احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

این هیات که گفته می‌شود الی هاینون معاون محمد البرادعی دبیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی سرپرستی آن را به عهده دارد، قرار است با مقام‌های بلندپایه سوریه دیدار کند.

سوریه تا کنون نسبت به خبر دیدار هیات آژانس از این کشور سکوت کرده است و تنها روزنامه الوطن چاپ دمشق ضمن متهم کردن آمریکا به نشر اخبار دروغ در باره فعالیت‌های اتمی سوریه، اظهار امیدواری کرده است که مساله بازرسی از مراکز مظنون به فعالیت اتمی، به طول نیانجامد.

بحث فعالیت‌های مخفیانه اتمی سوریه حدود ۹ ماه پیش در سطح بین‌المللی مطرح شد. در آن زمان جنگنده‌های اسرائیلی، هدفی را در خاک سوریه در یک منطقه صحرایی در نزدیکی مرز ترکیه هدف قرار دادند. دولت اسرائیل از اعلام ماهیت هدف بمباران شده خودداری و رسانه‌ها را از انتشار هر گونه مطلبی در این مورد ممنوع کرد.

سوری‌ها نیز به نوبه خود هدف بمباران شده را یک پایگاه نظامی متروکه و بلااستفاده به نام کبار معرفی کردند.

در این میان اما مطبوعات آمریکایی به نقل از مقام‌های رسمی ناشناس، پایگاه نظامی کبار را که توسط بمباران هوایی اسرائیل منهدم شد، تاسیساتی برای تولید مخفیانه پلوتونیوم معرفی کردند. سوریه این اتهام را به شدت تکذیب و دولت آمریکا را به دروغ پراکنی در این باره متهم کرد.

تکذیب سوریه، دولت آمریکا را از موضع خود عقب نکشاند. چند ماه بعد، در کنگره آمریکا عکس‌هایی به نمایش گذاشته شد که طبق آنها، ادعا می‌شد که سوریه به کمک کره شمالی در حال ساخت تاسیسات هسته‌ای برای تولید پلوتونیوم بوده است.

	کنگره آمریکا عکس‌هایی به نمایش گذاشته شد که طبق آنها، ادعا می‌شد که سوریه به کمک کره شمالی در حال ساخت تاسیسات هسته‌ای برای تولید پلوتونیوم بوده است

این مساله سبب شد که شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در اجلاس ماه مارس خود، سوریه را در فهرست کشورهایی که باید مورد بازرسی قرار گیرند، جای داد، هر چند که آقای برادعی، آمریکا و اسرائیل را به علت عدم ارائه به موقع اطلاعات خود از تاسیسات سوریه به آژانس بین المللی و اقدام یکجانبه علیه دمشق مورد انتقاد شدید قرار داد.

در ماههای گذشته، متهم شدن سوریه به تلاش برای تولید پلوتونیوم بدون اطلاع و نظارت آژانس بین‌المللی، به صورت ابزاری در دست آمریکا برای اعمال فشار علیه دولت بشار اسد رئیس جمهور سوریه، عمل کرده است و از همین رو، برخی از تحلیل‌گران، نرمش نسبی آقای اسد در برابر بحران لبنان و آغاز مذاکره با اسرائیل را با همین موضوع مرتبط دانسته‌اند.

به هر حال، موافقت سوریه با ورود بازرسان سازمان ملل به آن کشور، فشار آمریکا علیه آن کشور را کاهش می‌دهد، البته به شرطی که آقای هاینونن با رضایت کامل از دمشق به وین بازگردد.

رضایت آقای هاینونن نیز تابعی از میزان همکاری مقام‌های سوری با وی و باز گذاشتن دست بازرسان برای دیدار از مراکز مظنون به فعالیت های مخفیانه اتمی است؛ اما آیا سوریه برای این نوع هکاری آمادگی دارد؟

اگر سوری‌ها به واقع آنگونه که خود ادعا می‌کنند، هیچگونه فعالیت مخفیانه غیرقانونی نداشته‌اند، در آن صورت، همکاری آنها با هیات بازرسان آژانس و جلب رضایت آقای هاینون کار چندان دشواری نخواهد بود. به عبارت دیگر، اگر آقای هاینونن به این نتیجه برسد که سوریه فعالیت غیر قانونی انجام نداده است، نه فقط سوریه از زیر بار فشارهای آمریکا و برخی از متحدانش خلاص می‌شود، بلکه آمریکا و اسرائیل نیز با افتضاح بین المللی تازه‌ای روبرو خواهند شد.

در مقابل، اگر آقای هاینونن در دیدار از سوریه به این نتیجه برسد که سوری‌ها چیزهایی را از هیات بازرسی آژانس مخفی می‌کنند، در آن صورت، پرونده هسته‌ای سوریه به همان مسیری می‌افتد که پرونده هسته‌ای ایران افتاده است.

به نظر می‌رسد سوری‌ها به هیچوجه مایل نیستند که مانند ایران گرفتار قطعنامه‌های شورای حکام آژانس و شورای امنیت سازمان ملل شوند، از این رو، آنان ممکن است به سمت نوعی مصالحه پنهان با آمریکا و متحدان غربی آن حرکت کنند.

مصالحه پنهان به معنای آن است که سوریه مانند لیبی به پیگیری یک برنامه اتمی غیر قانونی اعتراف کند و با تعهد به انصراف قطعی از ادامه آن، روابطی تازه با دنیای غرب برقرار کند.

روابط تازه سوریه با دنیای غرب که بخصوص نیکولا سارکوزی رئیس جمهور فرانسه با اشتیاق در پی آن است، مستلزم تغییرات جدی در سیاست داخلی و منطقه‌ای این کشور است بویژه فاصله گرفتن کامل آن از ایران.

آیا آقای اسد از طریق ازسرگیری مذاکرات خود با اسرائیل در حال آماده شدن برای ورود به این مرحله است؟