You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Maxay Ruushka iyo Shiinuhu ka faa'iideyaan dadaallada Trump uu ku doonayo in uu ku qabsado Greenland?
Madaxweyne Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in Mareykanku uu qabsanayo Greenland si looga hortago Ruushka iyo Shiinaha inay qabsadaan dhulka ismaamulka goboleed ee Danish-ka.
Donald Trump wuxuu weriyayaasha u sheegay horraantii bishan: "Waa inaan difaacnaa Greenland. Haddii aanan sidaas samayn, Shiinaha ama Ruushka ayaa sameyn doona."
"Ma doonayo in Shiinaha iyo Ruushku ay noqdaan deriskeena Greenland, taasina ma dhici doonto," ayuu intaasi ku daray Mr. Trump .
Dadka badanee falanqeeyo arimahan waxay aaminsan yihiin in himilooyinka Donald Trump ee Greenland iyo hanjabaadaha uu ku adeegsanayo xoogga iyo canshuuraha si uu u gaaro hadafkan ay Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin iyo Madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping ay soo dhaweynayaan.
"Waxa aan u maleynayaa in Ruushka iyo Shiinaha aysan aaminsaneyn inay helayaan fursad sidan u weyn," ayay tiri Maria Martischeut, falanqeeye ka tirsan Xarunta Siyaasadda Yurub.
Iyadoo tixraaceysa jasiiradda ay Beijing u aragto gobolka ka go'aya oo ay aaminsan tahay inuu ugu dambeyn hoos yimaado gacanteeda, ayey wax ay intaas ku dartay, "Waxay dan u tahay in Yurub, iyo sidoo kale NATO, oo ahaanaya isbahaysi, lagu kala qaybsamo oo saaxiibkeeda ugu awoodda badanna uu hanjabayao. Xaaladdan waxay gabi ahaanba dan u tahay Ruushka iyo Shiinaha labadaba, maadaama ay suurtogal ka dhigeyso in la ansixiyo ficilada Ruushka ee Ukraine iyo hamiga Shiinaha ee Taiwan."
Qoraal lagu daabacay shabakadda bulshada ee X, madaxa siyaasadda arrimaha dibadda ee Midowga Yurub,Kaya Kalas ayaa tiri: "Ruushka iyo Shiinaha waa ay ku faraxsanyihiin. Iyagu waa kuwa ka faa'iidaya kala qeybsanaanta ka dhex jirta xulafada."
Laakiin xaqiiqadu waxay noqon kartaa mid yara adag. Khubarada BBC, oo uu ku jiro Tony Hahn, ayaa baaraya waxa ay Ruushka iyo Shiinaha dhab ahaantii ka aaminsan yihiin khilaafka Donald Trump kala dhaxeeya Yurub ee ku saabsan Greenland.
Waa maxay jawaabta Ruushka?
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ee dhawaan muujiyay xiisaha uu u qabo in uu qabsado Greenland waa tallaabo aan caadi ahayn oo muujinaysa soo noolaynta hadal haynta isballaarinta iyo fahamka la mid ka ah ee Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin ee ku saabsan tii uu kula wareegay Crimea.
Donald Trump waxa uu Greenland u sawiraa in ay tahay hadiyad uu horey Maraykanku u siiyay Denmark, taasoo la mid ah kuwii xilligii Soviet-ka uu Sheegay Crimea inay ahayd "hadiyad" la siiyey Ukraine. Ku adkeysashadiisa in Maraykanku uu qabsan doono "hab kasta oo suurtagal ah" waxay la mid tahay codka Vladimir Putin ee Kyiv.
Si kastaba ha ahaatee, Moscow ayaa ku jawaabtay is xakameyn . Vladimir Putin si jeesjees ah ayuu u sheegay in Donald Trump uu leeyahay lacag ku filan oo uu ku iibsan karo Greenland, isagoo barbar dhigay maamulka koox ciyaareed, laakiin ku adkeystay in "Ruushku aanu wax dan ah ka lahayn."
Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Ruushka Sergei Lavrov ayaa soo jeediyay isbarbardhig taxaddar leh, isagoo sheegay in Greenland ay muhiim u tahay ammaanka Maraykanka sida Crimea oo kale ay muhiim ugu tahay Ruushka, balse wuxuu ka gaabsaday inuu si toos ah u taageero sheegashooyinka Trump.
Dhab ahaantii, ma jirto taageero toos ah oo ka timid Kremlin-ka, aamusnaantiisu waa mid micno leh. Marka la eego hadallada Mr. Trump ee ammaanta ah, taageerada Moscow waxay u shaqeyn kartaa danta Ruushka.
Haddaba, maxay jawaabta Kremlin-ka u tahay mid feejigan, iyadoo xiisadaha u dhexeeya saaxiibada reer Galbeedka ay faa'iido u yeelan karto Moscow iyadoo dareenka ka leexineyso Ukraine?
Arrintani kuma koobna oo kaliya weerarada Donald Trump uu ku hayay saaxiibada Moscow sida Iran iyo Venezuela, mana aha mid kaliya aanu ku faraxsaneyn in ku muujiyo xaqiiqda ah in Ruushka lga dhigo mid khatar ah si loo xaqiijiyo sheegashada Maraykanka ee Greenland.
Alexander Baonov, oo ah falanqeeye Machadka Carnegie Endowment ee Ruushka, wuxuu sheegay in shaki la'aanta Donald Trump ay Ruushka walwel gelin karto intii uu ku farxi lahaa. Moscow waxay ka walaacsan tahay 'heerka burburinta aan kala sooca lahayn' ee madaxweynaha Mareykanka.
Donald Trump, sida dhiggiisa Ruushka, wuxuu weerar ku hayaa nidaamka caalamiga ah ee hadda jira. Nidaam uu Moscow ku qanacsanayn, laakiin haddii nidaamkani si buuxda u burburo, maxaa Ruushku uu kasoo hor jeesan doonaa, muxuuse ku taageeri doonaa hamigiisa?
Hadda, Kremlin si taxaddar leh ayey arintan u eegayaan.
Sidee ayuu shiinuhu uga faleceliyay?
Mas'uuliyiinta Shiinaha ayaa ka jawaabay hamiga Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ee ku aaddan sidii uu u qabsan lahaa Greenland iyagoo uga baaqay Mareykanka inuu u hogaansamo mabaadi'da Dastuurka QM. Mabaadi'da sida xushmeynta midnimada dhuleed iyo madaxbannaanida siyaasadeed ee dalalka.
Warbaahinta dowladda ayaa si cad uga hadashay dib u dhaca istaraatiijiyadeed ee ay hadda ku jirto Yurub. CGTN oo hoos timaada dowladda ayaa ku tilmaantay hanjabaadaha Maraykanku ku doonayo inuu ku qabsado Greenland inay yihiin "khayaano weyn" oo Maraykanku u geystay xubin kale oo NATO ah iyo "ku dhawaad burbur" isbahaysiga.
José Ignacio Torblanca, oo ah cilmi-rre ka tirsan Golaha Yurub ee Arrimaha Dibadda, ayaa u sheegay BBC-da qaybteeda China Global: "Kala fogaanshaha ama daciifnimada Midowga Atlantic waxa uu war wanaagsan oo u yahay Shiinaha."
"Mar kasta oo Reer Yurub ay iska hor yimaadaan Maraykanka, waxa ay taasi u sahleysaa istiraatiijiyada xulufada Shiinaha ee Vladimir Putin, sii uu sii badbaado. Isla markaana, in Reer Yurub lagu qasbo inay iyagu iska difaacaan Ruushka iyo in markaana ay Maraykanka ka horyimaadaan waxay baabi'ineysaa sabab kasta oo ay u taageeraan Maraykanka marka ay timaado arimaha Baasifigga."
Dhinaca kale, khubaro Shiinees ah oo ka hadlaya ujeeddooyinka Maraykanka ee Greenland ayaa si xooggan u cambaareeyay dadaallada Maraykanka ee lagu muujinayo hawlaha Shiinaha ee Arctic-ga inay khatar yihiin.
Sanadkii 2018, shirkad weyn oo dhismo oo xiriir la leh dowladda Shiinaha ayaa u tartamaysay heshiis lagu horumarinayo kaabayaasha garoonka diyaaradaha ee Greenland. Laakiin kadib markii Maraykanku ka muujiyay walaac, dowladda Denmark ayaa faragelisay oo maalgelisay mashruuca, shirkaddii Shiinuhuna ugu dambeyn wey ka baxday tartanka.
Kheyraadka kale ee stiraatiijiyadeed ee ee muhiimka ah ee Greenland waa khayraadka macdanta. Dhiirrigelinta caalamiga ah waxaa looga jeedaa labada gobol ee Quanfield iyo Tenbreeze, kuwaas oo leh kayd macdan oo naadir ah.
Macdanta dhulka naadirka ah waxay muhiim u tahay soo saarista qalabka warshadaha ee muhiimka ah kuwaas oo loo isticmaalo alaabooyinka sida makarafoonada codka taleefannada casriga ah, gaadiidka korontada, iyo qaybo si caadi ah loogu isticmaalo warshadaha diyaaradaha.
Shirkadaha Shiinaha waa soosaarayaasha ugu waaweyn ee adduunka ee walxahaasi dhifka iyo naadirka ah, helitaanka keydka Greenland wuxuu xoojin doonaa kaalintan.