احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

	کشتار چهار کودک فلسطینی به همراه مادرشان در بیت حانون، ابعاد بین‌المللی گسترده‌ای یافته است

کمیته‌های مقاومت مردمی، جهاد اسلامی فلسطین، جبهه خلق و جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین از جمله گروههای کوچک فلسطینی هستند که برای دیدار با عمر سلیمان، رئیس سازمان امنیت مصر به قاهره سفر کرده اند تا ابعاد آتش بس احتمالی با اسرائیل را بررسی کنند.

پیش از این، گروه حماس که کنترل نوار غزه را در اختیار دارد، با اعلام آتش بس شش ماهه با اسرائیل موافقت کرده، اما از آنجا که موفقیت هر گونه آتش بس در نوار غزه به پایبندی همه گروههای مسلح فلسطینی به آن بستگی دارد، نشست قاهره از اهمیت خاصی برخوردار است.

واکنش دولت اسرائیل در مقابل آمادگی حماس برای اعلام آتش بس تا کنون مثبت نبوده است. یک مقام وزارت خارجه اسرائیل، گروه حماس را متهم کرده است که این سازمان در پی فرصت برای مسلح کردن دوباره خود از طریق اعلام آتش بس است.

اهود باراک، وزیر دفاع اسرائیل نیز در تازه‌ترین موضع گیری یک مقام بلندپایه اسرائیل در این باره تاکید کرده است که زمان حاضر برای آتش بس با حماس مناسب نیست. به گفته آقای باراک، اسرائیل در حال مقابله با حماس است و در موقعیتی نیست که بتواند در باره آرامش سخن بگوید.

طی روزهای اخیر درگیری بین ارتش اسرائیل و مبارزان فلسطینی در نوار غزه افزایش یافته و بخصوص کشتار چهار کودک فلسطینی به همراه مادرشان در شهر بیت حانون، ابعاد بین‌المللی گسترده‌ای یافته است.

اسرائیل، حماس را متهم کرده که این سازمان در پی فرصت برای مسلح کردن دوباره خود از طریق اعلام آتش بس است

با این حال، دولت اسرائیل هنوز موضع قطعی و نهایی خود را در برابر آتش بس در نوار غزه اعلام نکرده و در انتظار ارائه جزئیات طرح آتش بس از سوی مصر است.

به نظر می‌رسد که اگر مصری‌ها در تلاش‌های خود برای اعلام آتش بس بین اسرائیل و حماس به یک طرح جامع و روشن دست یابند، دولت اهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل نتواند به سادگی آن را رد کند.

دولت اسرائیل مدعی است که محاصره اقتصادی نوار غزه و حملات پی در پی نظامی به این منطقه، به علت شلیک موشک‌های قسام از نوار غزه به شهرک های اسرائیلی است و چنانچه این حملات موشکی پایان یابد، دلیلی برای محاصره و حمله وجود نخواهد داشت.

در واقع، یک طرح آتش بس جامع از سوی حماس، آزمونی برای کشف نیات واقعی دولت آقای اولمرت خواهد بود. از همین رو، اگر دولت اسرائیل طرح آتش بس را نپذیرد، از سوی جامعه جهانی مسئول اوج گرفتن خشونت‌ها و بخصوص تلفات وارده به غیر نظامیان دو طرف شناخته خواهد شد.

افزون بر مورد فوق، به نظر می‌رسد که دولت جورج بوش، رئیس جمهور آمریکا نیز کاملا مایل است در نوار غزه آرامش حکمفرما شود تا بدین وسیله زمینه شتاب گرفتن مذاکرات صلح بین اسرائیل و دولت خودگردان فلسطین به رهبری محمود عباس فراهم آید.

از این رو، به احتمال زیاد، آمریکا دولت آقای اولمرت را تحت فشار خواهد گذاشت تا به آتش بس با حماس تن در دهد. نقش مصر در مذاکرات مربوط به آتش بس، علت سومی است که اسرائیل را وادار به نرمش خواهد کرد.

	طرح آتش بس جامع از سوی حماس، آزمونی برای کشف نیات واقعی دولت آقای اولمرت خواهد بود

مصر از مناقشه بین حماس و اسرائیل در نوار غزه آسیب دیده‌ و این مناقشه در مراحلی سبب به خطر افتادن امنیت ملی آن شده است. به این علت، مصری‌ها در پی فروکش دادن بحران در نوار غزه‌اند و چنانچه اسرائیل به ابتکار دیپلماتیک آنها برای اعلام آتش بس با حماس بی‌اعتنایی کند، روابطشان با دولت عبری تیره خواهد شد و اوضاع خاورمیانه را پیچیده‌تر خواهد کرد.

بر این اساس، دولت اسرائیل در موقعیتی نیست که قادر به رد یک طرح آتش بس جامع باشد، اما این مساله تا حدود زیادی به میزان جامعیت طرح آتش بس باز می‌گردد.

ظاهرا اسرائیل انتظار دارد که طرح آتش بس به شلیک موشک‌های قسام به شهرک‌های آن پایان دهد و در عین حال، مانع قاچاق سلاح به نوار غزه شود.
قاعدتا مصر می‌تواند درمورد جلوگیری از قاچاق سلاح به نوار غزه تضمین لازم را بدهد، اما قطع شلیک موشک‌ها به اراده همه گروههای مسلح فلسطینی مستقر در نوار غزه بستگی دارد.

به نظر می‌رسد گروههای مانند کمیته‌های مقاومت مردمی آن اندازه به حماس وفادار باشند که به تعهدات آن پایبند بمانند، اما این منطق در باره گروهی مانند جهاد اسلامی فلسطین صدق نمی‌کند.

جهاد اسلامی که گفته می‌شود روابط نزدیکی با تهران دارد، تا کنون علامتی مبنی بر تمایل خود برای اعلام آتش بس با اسرائیل نشان نداده است

جهاد اسلامی که گفته می‌شود روابط نزدیکی با تهران دارد، تا کنون علامتی مبنی بر تمایل خود برای اعلام آتش بس با اسرائیل نشان نداده است و احتمالا فقط تحت فشار مصر و حماس حاضر به قبول این مساله خواهد شد.

به هر حال، اگر مصر بتواند جهاد اسلامی را به رعایت آتش بس متقاعد کند، پیشرفت بزرگی در مسیر عملی شدن آتش بس پدید خواهد آمد، اما اگر در این مورد موفق نشود، کار حماس در این زمینه مشکل خواهد شد.

چنانچه حماس از شلیک موشک به خاک اسرائیل از طرف جهاد اسلامی جلوگیری نکند، طرح آتش بس قبل از آنکه وجود خارجی پیدا کند، در نطفه خفه خواهد شد و اگر جلوگیری کند، احتمال درگیری داخلی دیگری بین جناح‌های فلسطینی دور از انتظار نخواهد بود.

در هر صورت، اگر آتش بس بین اسرائیل و حماس اعلام شود و صورت عملی به خود گیرد، در باره شکننده بودن آن نباید تردید داشت. در غیاب یک نیروی قدرتمند ناظر بر رعایت آتس بس، هر کدام از دو طرف منازعه هر گاه که لازم بدانند می‌توانند با ایجاد حادثه‌ای، اوضاع را به خانه نخست برگردانند.

در واقع تنها حضور یک نیروی بی‌طرف و در عین حال قدرتمند برای نظارت بر اجرای آتس بس می تواند آرامش را برای مدتی به نوار غزه برگرداند.