Kiedy startuje misja księżycowa NASA i kto wchodzi w skład załogi Artemis II?

Pierwsza załogowa misja na Księżyc od ponad 50 lat może zostać wystrzelona przez NASA już w pierwszym tygodniu lutego.

Misja Artemis II, która potrwa około 10 dni, może zabrać astronautów dalej w przestrzeń kosmiczną niż kiedykolwiek wcześniej poleciał człowiek.

Jej celem jest przygotowanie gruntu pod przyszłe lądowanie ludzi na powierzchni Księżyca, które byłoby pierwszym od czasów misji Apollo z lat 60. i 70. XX wieku.

Kiedy startuje misja Artemis II?

NASA rozpoczęła transport swojej gigantycznej rakiety księżycowej Space Launch System (SLS) oraz kapsuły Orion z budynku montażowego Vehicle Assembly Building (VAB) na wyrzutnię w sobotę, 17 stycznia.

Czteromilowa (około 6,5 km) podróż specjalnym transporterem gąsienicowym Crawler‑Transporter‑2 trwała blisko 12 godzin. Po dotarciu na miejsce inżynierowie rozpoczęli serię przygotowań na stanowisku startowym, w tym podłączanie naziemnej infrastruktury technicznej: zasilania elektrycznego, przewodów systemu kontroli środowiska paliwa oraz kriogenicznych instalacji doprowadzających paliwo.

Pod koniec stycznia NASA przeprowadzi tzw. wet dress rehearsal, czyli próbę generalną polegającą na napełnieniu rakiety paliwem przed startem. Jeśli w trakcie testu pojawią się jakiekolwiek problemy, SLS i Oriona można będzie przetransportować z powrotem do VAB w celu przeprowadzenia dodatkowych prac przed startem.

Jeśli jednak wszystkie systemy będą działać prawidłowo, najwcześniejszą możliwą datą startu będzie piątek, 6 lutego. Oprócz gotowości rakiety kluczowe znaczenie ma również położenie Księżyca, dlatego okna startowe są wyznaczane w określonych terminach.

W praktyce oznacza to jeden tydzień na początku każdego miesiąca, w którym rakieta może zostać odpowiednio skierowana, po czym następują trzy tygodnie bez możliwości startu.

Okna startowe:

6, 7, 8, 10 i 11 lutego

6, 7, 8, 9 i 11 marca

1, 3, 4, 5 i 6 kwietnia

Kto wchodzi w skład załogi Artemis II i jakie będą jej zadania?

Czteroosobowa załoga misji Artemis II obejmuje dowódcę z NASA Reida Wisemana, pilota Victora Glovera oraz specjalistkę misji Christinę Koch. Na pokładzie znajdzie się również drugi specjalista misji – Jeremy Hansen z Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej.

Misja obejmuje pierwszy załogowy lot rakiety SLS oraz statku kosmicznego Orion.

Po bezpiecznym wejściu na orbitę astronauci przetestują zachowanie statku Orion. Będzie to obejmowało ręczne sterowanie kapsułą na orbicie okołoziemskiej, aby przećwiczyć manewrowanie oraz ustawianie statku w odpowiedniej pozycji przed przyszłymi lądowaniami na Księżycu.

Następnie polecą do punktu oddalonego o tysiące kilometrów poza Księżycem, aby sprawdzić systemy podtrzymywania życia, napędu, zasilania i nawigacji Oriona.

Członkowie załogi posłużą także jako obiekty badań medycznych, przesyłając na Ziemię dane i obrazy z głębokiej przestrzeni kosmicznej.

Będą pracować w niewielkiej kabinie w stanie nieważkości. Poziom promieniowania kosmicznego będzie wyższy niż na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, znajdującej się na niskiej orbicie okołoziemskiej, ale nadal pozostanie bezpieczny dla człowieka.

Po powrocie na Ziemię astronauci doświadczą wyboistego przejścia przez atmosferę, a następnie wodowania w Oceanie Spokojnym, u zachodnich wybrzeży Stanów Zjednoczonych.

Czy Artemis II wyląduje na Księżycu?

Nie. Ta misja ma przygotować grunt pod lądowanie astronautów na Księżycu w ramach misji Artemis III.

NASA informuje, że start Artemis III nastąpi „nie wcześniej niż" w 2027 r. Eksperci uważają jednak, że najwcześniejszym realnym terminem jest 2028 r.

Ostateczny wybór statku kosmicznego, który zabierze załogę na powierzchnię Księżyca, nie został jeszcze dokonany. Będzie to albo lądownik Starship firmy SpaceX, albo pojazd opracowany przez Blue Origin należące do Jeffa Bezosa.

Nowe skafandry kosmiczne produkowane przez amerykańską firmę Axiom również nie są jeszcze gotowe.

Gdy misja Artemis III w końcu dojdzie do skutku, astronauci polecą w okolice południowego bieguna Księżyca.

Po tym celem będzie zapewnienie długotrwałej obecności człowieka na Księżycu.

Misje Artemis IV i V rozpoczną budowę Gateway – niewielkiej stacji kosmicznej krążącej wokół Księżyca.

Następnie planowane są kolejne lądowania, rozbudowa Gateway oraz praca nowych łazików robotycznych na powierzchni. W utrzymanie dłuższej obecności ludzi na i wokół Księżyca będzie zaangażowanych coraz więcej krajów.

Kiedy odbyła się ostatnia misja na Księżyc?

Ostatnią załogową misją na Księżyc była Apollo 17, która wylądowała w grudniu 1972 r. i wróciła na Ziemię później w tym samym miesiącu.

Łącznie 24 astronautów poleciało na Księżyc, a 12 z nich chodziło po jego powierzchni — wszyscy w ramach programu Apollo.

Stany Zjednoczone po raz pierwszy wysłały ludzi na Księżyc w latach 60., głównie po to, by wyprzedzić Związek Radziecki i podkreślić swoją dominację geopolityczną oraz technologiczną. Gdy cel ten został osiągnięty, zapał polityczny i zainteresowanie opinii publicznej osłabły, podobnie jak finansowanie kolejnych „księżycowych projektów".

Program Artemis narodził się z chęci powrotu ludzi na Księżyc — tym razem z myślą o długoterminowej obecności, opartej na nowych technologiach oraz partnerstwach komercyjnych.

Czy inne kraje planują wysłać astronautów na Księżyc?

Kilka innych krajów również ma ambicje wysłania ludzi na Księżyc w latach 30. XXI wieku.

Europejscy astronauci mają dołączyć do kolejnych misji programu Artemis. Japonia także zapewniła sobie miejsca na pokładzie.

Chiny budują własny statek kosmiczny, planując pierwsze lądowanie w pobliżu południowego bieguna Księżyca do 2030 r.

Rosja nadal zapowiada wysłanie kosmonautów na powierzchnię Księżyca oraz budowę niewielkiej bazy w okresie między około 2030 a 2035 r. Jednak sankcje, presja finansowa i problemy techniczne sprawiają, że ten harmonogram jest bardzo optymistyczny.

Indie również wyraziły ambicje, by pewnego dnia zobaczyć swoich astronautów spacerujących po Księżycu.

Po sukcesie lądowania sondy Chandrayaan‑3 w pobliżu południowego bieguna Księżyca w sierpniu 2023 r., indyjska agencja kosmiczna wyznaczyła sobie cel wysłania astronautów na Księżyc około 2040 r..

Ma to być częścią działań zmierzających do rozszerzenia indyjskiego programu lotów załogowych poza niską orbitę okołoziemską.

Dodatkowe informacje: Kevin Church.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Kamila Koronska