احمد زیدآبادی تحلیلگر مسائل خاورمیانه

	اولمرت در صورت ادامه مخالفت با آتش بس با حماس در تنگنا قرار خواهد گرفت

آقای اولمرت با توصیف منازعه بین حماس و اسرائیل در نوار غزه به یک "جنگ واقعی" اعلام کرد که عملیات ارتش در این منطقه ادامه خواهد یافت.

نخست وزیر اسرائیل در عین حال هر گونه مذاکره با حماس را مشروط به پذیرش شروط سه گانه کمیته چهار جانبه بین المللی از طرف این گروه دانست و تاکید کرد که اسرائیل با گروهی که موجودیتش را به رسمیت نمی شناسد، مذاکره نخواهد کرد.

کمیته چهار جانبه بین المللی متشکل از آمریکا، روسیه، سازمان ملل و اتحادیه اروپا هر گونه تعامل سیاسی با حماس را به شناسایی موجودیت اسرائیل، نفی خشونت و پذیرش پیمان های امضا شده بین سازمان آزادیبخش فلسطین و اسرائیل مشروط کرده است.

با این حال، به رغم اظهارات آقای اولمرت، حمایت از آتش بس بین حماس و اسرائیل در بین وزیران کابینه وی در حال افزایش است.

تا کنون شماری از اعضای کابینه اسرائیل که دارای سوابق نظامی و امنیتی برجسته ای هستند، تمایل خود را برای برقراری آتش بس با حماس در نوار غزه اعلام کرده اند.

عامی آیالون رئیس سابق سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شین بت) که سمت وزیر امور کابینه در دولت آقای اولمرت را به عهده دارد، نخستین عضو کابینه اسرائیل است که از مدت ها پیش خواهان تماس با حماس و دستیابی به آتش بس با این گروه است.

آقای آیالون اما از "کبوتر"های حزب کارگر اسرائیل محسوب می شود و از همین رو، شاید حمایت وی از تماس با حماس چندان شگفت انگیز نباشد.

آنچه در این میان تا اندازه ای تعجب ناظران را برانگیخته است حمایت دو تن از "باز"های دو حزب کادیما و کارگر از آتش بس با حماس است که هر یک سال ها در مقام وزارت دفاع اسرائیل انجام وظیفه کرده اند و به سرسختی در برابر گروه های مسلح شهرت دارند.

اظهار نظرهای متناقض مقام های حماس در مورد برقراری آتش بس با اسرائیل نشان از نگرانی این گروه از عدول از اصول ایدئولوژیک خود دارد.

به عبارت دیگر شائول موفاز، وزیر حمل و نقل، و بنیامین بن الیعازر، وزیر امور زیربنایی اسرائیل با حمایت از اعلام آتس بس احتمالی با حماس در واقع راه توجیه امنیتی چنین آتس بسی را در جامعه اسرائیل هموار کرده اند.

از این رو، آقای اولمرت در صورت ادامه مخالفت خود با آتش بس با حماس در تنگنا قرار خواهد گرفت. به خصوص این که اهود باراک وزیر دفاع اسرائیل نیز گرایش تلویحی خود را به دستیابی به توافق احتمالی با حماس برای ایجاد آرامش در نوار غزه اعلام کرده است.

با این حال به نظر می‌رسد که شانس برقراری آتش بس در نوار غزه تا اندازه زیادی به جدیت حماس برای دستیابی به توافق آتش بس وابسته باشد.

طی روزهای گذشته مقام های رسمی حماس مواضع مختلفی درباره پیشنهاد آتش بس به اسرائیل اعلام کرده اند.

احمد یوسف از مشاوران اسماعیل هنیه، نخست وزیر دولت خود خوانده حماس در نوار غزه، از تمایل گروه متبوعش برای اعلام آتش بس موقت با اسرائیل در صورت قطع کامل تهاجمات ارتش اسرائیل به نوار غزه خبر داده است، اما اسماعیل ردوان از مقام های حماس با رد چنین تمایلی تاکید کرده است که اسرائیل تنها زبان "مقاومت" را می فهمد.

در این میان سامی ابوزهری سخنگوی رسمی حماس زبان دو پهلویی به کار گرفته و ضمن رد توافق آتش بس (هدنه) با اسرائیل، احتمال ایجاد سکون و آرامش (تحدیه) بین دو طرف را در صورت رفع محاصره نوار غزه و قطع تمامی فشارها علیه حماس منتفی ندانسته است.

اظهار نظرهای متناقض و دوپهلوی مقام های حماس در مورد برقراری آتس بس با اسرائیل نشان از نگرانی این گروه از عدول از اصول ایدئولوژیک خود مبنی بر ادامه "مقاومت" در برابر اسرائیل دارد.

گر چه حماس پیش از این نیز دوره‌هایی از آتش بس ناپایدار با اسرائیل را تجربه کرده است، اما هر گونه توافقی در این باره از سوی رهبران گروه فتح صورت گرفته است.

در حال حاضر، حماس با تاکید بر "مقاومت" در برابر اسرائیل، می کوشد تا این مساله را به عنوان وجه تمایز خود با گروه فتح که حامی مذاکره با اسرائیل است، معرفی کند و بدین وسیله در بین بخشی از اقشار فلسطینی برای خود مشروعیت انقلابی کسب کند.

	حمایت شائول موفاز، که از بازهای حزب کادیماست، از آتش بس با حماس تعجب ناظران را برانگیخته است

هر گونه توافق آتش بس با اسرائیل اما به معنای رها کردن اصل "مقاومت" است، هر چند که به طور موقت صورت گیرد.

در واقع حماس که تاکنون جنبش فتح را به علت تماس و مذاکره با اسرائیل به عدول از آرمان فلسطین و حتی "خیانت" متهم کرده است، از آن بیم دارد که در صورت اعلام آتش بس با اسرائیل، تمام اتهام هایی را که علیه رهبران فتح مطرح کرده است، به سوی خودش باز گردد.

به نظر می رسد که جنبش فتح هم بی صبرانه منتظر آن است که حماس به سمت آتش بس با اسرائیل پیش رود تا بتواند ضمن گرفتن "انتقام" اتهام هایی که تا کنون رهبران حماس علیه آن انتشار داده اند، خط مشی سیاسی خود را به عنوان تنها راه واقع بینانه پیش روی فلسطینی ها برای خلاص شدن از اشغال اسرائیل به مردم فلسطین معرفی کند.

حماس قاعدتا از این مشکلات آگاه است، اما روی دیگر سکه نیز به همین اندازه برای حماس مشکل ساز شده است.

به عبارت دیگر، محاصره نوار غزه و حملات مداوم ارتش اسرائیل به مواضع پیکارجویان فلسطینی موقعیت حماس را در نوار غزه به خطر انداخته است.

نتایج برخی از نظرسنجی ها نشان می دهد که نارضایتی ساکنان نوار غزه از حماس از زمانی که این گروه کنترل آن منطقه را به عهده گرفته، افزایش یافته و ادامه این وضعیت می‌تواند موقعیت حماس را به عنوان یک گروه صاحب نفوذ در بین مردم فلسطین به مخاطره افکند.

به همین جهت، به نظر می رسد که حماس در حال سبک - سنگین کردن فواید و هزینه های آتش بس احتمالی با اسرائیل است.

قاعدتا حماس در پی آتس بسی با اسرائیل است که بتواند آن را به عنوان یک پیروزی برای خود اعلام کند، اما مشکل این است که آقای اولمرت نیز همین هدف را دارد و بنابراین فرمولی که هر دو طرف بتوانند خود را طرف پیروز اعلام کنند، یافت نمی شود.

بسیاری از مقام های اسرائیلی بر این باورند که تلفات حماس در حملات ارتش اسرائیل به نوار غزه، آن را به سمت اعلام آتش بس متمایل کرده است و از همین رو اصرار دارند که تا زمان پذیرش شروط کمیته چهار جانبه بین المللی از سوی حماس نباید به حملات پایان داد.

کسانی مانند شائول موفاز و بنیامین بن الیعازر اما وضع را پیچیده تر می دانند و پیوند زدن آتش بس با حماس را به پذیرش شروط کمیته چهار جانبه بین المللی از سوی این گروه واقع بینانه ارزیابی نمی کنند.

بدین ترتیب، به نظر می رسد همانطور که در داخل حماس تصمیم گیری بر سر پیشنهاد روشن و قاطعی برای آتش بس با اسرائیل آسان نیست، در داخل کابینه اسرائیل نیز تصمیم گیری بر سر این مساله سخت و دشوار است.

با این همه، به فرض آن که دو طرف با میانجی گری کشورهای اروپایی و عربی به آتش بس دست یابند، چنین آتش بسی چندان پایدار نخواهد ماند، چرا که ضمن بی اعتمادی کامل دو طرف به یکدیگر، در هر دو سوی مناقشه محافلی که خواهان ادامه خشونت هستند، همواره آماده نقض توافق احتمالی خواهند بود.