Manewry NATO w Polsce, siły rosyjskie zmierzają do Białorusi na ćwiczenia Zapad-2025

Zarówno NATO, jak i Rosja przeprowadzają w tym miesiącu zakrojone na szeroką skalę ćwiczenia wojskowe w Europie Wschodniej, podczas gdy wysiłki dyplomatyczne zmierzające do wynegocjowania zawieszenia broni w Ukrainie utknęły w martwym punkcie.

W lutym 2022 r. Rosja wykorzystała wojska zgromadzone przy granicy Białorusi przy okazji ćwiczeń Sojusznicza Stanowczość, aby rozpocząć pełnoskalową wojnę z Ukrainą.

Czy tym razem Europa może stanąć w obliczu podobnego zagrożenia?

Ćwiczenia Białorusi

Rosja i kilka państw byłego Związku Radzieckiego rozpoczęło w niedzielę w Białorusi serię ćwiczeń w ramach Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (ODKB), sojuszu utworzonego w latach 90. po upadku komunizmu.

Trwające tydzień ćwiczenia ODKB odbywają się w północno-wschodnim obwodzie witebskim, w pobliżu granicy z Rosją. Uczestniczą w nich siły zbrojne Rosji, Białorusi, Kazachstanu, Kirgistanu i Tadżykistanu.

W ćwiczeniach, które według ODKB mają na celu przygotowanie do ewentualnej "sytuacji kryzysowej na terytorium państwa członkowskiego," bierze udział ponad 2,000 żołnierzy.

Manewry Zapad-2025

Jeszcze w tym miesiącu Białoruś będzie gospodarzem znacznie większych ćwiczeń wojskowych Zapad-2025" w których będą brały udział siły rosyjskie.

W manewrach może wziąć udział kilka tysięcy rosyjskich i białoruskich żołnierzy, jednak szczegóły ćwiczeń nie są znane.

Czy Zapad-2025 może grozić inwazją?

Prezydent Białorusi Alaksandr Łukaszenka powiedział, że idea, że ćwiczenia zostaną wykorzystane do ataku na sąsiadów, to" kompletny nonsens."

Niemiecka armia oświadczyła, że nie widzi bezpośredniego zagrożenia. "Na razie nic nie wskazuje na to, że Zapad-2025 wiąże się z przygotowaniami do ataku pod pozorem ćwiczeń. Ale jesteśmy czujni," Carsten Breuer,szef obrony Niemiec, powiedział w poniedziałek agencji Reuters.

Wczesne oznaki sugerują, że ćwiczenia Zapad-2025 będą stosunkowo powściągliwe, twierdzi Artyom Shraibman, założyciel Sense Analytics i naukowiec w Carnegie Russia Eurasia Centre.

"W 2022 r. oznaki kolejnych rozlokowań [wojsk w celu przeprowadzenia inwazji na Ukrainę] były widoczne już na kilka tygodni przed ćwiczeniami," powiedział Shraibman w rozmowie z BBC News Polska.

"Tym razem nie ma dowodów na to, że dochodzi do jakiegoś ukrytego gromadzenia sił zbrojnych… Siły rosyjskie wydają się być związane walkami w Donbasie i nie dysponują dużymi rezerwami, które mogłyby zostać użyte do nowej ofensywy – ani przeciwko Ukrainie, ani przeciwko NATO," – dodał Shraibman.

Próby jądrowe

Analiza przeprowadzona przez Center for European Policy Analysis (CEPA) sugeruje, że ćwiczenia Zapad-2025 mogą być znacznie większe niż oficjalne liczby.

"Kreml ma długą historię bagatelizowania swoich liczb. Według niektórych szacunków liczba ta może wzrosnąć nawet do 100,000 lub 150,000 żołnierzy," powiedział Maksym Beznosiuk, autor raportu.

Minister obrony Białorusi Wiktar Chrenin powiedział w sierpniu, że manewry Zapad-2025 będą polegały na ćwiczeniu planowanego użycia broni jądrowej, w tym rosyjskiego hipersonicznego pocisku rakietowego pośredniego zasięgu Oresznik, który określił jako "ważny element naszego strategicznego odstraszania".

Wschodnia flanka

Rosja ogłosiła w 2023 r., że rozpoczęła rozmieszczanie taktycznej broni jądrowej w Białorusi, a kraj ten znajduje się oficjalnie pod parasolem obrony nuklearnej Moskwy.

"Terytorium Białorusi może być wykorzystywane według uznania Rosji. Wszystko to, biorąc pod uwagę położenie geograficzne Białorusi, stwarza różne zagrożenia dla wszystkich sąsiadów – nie tylko Ukrainy, ale oczywiście wschodniej flanki NATO," powiedział Shraibman.

"Mówili, że to z powodu eskalacji NATO... [Ale] powinniśmy wziąć to dosłownie. Chodzi o to, by przećwiczyć potencjalny konflikt o wysokiej intensywności z NATO w najbliższej przyszłości i po prostu użyć przykrywki tego defensywnego scenariusza," powiedział Beznosiuk w rozmowie z BBC News Polska.

NATO Iron Defender-25

W tym miesiącu w Polsce i regionie Morza Bałtyckiego odbędą się natowskie ćwiczenia Iron Defender-25, w których weźmie udział około 30,000 żołnierzy i 600 jednostek sprzętu wojskowego z kilku państw członkowskich.

Ćwiczenia " wspólnie przetestują zdolność do odstraszania i skutecznej obrony terytorium Polski," poinformowało polskie Ministerstwo Obrony Narodowej, które poinformowało, że w szkoleniu zostaną uwzględnione wnioski wyciągnięte z trwającej wojny w Ukrainie.

"Ogólnym celem jest nie tylko wzmocnienie zdolności obronnych Polski i NATO, ale także zademonstrowanie gotowości do obrony zbiorowej i odstraszania każdego potencjalnego przeciwnika w kontekście obecnych wyzwań geopolitycznych," oświadczyło MON, dodając, że ćwiczenia nie są wymierzone w żaden konkretny kraj.

Ćwiczenia Iron Defender-25 są częścią wzmacniania obecności NATO w regionie po inwazji Rosji na Ukrainę.

"Nastąpiła pozytywna dynamika, jeśli chodzi o przygotowanie wschodniej flanki NATO i krajów takich jak Polska i kraje bałtyckie," powiedział analityk Makysm Beznosiuk.

"Są znacznie lepiej przygotowani. Znacznie zwiększyli wydatki na obronę. Bardzo aktywnie modernizują swoje siły zbrojne, a także goszczą stałe grupy bojowe NATO. I to jest ważny przekaz także dla Kremla i Białorusi," dodał.

UE apeluje o zjednoczony front

Podczas gdy NATO i Rosja prężą muskuły wojskowe, wydaje się, że wysiłki dyplomatyczne mające na celu zapewnienie zawieszenia broni w Ukrainie utknęły w martwym punkcie po szczycie prezydenta USA Donalda Trumpa i jego rosyjskiego odpowiednika Władimira Putina, który odbył się w zeszłym miesiącu na Alasce.

Premier Polski Donald Tusk, który w niedzielę wraz z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen odwiedził granicę swojego kraju z Białorusią, wezwał Zachód do oporu wobec Rosji.

"Ostatnie tygodnie i dni pokazują to bardzo wyraźnie, że żadne ustępstwa, żadna subtelna gra z Putinem i agresywną Rosją nie prowadzi do sukcesu. Nie gwarantuje nam bezpieczeństwa. (...) Dosyć ustępstw," powiedział Tusk dziennikarzom.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez naszych dziennikarzy, używając przy tłumaczeniu narzędzi AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Magdalena Mis