احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

اهود اولمرت، نخست وزیر اسرائیل روز یکشنبه در جلسه کابینه خود گفت که کشورش در باره چگونگی پاسخ به حملات موشکی نیروهای حماس از نوار غزه، به تصمم گیری بسیار نزدیک شده است.

آقای اولمرت تاکید کرد که تحت هیچ شرایطی اجازه نخواهد داد که وضعیت در جنوب اسرائیل طبق روال چند ماه گذشته ادامه یابد.

اهود باراک، وزیر دفاع اسرائیل نیز در دیدار با یک هیات دو حزبی از کنگره آمریکا به سرپرستی نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان ایالات متحده، بدون آنکه از طرح پیشنهادی مصر در مورد آتش بس سخنی به میان آورد به حمله قریب‌الوقوع اسرائیل به نوار غزه اشاره اشاره کرد و از اعضای هیات پرسید: "اگر شهر سان دیه گو به مدت هفت سال از داخل مکزیک هدف بمباران قرار می‌گرفت، آنها چه می‌کردند؟"

در این میان، سخنان بنیامین نتانیاهو رهبر حزب لیکود در دیدار با حسنی مبارک رئیس جمهور مصر صریحتر از مقام‌‌های رسمی اسرائیل بود. آقای نتانیاهو که رهبر اپوزیسیون دولت است، ضمن معرفی حماس به عنوان تهدیدی مشترک علیه مصر و اسرائیل، عزم دولت عبری برای سرنگونی حکومت حماس در نوار غزه را تردیدناپذیر دانست و تاکید کرد که کشورش گزینه دیگری پیش رو ندارد.

تهدید رهبران اسرائیل علیه حماس در حالی صورت می‌گیرد که عمر سلیمان، رئیس دستگاه امنیتی مصر در انتظار پاسخ نهایی اهود باراک به طرح آتش بس با حماس در نوار غزه است.

به گفته آقای سلیمان، به محض آنکه باراک نظر موافق خود را نسبت به طرح آتش بس اعلام کند، این طرح به اجرا گذاشته خواهد شد.

اسرائیل پیش از این اعلام کرده است که هرگونه توافق آتش بس با حماس باید موضوع آزادی گلعاد شالیط سرجوخه ارتش این کشور را که در اختیار نیروهای حماس است، در برگیرد، اما رهبران حماس با این شرط مخالفت کرده‌اند.

طبق گزارش رسانه‌های اسرائیلی، دولت اهود اولمرت پذیرفته است که آزادی گلعاد شالیط می‌تواند به پس از اعلام آتش بس و استقرار آرامش بین دو طرف منجر شود، اما تا آن هنگام، اسرائیل محاصره نوار غزه را به طور کامل لغو نخواهد کرد.

به عبارت دیگر، اسرائیل خواهان اجرای آتش بس به صورت مرحله‌ای است به طوری که در مرحله نخست، در مقابل توقف حملات موشکی حماس، اسرائیل نیز ضمن به تعلیق در آوردن عملیات نظامی خود علیه نوار غزه، امکان عبور روزانه ۶۰ کامیون حامل اقلام مورد نیاز ساکنان این منطقه را از مرز فراهم کند، یعنی همانچه که اکنون در جریان است.

	حملات اسرائیل به غزه، آسیب زیادی به شهروندان غیرنظامی فلسطینی وارد می کند

در مرحله دوم نیز پس از آنکه گلعاد شالیط با تعداد قابل توجهی از زندانیان فلسطینی در بند اسرائیل مبادله شد، گذرگاههای مرزی نوار غزه نیز به طور کامل بازگشایی می شود.

هنوز مشخص نیست که آیا حماس این ترتیبات را خواهد پذیرفت یا خیر، اما تهدید اسرائیل به حمله گسترده به نوار غزه، ممکن است اهرم فشاری علیه حماس برای پذیرش این فرمول باشد.

ظاهرا رهبران اسرائیل می‌خواهند جای هیچ تردیدی باقی نگذارند که اگر تلاش‌های جاری مصر برای اعلام آتش بس به نتیجه نرسد، آنها انتخاب دیگری جز حمله فراگیر به نوار غزه پیش رو نخواهند داشت.

مساله اما این است که آیا حماس تحت تاثیر این تهدیدها تسلیم شرایط اسرائیل خواهد شد و اگر نشود، اسرائیل واقعا اقدام به حمله فراگیر به نوار غزه و سرنگونی حکومت حماس خواهد کرد؟

به نظر می‌رسد که حماس از حمله گسترده اسرائیل به نوار غزه بیمناک است و احتمالا به همین علت با میانجی‌گری مصر برای اعلام آتش بس با اسرائیل و خروج از بن بستی که در نوار غزه دچار آن شده است، موافقت کرده است.

با این حال، حماس در پی آتش بسی است که به حیثیت این گروه نیز آسیب نرساند و آن را در مقابل فتح تضعیف نکند. از این رو، بعید است که حماس به همه شرایط اسرائیل برای بازگشت نوار غزه به شرایط عادی تن در دهد.

در مقابل، اسرائیل از قطع شلیک موشک‌های قسام به خاک خود استقبال می‌کند اما نمی‌خواهد در برابر آن بهایی را بپردازد که به تقویت سیاسی حماس منجر شود.

از این رو، ضمن آنکه دو طرف برای کاهش پیامدهای منفی ناشی از پذیرش آتش بس در جبهه خود، تلاش می‌کنند، امکان به بن بست رسیدن میانجی‌گری مصر و آغاز یک درگیری پردامنه را هم از نظر دور ندارند.

قاعدتا اسرائیل پیش از حمله گسترده احتمالی به نوار غزه سعی خواهد کرد تا حمایت قدرت های موثر جهانی را به دست آورد

یک درگیری پردامنه برای هیچکدام از دو طرف بدون هزینه‌های سنگین نخواهد بود. نیروی زمینی اسرائیل در یک حمله فراگیر به نوار غزه، به احتمال زیاد، تلفات قابل توجهی خواهد داد و واکنش بین‌المللی به چنین عملیاتی نیز چندان مثبت نخواهد بود حتی از جانب متحدان اروپایی اسرائیل.

قاعدتا اسرائیل پیش از حمله گسترده احتمالی به نوار غزه سعی خواهد کرد تا حمایت قدرت های موثر جهانی را به دست آورد، اما این حمایت حتی اگر به دست آید، مانع مقاومت سرسختانه شبه نظامیان حماس و تحمیل تلفات جدی به نیروهای اسرائیلی نخواهد شد.

با وجود چنین چشم‌انداز ناخوشایندی آیا باز هم باید تهدید اسرائیل را مبنی بر حمله گسترده قریب‌الوقوع به نوار غزه جدی گرفت؟

ظاهرا باید جدی گرفت، زیرا اسرائیل نوار غزه را بخشی از یک تهدید بزرگتر منطقه‌ای علیه موجودیت خود می‌داند، تهدیدی که از نگاه این کشور باید خنثی شود چه از طریق تحمیل شرایط آتش بس به حماس و چه از طریق یک حمله گسترده به نوار غزه و برانداختن حکومت حماس به رغم همه هزینه‌های آن.