නිකොලස් මදුරෝ: ට්‍රම්ප් විසින් පෙරළා දමන ලද චාවේස්ගේ 'තේරීම'

හියුගෝ චාවේස්ගෙන් පසුව 2013දී නිකොලස් මදුරෝ ජනාධිපති ධුරයට පත් වූ විට, වෙනිසියුලානු ජාතිකයන් එයට හොඳින් සූදානම්ව සිටියහ. ඔහුගේ ජනප්‍රිය පූර්වගාමියා වූ චාවේස් විසින් නායකත්වය භාර ගැනීම සඳහා ඔහුව තෝරා ගන්නා ලදී.

2012 අගභාගයේදී, චාවේස් පිළිකා ප්‍රතිකාර සඳහා වෙනිසියුලාවේ අගනුවර වන කරාකස් සහ කියුබාවේ අගනුවර වන හවානා අතර නිතර නිතර ගමන් කළේ ය. මිය යාමට පෙර, ඔහු තම අනුප්‍රාප්තිකයා නම් කිරීම සඳහා එරට ජාතික රූපවාහිනියේ පෙනී සිටියේ ය.

කැමරාව ඉදිරිපිටදී චාවේස් පැවසුවේ තමාට ජනාධිපති ධුරයේ රැඳී සිටිය නොහැකි නම්, එවකට උප ජනාධිපති මදුරෝ වත්මන් ධුර කාලය අවසන් කර නව මැතිවරණයකදී ජනාධිපති ධුරය සඳහා තරග කළ යුතු බවයි.

චාවේස් මදුරෝව දුටුවේ ඔහුගේ දේශපාලන ව්‍යාපෘතිය වන බොලිවේරියානු විප්ලවය දිගටම කරගෙන යන පුද්ගලයා ලෙස ය. මදුරෝ රැඩිකල් නොව ප්‍රායෝගික වූ අතර, සාමාන්‍ය ඇඳුම් වලින් වීදි රැලිවලට කතා කිරීමට සහ, බටහිර ඇඳුමක් සහ ටයි පටියක් පැළඳ විධිමත් රැස්වීම්වලට සහභාගී වීමට ක්‍රියා කර තිබිණි.

මෙය මදුරෝහට ආකර්ෂණීය ප්‍රතිඵලයක් වූයේ ඔහු තම දේශපාලන ජීවිතය අවතක්සේරු කර, විධිමත් අධ්‍යාපනයක් නොමැති රළු පුද්ගලයෙකු ලෙස සලකනු ලැබූ බැවින් ය. ඇත්ත වශයෙන් ම, ඔහුගේ ජනාධිපති ධුර කාලය තුළ පවා මෙම ප්‍රතිරූපයෙන් ප්‍රතිලාභ ලැබුණු බව පෙනෙන්නට තිබිණි.

2013 මාර්තු මාසයේදී චාවේස්ගේ මරණ නිවේදනය මදුරෝ නිවේදනය කළේ, තෙල් ආදායම මත සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ රඳා පැවති ආර්ථිකය අරගල කිරීමට පටන් ගත් කාලයක ය.

ඉන්පසුව ඇති වූයේ වසර දහයකට වැඩි කාලයක් පුරා පැවතෙන දේශපාලන හා සමාජීය ගැටලු ය. නැවත නැවතත් ඇතිවන අර්බුද, මදුරෝගේ ඒකාධිපති පාලනය පිළිබඳව රට ඇතුළතින් සහ පිටතින් විවේචන එල්ල වීම සහ බලය කෙරෙහි වර්ධනය වන දුර්වල ග්‍රහණය සමග එය සිදු විය.

අර්බුදයක සිටි ජනාධිපතිවරයා

මදුරෝට ඉතා විශාල අභියෝගයකට මුහුණ දීමට සිදු විය. ඔහුට ජනප්‍රිය චාවේස් අනුගමනය කිරීමටත්, එම පක්ෂපාතීත්වය ම ලබා ගැනීමටත්, නරක අතට හැරෙන ආර්ථිකයට මුහුණ දීමටත් සිදු විය.

චාවේස්ගේ අවසන් වසරවලදී, තෙල් මිල පහත වැටීමට පටන් ගත් විට නායකයෝ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳව සාකච්ඡා කළහ. චාවේස්ගේ මරණයෙන් පසු, විනිමය අනුපාත ක්‍රමයේ වෙනස්කම් ඇතුළුව මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම මදුරෝගේ වගකීම විය.

කෙසේ වෙතත්, මදුරෝ චාවේස්ට වඩා අඩු ශක්තිමත් බවින් හා අඩු නායකත්වයක් පෙන්නුම් කළේ ය. ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායම් අතර සිරවී සිටි ඔහුගේ ප්‍රතිසංස්කරණ සාර්ථක වීමට අරගල කළේ ය.

2014 දී ගෝලීය තෙල් මිල පහත වැටුණු අතර, එය අදටත් වෙනිසියුලානුවන්ට බලපාන දරුණු ආර්ථික අර්බුදයකට හේතු විය.

වේගයෙන් වර්ධනය වන අර්බුදය හැසිරවීමට රජය ඉක්මනින් ක්‍රියා නොකිරීම සම්බන්ධයෙන් එකල විශ්ලේෂකයෝ විවේචන එල්ල කළහ. ආහාර සහ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ කළමනාකරණය කිරීම සහ, රාජ්‍ය තෙල් සමාගම හා වෙනිසියුලාවේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වන PDVSA පවත්වාගෙන යාම මෙන් ම, ඉහළ හමුදා නිලධාරීන්ට වැදගත් වගකීම් මදුරෝ විසින් පැවරීම ගැන ඔවුහු කනස්සල්ලට පත්ව සිටියහ.

හමුදාවේ බලය වර්ධනය වෙමින් පැවතුන ද, කුමන්ත්‍රණ, අභ්‍යන්තර ගැටුම් සහ අත්අඩංගුවට ගැනීම් ඇතුළු බැරැක්කවල නොසන්සුන්තාවයක් පැවතිණි. මෙම මුල් වසරවල සිට, මදුරෝගේ රජය නිරන්තරයෙන් අස්ථාවර බවක් පෙනෙන්නට තිබිණි.

ප්‍රධාන අභියෝගය

නරක අතට හැරෙන අර්බුදයක් අතරතුර 2015 දී, වෙනිසියුලාවේ විපක්ෂය 1999න් පසු ප්‍රථම වතාවට ජාතික සභාවේදී විශාල බහුතරයක් දිනා ගත්තේ ය.

මෙයින් අදහස් වූයේ ඔවුන්ට පාලක පක්ෂයේ සහාය නොමැතිව නීති සම්මත කර නිලධාරීන් පත් කළ හැකි බව යි.

මේ පිළිබඳ අපේක්ෂාවෙන්, නව සභාව බලයට පත්වීමට පෙර, මදුරෝ පක්ෂපාතී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවන් පත් කළේ ය. ඔවුන් සභාවේ බලතල අවහිර කර, සුදුසුකම්ලත් බහුතරයක් නැවැත්වීම සඳහා විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් තිදෙනෙකුගේ පත්වීම් අත්හිටුවා, පසුව සභාව උත්තරීතර නොවන ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරමින්, එහි තීරණ අවලංගු කළේ ය.

ලතින් ඇමෙරිකානු ආණ්ඩු කිහිපයක් මෙම ක්‍රියාමාර්ග විවේචනය කළ නමුත් 2016 අග භාගය වන විට, අධිකරණ විසින් නැවත කැඳවීමේ ජනමත විචාරණයක් සහ මදුරෝට නඩු විභාගයක් පැවැත්වීමට ගත් උත්සාහයන් අවහිර කරන ලදී. 2017 මාර්තු මාසයේදී විපක්ෂය රජයට "කුමන්ත්‍රණයක්" සම්බන්ධයෙන් චෝදනා කර සිටියේ ය.

පැය 72ක් ඇතුළත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තම තීන්දුව වෙනස් කළ නමුත් හානිය සිදු විය. මහජන කෝපය මාස හතරක් පුරා විරෝධතාවලට තුඩු දුන් අතර, එයින් 120ක් පමණ මිය ගියහ. රජය මර්දනයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වූ අතර, රජයට පක්ෂපාතී විශාල පෙළපාලි ද සංවිධානය කළේ ය.

රජයේ වඩාත් ම ඵලදායී උපාය මාර්ගය වූයේ ප්‍රාදේශීය මැතිවරණ පැවැත්වීම වූ අතර, එමගින් එයට සහභාගී විය යුතු ද නැද්ද යන්න පිළිබඳව විපක්ෂය බෙදී ගියේ ය. එය, ජාතික සභාවට ඉහළින් නමුත් රජයට පක්ෂපාතී ව්‍යවස්ථාදායක ආයතනයක් වන ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් ද නිර්මාණය කළේ ය. මැතිවරණ දෙක ම වංචා චෝදනාවලට ලක් විය.

අවසානයේදී, මර්දනය, විරෝධතා තෙහෙට්ටුව සහ රජයේ නොසැලකිලිමත්කම මෙම විශේෂිත කැලඹිලි සහිත කාල පරිච්ඡේදය ජය ගැනීමට මදුරෝට උපකාරී විය.

ග්වයිඩෝට එරෙහිව මදුරෝ

2018 මැයි මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසු 2019 ජනවාරි මාසයේදී මදුරෝ ජනාධිපති ධුරයේ දෙවන ධූර කාලය ආරම්භ කළේ ය. විපක්ෂයේ බොහෝ දෙනෙක් එයට සහභාගී නොවූ අතර, එක්සත් ජනපදය, යුරෝපා සංගමය සහ ලතින් ඇමෙරිකානු රටවල් දුසිමකට අධික සංඛ්‍යාවක් විසින් මැතිවරණ වංචනික යැයි සලකනු ලැබී ය.

විපක්ෂය ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ජනාධිපති ධූරයේ පුරප්පාඩුවක් පවතින බවත්, ව්‍යවස්ථානුකූලව ජාතික සභාවේ සභාපති හ්වාන් ග්වයිඩෝ එම භූමිකාව භාරගෙන දින 30ක් ඇතුළත මැතිවරණයක් කැඳවන බවත්ය.

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය මෙන් ම යුරෝපයේ සහ ලතින් ඇමෙරිකාවේ රටවල් ගණනාවක් විසින් ග්වයිඩෝ පිළිගනු ලැබී ය.

ඉන්පසු ට්‍රම්ප් රටේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වන වෙනිසියුලානු තෙල් කර්මාන්තයට සම්බාධක පැනවීය.

වෙනිසියුලානු තෙල් නිෂ්පාදනය විශාල ලෙස පහත වැටුණු අතර, වෙනිසියුලාව විදේශයන්හි තබාගෙන සිටි ඩොලර් මිලියන ගණනක් වටිනා වත්කම්වල පාලනය මදුරෝගේ රජයට අහිමි විය.

පසුගිය අප්‍රේල් 30 වන දින අලුයම, ග්වයිඩෝ, වෙනිසියුලානු සොල්දාදුවන් කිහිප දෙනෙකු සහ විපක්ෂ නායක ලියෝපෝල්ඩෝ ලෝපෙස් සසමග එක්ව, පුරවැසියන්ට වීදිවලට ​​බැසීමට ආරාධනා කරන පණිවිඩයක් බෙදා ගත්තේය.

කෙසේ වෙතත්, හමුදාව බොහෝ දුරට මදුරෝගේ රජයට සහාය දැක්වීම දිගටම කරගෙන ගියේ ය. අත්අඩංගුවට පත්වීමේ නිරන්තර අවදානමට මුහුණ දෙමින්, ග්වයිඩෝගේ එම අභියෝගය අවසානයේ එම අවස්ථාව නැති කර ගත්තේ ය.

වැඩිවන පීඩනය

2024 ජූලි මාසයේදී වෙනිසියුලාවේ පැවති ජනාධිපතිවරණය සහ පසුගිය වසරේ ජනවාරි මාසයේදී ට්‍රම්ප් ධවල මන්දිරයට නැවත පැමිණීම යන සිදුවීම් දෙක හේතුවෙන් පසුගිය මාස 18 තුළ මදුරෝගේ බලය අල්ලා ගැනීම බෙහෙවින් දුර්වල වී තිබේ.

ජනාධිපතිවරණ ජයග්‍රාහකයා ලෙස මදුරෝ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද නමුත් සත්‍යාපිත ප්‍රතිඵල නිකුත් කර නොතිබුණි. ඊට වෙනස්ව, විපක්ෂය ඡන්ද පත්‍රිකාවලින් 80%කට වඩා ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එහි අපේක්ෂක එඩ්මන්ඩෝ ගොන්සාලෙස් උරුටියා පැහැදිලි ජයග්‍රාහකයා ලෙස පෙන්නුම් කළේ ය.

මදුරෝට ලැබුණු සහයෝගයේ විශාල ඉරිතැලීම් ඉක්මනින්ම ඇති විය. සාමාන්‍යයෙන් රජයට පක්ෂපාතී ප්‍රදේශවලින් පවා දහස් ගණනක් වෙනිසියුලානු ජාතිකයන් විරෝධතා දැක්වීමට වීදි බැස සිටියහ. නිල සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, රජය ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ 2,000 කට වැඩි පිරිසක් සිරගත කිරීමෙන් ය.

ගොන්සාලෙස් උරුටියා ස්පාඤ්ඤයට පිටුවහල් වූ අතර, ඡන්ද විමසීමට ඉදිරිපත් වීම තහනම් කර තිබූ විපක්ෂ නායිකා මරියා කොරිනා මචාඩෝ සැඟවී සිටියා ය. ඇය 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී ඔස්ලෝහිදී නොබෙල් සාම ත්‍යාගය ලබා ගැනීම සඳහා පෙනී සිටියා ය.

ට්‍රම්ප් ධවල මන්දිරයට නැවත පැමිණීමත් සමග ලතින් ඇමෙරිකාවේ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරමට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා තවත් පීඩනයක් සහ දැඩි උපාය මාර්ගයක් පැමිණියේ ය. වෙනිසියුලාවේ සන්නද්ධ හමුදාවන්හි ප්‍රමුඛ බෙදා හැරීමේ ජාලයකට නායකත්වය දෙන බවට ට්‍රම්ප් ඉක්මනින් ම මදුරෝට චෝදනා කළ අතර ඔහු එය ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය.

මාස ගණනාවක් තිස්සේ, එක්සත් ජනපදය වෙනිසියුලාව වටා "දකුණු ඇමෙරිකානු ඉතිහාසයේ එක්රැස් කරන ලද විශාලතම බලඇණිය" ලෙස ට්‍රම්ප් හැඳින්වූ හමුදා බලය යෙදවූ අතර, ඒ සඳහා හමුදා භටයෝ 15,000ක් පමණ සහභාගී වූහ.

මෙම හමුදා, මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනය කරන බව කියන බෝට්ටුවලට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට පටන් ගත් අතර, 2025 සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 110 දෙනෙක් මිය ගියහ. මානව හිමිකම් උපදේශකයින් මෙම ඝාතන "අධිකරණ විරෝධී මරණ දණ්ඩන" ලෙස නම් කර ඇත.

මදුරෝ අල්ලා ගැනීමට දින කිහිපයකට පෙර, විදේශ සබඳතා පිළිබඳ කවුන්සිලයේ ජාතික ආරක්ෂක පර්යේෂක රොක්සානා විජිල් බීබීසීයට පැවසුවේ, කැරිබියන් දූපත්වල ඇමෙරිකානු හමුදා පැවැත්ම අර්බුදය විසඳීම සඳහා ගිවිසුමක් සාකච්ඡා කිරීමට මදුරෝට ඇති විකල්ප බෙහෙවින් සීමා සහිත බව යි.

වෙනිසියුලාවේ විප්ලවය දිගට ම කරගෙන යාම සඳහා චාවේස් විසින් ම තෝරාගත් මිනිසා දැන් නාටකීය ආකාරයකට නිව්යෝර්ක් අධිකරණ ශාලාවක නඩු විභාගයකට මුහුණ දී සිටී.