احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

	نعام شالیط پدر گلعاد گفته است که لحن نامه پسرش ملتمسانه است

مفاد دقیق نامه گلعاد شالیط که از سوی مرکز کارتر در رام‌الله به خانواده‌اش فاکس شده، انتشار نیافته است، اما نعام شالیط پدر گلعاد گفته است که لحن این نامه ملتمسانه است.

مقام‌های اسرائیلی، ارسال نامه آقای شالیط به خانواده‌اش را نوعی ابراز "حسن نیت" از سوی حماس دانسته‌اند، اما با توجه به مطلبی که نعام شالیط از نامه افشاء کرده است، به نظر می‌رسد هدف اصلی حماس از فراهم آوردن زمینه ارسال نامه گلعاد شالیط به خانواده‌اش، تحت فشار قرار دادن دولت اسرائیل برای مبادله زندانیان فلسطینی با او است.

در واقع، سرنوشت این سرجوخه برای دولت اهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل، به مساله‌ای بسیار مهم تبدیل شده است به طوری که اعلام آتش بس بین حماس و دولت عبری در نوار غزه، در سایه این موضوع قرار گرفته است.

دولت اسرائیل خواهان آزادی گلعاد شالیط به عنوان بخشی از یک توافقنامه آتش بس با حماس است، اما حماس اصرار دارد که مساله شالیط باید جدا از بحث آتش بس و بر اساس مبادله با صدها زندانی فلسطینی حل و فصل شود.

از همین رو، فرمول آتش بسی که با میانجیگری مصر برای استقرار آرامش در نوار غزه به دست آمده است، هنوز مورد موافقت دولت اسرائیل قرار نگرفته است و سران این کشور در حال مشورت در باره پذیرش این فرمول و یا آغاز جنگی گسترده علیه نوار غزه به منظور پایان دادن به شلیک موشک‌های قسام از این منطقه به خاک خود هستند.

در حقیقت، میزان حساسیتی که اسرائیل در مورد آزادی گلعاد شالیط نشان می‌دهد، بسیار بیش از حساسیتی است که در باره دو سرباز ربوده شده خود توسط نیروهای حزب‌الله در تابستان سال ۲۰۰۶ نشان می‌دهد و همین نکته، باعث شده است که سرنوشت گلعاد شالیط در روابط اسرائیل و حماس صورتی نمادین پیدا کند.

به عبارت دیگر، دولت اسرائیل، آزادی بدون هزینه یا کم هزینه آقای شالیط را به مثابه تغییر نگرش حماس در مقابل این کشور می‌نگرد و حماس نیز به نوبه خود، وادار کردن اسرائیل برای آزادی صدها زندانی فلسطینی در برابر آزادی شالیط را پیروزی خود در مقابل دولت عبری تلقی می‌کند.

اسرائیل تاکنون پذیرفته است که در برابر آزادی گلعاد شالیط تعدادی از زندانیان فلسطینی را آزاد کند، اما در مورد شمار دقیق این زندانیان و فهرست کسانی که باید آزاد شوند، بین دو طرف اختلاف عمیقی وجود دارد.

اسرائیلی‌ها معمولا تاکید می‌کنند که حاضر به آزادی آن دسته از زندانیان فلسطینی که به زعم آنان، "دستشان به خوان یهودیان آلوده است" نیستند و این بدان معناست که آنان نمی‌خواهند هیچکدام از چهره‌های مبارز و برجسته فلسطینی را برای مبادله با گلعاد شالیط از زندان آزاد کنند.

مسلما آزادی آن دسته از زندانیان فلسطینی که به دلایل غیر امنیتی در زندان اسرائیل به سر می‌برند، برای حماس فاقد ارزش سیاسی است و به همین دلیل آنها به هیچ عنوان حاضر به مبادله شالیط با زندانیانی که به اتهام بزه‌هایی چون سرقت در زندان اسرائیل به سر می‌برند، نیستند.

البته در ماههای اخیر، شماری از مقام‌های اسرائیلی در موضع خود نسبت به مبادله زندانیان از خود نرمش نشان داده‌اند، اما این نرمش‌ها به حدی نبوده است که به توافقی دوجانبه منجر شود.

در هر صورت، گلعاد شالیط برای حماس در حکم برگ برنده‌ای است که این سازمان هم می‌تواند با مبادله او در مقابل صدها زندانی فلسطینی، موقعیت سیاسی خود را در بین فلسطینی‌ها تقویت کند و هم توجه جامعه جهانی را به "تراژدی" هزاران زندانی فلسطینی در بند اسرائیل جلب کند.

موارد فوق اما هر دو برای اسرائیل پرهزینه است و این کشور می‌کوشد تا با تحمل حداقل هزینه زمینه آزادی شالیط را فراهم آورد، امری که فعلا ناممکن به نظر می‌رسد.

در این میان، مساله گلعاد شالیط برای جنبش فتح به عنوان رقیب حماس نیز دردسر ساز شده است.

قاعدتا فتح مایل نیست که مبادله زندانیان فلسطینی به نام حماس تمام شود چرا که این مساله، علاوه بر آنکه به ارتقاء موقعیت حماس در بین فلسطینی‌ها می‌انجامد، به کارگیری زور در مقابل اسرائیل را در چشم فلسطینی‌ها موثرتر از مذاکره با آن کشور نشان خواهد داد.

سرسختی اسرائیل در مقابل درخواست محمود عباس رئیس دولت خودگردان فلسطین برای آزادی زندانیان و تسلیم شدن احتمالی آن در برابر شرایط حماس برای مبادله زندانیان با شالیط، در عمل به اعتبار خط مشی فتح آسیب می‌زند

فتح تاکنون تلاش کرده است تا ثابت کند که فلسطینی‌ها از طریق مذاکره با اسرائیل بهتر می‌توانند به حقوقشان از جمله آزادی زندانیان فلسطینی دست یابند، اما سرسختی اسرائیل در مقابل درخواست محمود عباس رئیس دولت خودگردان فلسطین برای آزادی زندانیان و تسلیم شدن احتمالی آن در برابر شرایط حماس برای مبادله زندانیان با شالیط، در عمل به اعتبار خط مشی فتح آسیب می‌زند و حماس را موضع برتر می‌نشاند.

بدین ترتیب، سرنوشت گلعاد شالیط فقط نمادین نیست، بلکه به لحاظ سیاسی بسیار پیچیده هم هست.

آیا طرفین مناقشه از ظرفیت لازم برای حل مسالمت‌آمیز این پیچیدگی برخوردارند؟ پاسخ قریب‌الوقوع اسرائیل به فرمول پیشنهادی آتش بس با حماس این مساله را روشن خواهد کرد.