Midowga Afrika oo ku baaqay is-xakameyn xilli xiisad cusub ka taagantahay gobolka Tigreega ee Itoobiya

Midowga Afrika ayaa ku baaqay in la muujiyo is-xakameyn buuxda iyadoo xiisadaha ay sii kordhayaan xiisadaha ka taagan gobolka waqooyi ee Tigreega ee dalka Itoobiya, kadib hakinta duulimaadyada iyo wararka sheegaya dagaallo cusub oo dhexmaray ciidamada federaalka iyo dagaalyahanada Tigreega.

Guddoomiyaha Guddiga AU, Maxamuud Cali Yuusuf, ayaa muujiyay walaac weyn oo ku saabsan dhacdooyinka, isagoo ku booriyay labada dhinac inaysan qaadin tallaabooyin dhaawici kara kalsoonida, isla markaana arrimaha taagan lagu xalliyo wada-xaajood.

Wararka ka imanaya caasimadda gobolka Mekelle iyo magaalooyinka kale ayaa tilmaamaya cabsi sii kordhaysa kadib markii duulimaadyada la joojiyay shalay iyo maanta. Dadweynuhu waxay u carareen bangiyada si ay lacagaha ugala baxaan, iyadoo qaar badan oo bangiyada ka mid ah ay la daalaa dhacayeen baahida, taasoo keentay safaf dhaadheer iyo niyad-jab. Suuqyaduna sidoo kale waa la buux dhaafiyay iyadoo dadka ay keydinayeen alaabooyinka aasaasiga ah, sicir-bararkuna sare ayuu u kacay.

Dagaallo ayaa laga soo warinayaa aagga muranku uu ka taaganyahay ee Tselemti ee waqooyiga-galbeed ee Tigreega, iyo sidoo kale qaybta koonfur-bari, inkastoo dhinacna aanu war rasmi ah soo saarin, ilaa iyo hadda.

Guddoomiye Yuusuf adkeeyay muhiimadda ilaalinta Heshiiska Pretoria ee uu hogaaminayay Midowga Yurub, kaasoo la saxiixay 2-dii November 2022-kii una dhexeeyay dowladda federaalka iyo Xisbiga Dimuqraadiga Dadka Tigreega (TPLF).

Waxa uu mar kale caddeeyay diyaar-garowga AU ee fududeynta wada-xaajoodka, iskaashiga, iyo tallaabooyinka dhisidda kalsoonida si nabaddu u sii jirto.

Dhanka kale, wakiilka Maraykanka ee Gregory Meeks, oo ah Xubin Sare oo ka tirsan Guddiga Arrimaha Dibadda ee Aqalka Wakiilada, ayaa sidoo kale ku baaqay in labada dhinac si degdeg ah u joojiyaan colaadda.

"Dagaallada iyo xiisadda ka soo cusboonaatay Tigreega waxay halis gelinayaan Itoobiya in mar kale ay gasho dagaal sokeeye oo khatar ku ah malaayiin qof, xaalada bani'aadamnimo oo horay u liidatayna sii xumeenaysa, isla markaana ka dhigaysa gobolka oo dhan deegaan u nugul rabshadaha. Ma jiro dhinac ka faa'iidaysanaya ku noqoshada rabshadaha," ayuu yiri.

Meeks ayaa sidoo kale adkeeyay in hirgelinta buuxda ee heshiiska nabadda ee Pretoria 2022-kii ay muhiim u tahay qabashada doorashooyin la isku hallayn karo oo la qorsheeyay bisha Juune.

Wararkii ugu dambeyay ee naga soo gaaraya gobolka Tigray ayaa sheegaya in ciidamada dowladda Itoobiya iyo kuwa Tigray aay kusii siqayaan aag lagu muransan yahay ee ku yaalla waqooyiga Tigray, iyadoo ay jiraan warar sheegaya in dagaallo dib u qarxeen.

Dagaalka ayaa billowday toddobaadkan kaddib markii la sheegay in ciidammada federaalku rasaas ku fureen dagaalyahanno ka tirsan Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray.

Baaqyada soo baxaya ayaa muujinaya in xaaladdu adagtahay isla markaana waxa laga baqayo ay hadda tahay in dagaal qarxo kaas oo saameyn weyn yeelan kara.

Arrintaan ayaa ku soo aadaysa xilli si guud gobolak oo dhan uu wajahyo culeysyo la xiriira khilaafaad iyo xiisado diblumaasiyadeed oo dhinacyo kala duwan u dhaxeeya.