yaraada, isla markaana uu leeyahay taariikh xinjiro dhiig ah, iyo in uu qofku leeyahay shaqooyin u baahan in bukaanku uu meel cagaha ku hayo muddo dheer.

Xirashada sigsaanta caafimaadka ah oo si gaar ah loo sameeyay ayaa kaa caawin karta maaraynta xaalada, khubarada ayaa sidoo kale ku taliyay bukaanada inay kor u qaadaan lugahooda habeenkii.

"Waxaan u sheegaa bukaanadayda inay kareem mariyaan lugaha iyo cagaha maalin kasta, ka dibna la xakameeyo waxyaabaha kale ee khatarta ah sida cayilka," ayuu yiri Dr Logan.

Xanuunkan xididdada ee Trump haya wuxuu ku dhacaa oo kaliya qeybta hoose ee jirka, sidaas darteed xaaladdu kuma xirna nabarka ka muuqda gacanta madaxweynaha, taasoo dhalisay hadal heyn maalmihii u dambeeyay.

Dhakhaatiirta madaxweynaha ayaa sheegay in nabarkan uu ka dhashay gacan qaadka salaanta, iyo sidoo kale qaadashada aspirinka, taasoo ka caawin karta ka hortagga wadne xanuunka, xinjirowga dhiigga, iyo faaligga.