Sawir mudan kun eray: Wixii dhex maray haween weriyeyaal ah iyo wasiir Taalibaan ka socday

Waxaa aalaaba la dhahaa sawirku wuxuu ku hadli karaa kun eray.

Sawirkan lagu daabacay mid ka mid ah wargeysyada Hindiya shalay subax ayaa muujinaya haween weriyeyaal ah oo buuxiyay safka koowaad ee shirka jaraa'id ee wasiirka arrimaha dibadda Taliban-ka Afghanistan ay ku qabteen magaalada Delhi.

Shirka jaraa'id- oo ah kii labaad ee uu Amir Khan Muttaqi ku qabto safaaradda Afghanistan muddo 48 saacadood gudahood ah- ayaa la iclaamiyay kadib markii ay caro ka dhalatay haweenka laga saaray mid la qabtay Jimcihii.

Muttaqi ayaa shirkii Axaddii ku sheegay in ka soocidda haweenka uusan ahayn mid ku talo-gal ah oo aana ahayn "ula kac".

"Marka la eego shirkii jaraa'id ee [Jimcihii], waqti gaaban ayuu ku dhacay tiro kooban oo weriyeyaal ah ayaana la go'aansaday, liiska ka soo qeyb galayaasha la soo gudbiyayana wuxuu ahaa mid gaar ah.

"Waxay inta badan ahayd arrin farsamo ... saaxiibbadeen waxay go'aansadeen inay liis casuumaad ah u diraan liis gaar ah oo weriyeyaal ah mana jirin ujeeddo marka tan laga reebo," ayuu intaa raaciyay.

Qaramada Midoobay ayaa arrinta ka dhacday Afghanistan ku tilmaantay "takoor jinsiyadeed" halkaasoo haweenka iyo gabdhaha aan loo oggolaan inay dhigtaan dugsi sare ama jaamacad, booqdaan goobaha lagu nasto iyo goobaha jimicsiyada. Shaqooyinka loo oggol yahay inay sameeyaan ayaa inta badan xaddidan iyadoo dowladda Taliban ay xoojisay in la daboolo tin ilaa cirib, isla markaana ay xaddidday safarkooda.

Dowladda Taliban, oo awoodda la wareegtay sanadkii 2021, ayaa hore u sheegtay inay xushmeyneyso xuquuqda haweenka marka loo eego sida ay u arkaan dhaqanka Afghanistan iyo shareecada Islaamka, balse diblomaasiyiinta galbeedka ayaa sheegay in isku daygooda ay aqoonsi ku doonayeen ay wax u dhintay xannibaadda ay kusoo rogeen haweenka. Hoos u dhigidda xuquuqda haweenka ee intay xukunka hayeen ayaa ahayd wixii ugu xumaa ee ka dhaca caalamka.

Muttaqi ayaa Khamiistii tagay Hindiya kadib muddo toddobaad ah oo uu wadahadallo heer sare ah kula jiray dowladda Ruushka, oo ah dalka kaliya ee ilaa hadda si buuxda u aqoonsaday dowladdooda.

Delhi si rasmi ah uma aqoonsanin madaxda Afgaanistaan, laakiin waa mid ka mid ah dalal dhowr ah oo sii wata nooc ka mid ah xiriir diblomaasiyadeed ama mid aan rasmi ahayn, xitaa waxay sii wadaan hawlgal yar oo Kabul ah una soo diraan gargaar bini'aadantinimo halkaas.

Booqashadan ayaa loo arkaa mid sare u qaadaysa xiriirka ka dhexeeya dalalka, waxayna fure u tahay labada dhinac – dowladda Taalibaan waxay helaysaa dhiirigelin aqoonsi raadinta, halka Hindiya ay horumariso danaheeda istiraatijiyadeed iyo amniga. Jimcihii, Muttaqi wuxuu la kulmay Wasiirka Arrimaha Dibadda S Jaishankar oo ku dhawaaqay in India ay dib u furi doonto safaaradeeda Kabul oo la xiray ka dib markii Taliban ay ku soo laabatay xukunka 2021.

Shirka jaraa'id ee gelinkii dambe ee maanta ayaa waxaa ka soo qeyb galay ku dhawaad ​​16 wariye oo rag ah, iyadoo gabdhaha saxafiyiinta ah laga celiyay albaabka safaaradda.

Ilo ka tirsan xukuumadda Taliban ayaa qirtay inaan dumarka lagu casuumin inay ka soo qeybgalaan.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Hindiya (MEA) ayaa sheegtay "in aysan wax lug ah ku lahayn isdhexgalka saxaafadda" maaddaama lagu qabtay gudaha safaaradda Afgaanistaan.

Laakiin takoorka jinsiga ee ka jira dhulka Hindiya ayaa ka caraysiiyay siyaasiyiinta iyo saxafiyiinta kuwaas oo ku dhaleeceeyay dowladda in ay u oggolaato inay arrimahan oo kale dhacaan.

Hoggaamiyaha mucaaradka Rahul Gandhi ayaa sheegay in oggolaanshaha munaasabadda ay socoto, Raiisel wasaaraha Hindiya Narendra Modi wuxuu u sheegay haweeney kasta oo Hindiya ku nool inaad aad u daciifsan tahay inaad u istaagto iyaga.

Ururka Tifaftirayaasha Hindiya, Ururka Saxaafadda Haweenka Hindida (IWPC) iyo Shabakadda Haweenka Warbaahinta, India (NWMI), ayaa soo saaray bayaan adag, iyaga oo ku tilmaamay ka-reebista "midab takoor weyn".

"In kasta oo xarumaha diblomaasiyadeed ay sheegan karaan ilaalin hoos timaadda Axdiga Vienna, taas ma sababeyn karto takoorka cad ee jinsiga ee gelitaanka saxaafadda ee ka dhaca ciidda Hindiya," Guild ayaa tiri.

"Haddii MEA ay isku dubaridday dhacdada iyo haddii kaleba, waxay si qoto dheer u dhibaysaa in takoorka noocaas ah loo oggolaaday inuu sii socdo iyada oo aan diidmo lahayn," ayay raacisay.

NWMI waxay sheegtay inay tahay mas'uuliyadda dawladda Hindiya ee ah inay dhawrto xuquuqda dimuqraadiga ah iyo xorriyaadka dastuuriga ah ee muwaadiniinta dumarka ah, oo ay ku jirto xaqa ay u leeyihiin inay shaqeystaan ​​iyo nolol nololeed" iyo inay ahayd inay su'aal ka keenaan "takoorka cad ee jinsiga".

Kooxda ayaa sidoo kale ku dhaleeceysay ragga saxafiyiinta ah ee ka qeyb galay shirkii jimcaha in aysan u istaagin garab istaaga gabdhaha ay saaxiibada yihiin. "Waqtiyadan oo kale, aamusnaanta waxaa loo arki karaa inay ku lug leedahay sidii caadiga ahayd takoorka jinsiga," ayaa lagu yiri bayaanka.

Iyadoo ay sii kordheyso cadhada Hindiya, kooxda Muttaqi waxay soo dirtay martiqaadyo cusub oo la xidhiidha is dhexgalka Axadda, iyagoo ku sifeeyay "dhacdo loo dhan yahay" oo u furan dhammaan shaqaalaha warbaahinta.

Ma cadda waxa keenay shirka jaraa'id ee labaad– inkastoo aan si rasmi ah loo xaqiijin karin, haddana waxaa jiray warar la isla dhexmarayay oo sheegaya in laga yaabo in dowladda Hindiya ay soo fara gelisay.

Shirka si weyn ayaa looga soo qeyb galay iyadoo wasiirka lagu weydiiyay su'aalo aad u adag oo ku saabsan sababta haweenka looga reebay shirkii Jimcaha – iyo xuquuqda gabdhaha iyo haweenka Afgaanistaan.

"Waxaan ku haynaa 10 milyan oo arday ah dugsiyada iyo machadyada, oo ay ku jiraan in ka badan 2.8 milyan oo haween iyo gabdho ah. Madarasadaha, waxbarashadu way sii socotaa ilaa qalin-jabinta," Muttaqi ayaa ku jawaabay. "Caqabadaha qaar ayaa jira, laakiin weligay ma sheegin waxbarashada haweenka inay xaaraan tahay, dib ayaa loo dhigay ilaa amar dambe," ayuu yiri.

Saxafiyiin badan oo ka qeyb galay shirka jaraa'id ayaa su'aal ka keenay sheegashada wasiirka, iyagoo tilmaamay xayiraadaha ay Taliban ku soo rogeen gabdhaha iyo haweenka tan iyo 2021-kii.

Afartii sano ee la soo dhaafay, gabdhaha da'doodu ka weyn tahay 12 sano ayaa laga mamnuucay inay helaan waxbarasho, waxaana si adag loo xaddiday fursadaha shaqo ee haweenka. Toddobaadyadii la soo dhaafay, xukuumadda Taalibaan waxay sidoo kale ka saartay jaamacado ku yaalla dalka Afgaanistaan ​​buugag ay qoreen haween.

Jawaabta wasiirku ka bixisay su'aalaha daba-galka ah ee ku saabsan xuquuqda haweenka ee Afgaanistaan ​​ayaa laga yaabaa inaysan ahayn mid lagu qanci karo. Laakin sida ay saxafiyiinta qaarkood tibaaxeen in shirkan jaraa'id ee labaad la soo agaasimay iyo in wasiirku su'aalo la xiriira arrimaha jinsiga la isku waydaarsado laga dheehan karo horumar.