احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل ایران

	علی ترکمانی در سفرش به تهران، سعی خواهد کرد که هم از نگرانی مقام‌های ایرانی در مورد به خطر افتادن روابط تهران – دمشق بکاهد

زیپی لیونی، وزیر خارجه اسرئیل اخیرا هر گونه توافق صلح با سوریه را به قطع حمایت این کشور از گروههای حماس و حزب‌الله لبنان و تجدید نظر در روابطش با ایران مشروط کرده است و در مقابل، محافل رسمی سوریه نیز هر گونه پیش شرط برای آغاز مذاکرات صلح را به معنای "بستن گاری به جلوی اسب" تشبیه کرده‌اند.

برخی تحلیلگران، اظهار نظر مقام‌های اسرائیلی و سوری در مورد روابط دمشق با تهران را متناقض با هم ارزیابی کرده و دیدار علی ترکمانی از ایران را به معنای تاکید خاص سوریه بر حفظ روابطش با ایران تلقی کرده‌اند.

این در حالی است که به نظر می‌رسد بین اظهارنظرهای مقام‌های اسرائیلی و سوری تعارض چندانی وجود نداشته باشد.

در واقع، طرف اسرائیلی تجدید نظر سوریه در روابطش با تهران و قطع حمایتش از حماس و حزب‌الله را شرط دستیابی به صلح با سوریه اعلام کرده است و نه شرط آغاز مذاکره با این کشور. در عین حال، سوریه نیز هر گونه پیش شرط از طرف اسرائیل را برای آغاز مذاکرات صلح رد کرده است و نه لزوما دستیابی به صلح.

واقعیت این است که مذاکرات صلح بین دو طرف بدون هر پیش شرطی آغاز شده است و آنچه در باره آن هنوز ابهام وجود دارد، شرایط دقیق هر یک از دوطرف برای امضای پیمان صلح دائمی است.

سوری‌ها هدف از صلح با اسرائیل را بازپس گیری بلندی‌های اشغالی جولان اعلام کرده‌اند و اسرائیلی‌ها نیز بازپس دادن جولان را در مقابل یک صلح پایدار با سوریه رد نکرده‌اند.

دولت اسرائیل، هر تعریفی که از صلح پایدار با سوریه داشته باشد، مسلما جدا شدن دمشق از محور ضد اسرائیلی در خاورمیانه را ابتدایی‌ترین شرط آن تلقی می‌کند و این نکته‌ای نیست که رهبران سوریه از آن بی‌اطلاع باشند.

به عبارت دیگر، اسرائیل در هیچ شرایطی بلندی‌های جولان را به کشوری واگذار نخواهد کرد که با کشورها و گروههای نفی کننده موجودیت دولت عبری ارتباط نزدیک و استراتژیک داشته باشد.

از طرفی سوریه هم می‌داند که با حفظ روابط کنونی‌اش با ایران، حزب‌الله وحماس نه بازپس گیری جولان امکان پذیر است و نه امضای پیمان صلح با اسرائیل محتوایی خواهد داشت.

از این رو، تردیدی وجود ندارد که سوریه در یک نگاه بلند مدت پذیرفته است که در مقابل تجدید حاکمیت خود بر جولان، صف خود را از محور ایران، حزب‌الله و حماس به روشنی جدا کند.

	سوری‌ها هدف از صلح با اسرائیل را بازپس گیری بلندی‌های اشغالی جولان اعلام کرده‌اند

با این حال، جدول زمانی مورد نظر سوریه در مورد تجدید نظر در روابطش با ایران و گروههای لبنانی و فلسطینی، متفاوت از جدول زمانی مورد نظر اسرائیل است.

سوریه علاقمند است که تا کسب اطمینان از باز پس گرفتن جولان، تحول دراماتیکی در روابط خود با تهران و متحدانش در منطقه ایجاد نکند، زیرا نسبت به نیات واقعی اسرائیل همچنان بی‌اعتماد است، اما اسرائیل در این زمینه خواهان شتاب بیشتری است.

در این میان، ایران با امید به اینکه مذاکرات بین اسرائیل و سوریه به نتیجه نخواهد رسید، از موضع‌گیری منفی علنی علیه دمشق خودداری می‌کند اما کاملا روشن است که جمهوری اسلامی از اعلام رسمی مذاکرات دمشق – تل‌آویو سراسیمه شده و از احتمال توافق نهایی سوریه و اسرائیل و تاثیر آن بر روابط تهران – دمشق بیم دارد.

به هر حال، علی ترکمانی در سفرش به تهران، سعی خواهد کرد که هم از نگرانی مقام‌های ایرانی در مورد به خطر افتادن روابط تهران – دمشق بکاهد و هم شرایط جدید منطقه در پی ازسرگیری مذاکرات سوریه و اسرائیل را برای رهبران جمهوری اسلامی تشریح کند.

به نظر می‌رسد که سوری‌ها بسیار مایلند که در صورت پیشرفت مذاکراتشان با اسرائیل، ایران را نیز به تغییر جهت در سیاست منطقه‌ای اش متقاعد و به گونه‌ای این کشور را با خود همراه نگه دارند.

قاعدتا اگر ایران، حماس و حزب‌الله در موضع خود در برابر اسرائیل نرمش نشان دهند، سوریه بدون به خطر انداختن روابط خود با آنها، می‌تواند با اسرائیل پیمان صلح امضا کند، اما اگر این نرمش صورت نگیرد، نخستین قربانیان امضای پیمان احتمالی صلح سوریه و اسرائیل، حماس، حزب‌الله و ایران خواهند بود.