احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

	درباره علت لغو سفر آقای معلم به عربستان توضیحی داده نشده است

قرار بود آقای معلم، پیام بشار اسد رئیس جمهور کشورش را به ملک عبدالله، پادشاه عربستان تسلیم کند و با سعود الفیصل همتای سعودی خود نیز در جده دیدار و گفتگو کند.

منابع سعودی که خبر لغو دیدار ولید معلم از عربستان را اعلام کرده‌اند، در باره علت این مساله هیچگونه توضیحی نداده‌ اند.

در شرایطی که سوریه از سکوت کشورهای عربی نسبت به آنچه این کشور تجاوز جنگنده‌ های اسرائیل به حریم هوایی خود می ‌داند، به شدت دلخور به نظر می ‌رسد، لغو سفر آقای معلم به عربستان می ‌تواند بر دامنه این دلخوری بیافزاید.

پنجشنبه هفته گذشته دولت سوریه اعلام کرد که چند جنگنده اسرائیلی به حریم هوایی این کشور تجاوز کرده ‌اند.

دولت اسرائیل در مورد ادعای سوریه سکوت کرده است، اما ولید معلم در جریان دیدار روز دوشنبه خود از آنکارا اعلام کرد که جنگنده‌ های اسرائیلی موشک ‌هایی را به اهداف سوری شلیک کرده ‌و مخزن های سوخت خود را نیز در منطقه مرزی سوریه و ترکیه رها کرده ‌اند.

چند مخزن سوخت جنگنده ‌های اسرائیلی در خاک ترکیه یافت شده است.
علی بابا جان وزیر خارجه ترکیه با پذیرش ادعای سوریه مبنی بر تجاوز جنگنده‌ های اف – ۱۵ اسرائیلی به فضای آن کشور، این اقدام را غیر قابل قبول دانست و از دولت اهود اولمرت خواست که در باره مخزن ‌های سوختی که در خاک ترکیه رها شده است، به آنکارا به طور شفاف توضیح دهد.

دولت آقای اولمرت نیز وعده داده است که در این مورد تحقیق کرده و نتیجه آن را به اطلاع مقام‌ های ترک برساند.

آنچه در این میان تا اندازه‌ای شگفت آور است خونسردی مطبوعات و دولت ‌های عرب در برابر نقض حریم هوایی سوریه توسط جنگنده ‌های اسرائیلی است.

بعید است که سکوت کشورهای عرب در برابر ادعای سوریه مبنی بر نقض حریم هوایی این کشور توسط هواپیماهای اسرائیلی ناشی از بی‌اعتمادی به سخنان مقام ‌های سوری باشد، چرا که سکوت اسرارآمیز دولت اسرائیل در این مورد و نیز موضع گیری وزیر خارجه ترکیه می ‌تواند دلیلی بر صحت ادعای سوری‌ ها باشد.

بنابراین آیا کشورهای عرب از سیاست ‌های منطقه‌ ای سوریه به حدی نگران شده ‌اند که حاضرند آن را در رویارویی با اسرائیل تنها بگذارند و یا اینکه اصولا حادثه روز پنجشنبه گذشته را خطری علیه سوریه تلقی نمی ‌کنند؟

در اینکه کشورهای عرب از نزدیکی سوریه به ایران و حمایتش از حزب ‌الله لبنان و گروه حماس عصبانی‌ اند، تردیدی وجود ندارد، اما این عصبانیت نمی ‌تواند منشآ سکوت آنها در برابر نقض حریم هوایی یک کشور عربی از جانب دولت یهود باشد.

به نظر می ‌رسد که اعراب، نقض حریم هوایی سوریه از طرف اسرائیل را نشانه احتمال بروز جنگ بین دو کشور تلقی نمی ‌کنند و به همین علت در برابر آن خونسردی پیشه کرده‌ اند.

هیچکدام از دولت‌ های اسرائیل و سوریه علاقه ‌ای به ورود به جنگ با یکدیگر ندارند و در پی هر تحول تحریک ‌آمیز، می ‌کوشند تا فضا را آرام کنند

واقعیت این است که به رغم تشنجی که بر روابط دمشق – تل‌آویو حاکم است، هیچکدام از دولت‌ های اسرائیل و سوریه علاقه ‌ای به ورود به جنگ با یکدیگر ندارند و در پی هر تحول تحریک ‌آمیز، می ‌کوشند تا فضا را آرام کنند.

در حقیقت، واکنش سوریه به نقض حریم هوایی این کشور از سوی جنگنده‌ های اسرائیلی چندان پر حرارت نبوده است و به رغم گزارش تایید نشده برخی رسانه‌های لبنانی مبنی بر فراخوان نیروهای ذخیره ارتش سوریه، علامتی از جنب و جوش سیاسی و نظامی در سوریه برای مقابله با اسرائیل دیده نشده است.

آیا این مساله به معنای آن است که سوری ‌ها نیز حادثه روز پنجشنبه گذشته را علامت آماده شدن اسرائیل برای شروع جنگ تلقی نمی ‌کنند؟

ولید معلم حرکت اسرائیل را اقدامی خصمانه دانسته اما در عین حال یادآور شده است که یک روز پیش از ورود هواپیماهای اسرائیلی به حریم هوایی سوریه، خاویر سولانا در مصر به وی گفته است که اهود اولمرت، نخست وزیر پیغام داده است که برای کاهش تشنج بین دمشق – تل ‌آویو قصد دارد از شمار نظامیان اسرائیلی مستقر در بلندی های اشغالی جولان بکاهد.

در این میان این پرسش پیش می‌آید که اگر اسرائیل قصد تحریک بشار اسد رئیس جمهور سوریه را نداشته، به چه علت هواپیماهای جنگی خود را وارد فضای هوایی این کشور کرده است؟

اگر اسرائیل قصد تحریک بشار اسد رئیس جمهور سوریه را نداشته، به چه علت هواپیماهای جنگی خود را وارد فضای هوایی این کشور کرده است؟

آیا قصد اسرائیل، آزمودن سیستم دفاع هوایی سوریه بوده است، سیستمی که گفته می ‌شود با کمک موشک ‌های پیشرفته ضد هوایی روسیه تقویت شده است؟

یا اینکه اسرائیل خواسته است به آقای اسد نشان دهد که وی در منطقه، منزوی شده و حتی اعراب هم ازاو حمایت نمی ‌کنند و بهتر است او به تجدید نظر در سیاست ‌هایش بپردازد؟

یا اینکه طبق ادعای نشریه نیویورک پست، ارتش اسرائیل در تمرین های نظامی خود برای حمله احتمالی به تاسیسات هسته ‌ای ایران، حریم هوایی سوریه تا مرز ترکیه را نقض کرده است؟

رسانه ‌های اسرائیلی گزارش داده ‌اند که حزب‌الله لبنان نیز نظری مشابه نیویورک پست مطرح کرده و نقض حریم هوایی سوریه را به آمادگی ارتش اسرائیل برای حمله به خاک ایران ربط داده است.

هر چند که اسرائیل در یکی – دو سال اخیر تلاش کرده است تا خود را از خط مقدم مقابله با ایران دور کند، اما احتمال اینکه این کشور به صورت محرمانه خود را برای حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران آماده کند، دور از ذهن نیست.

در واقع، اسرار آمیز بودن نقض حریم هوایی سوریه و سکوت مرموز کشورهای عربی در مقابل این حرکت از جمله لغو دیدار ولید معلم از عربستان شاید قرینه ‌ای برای این گمانه باشد که هدف اسرائیل از عملیات اخیر یک کشور غیر عرب بوده است.