احمد زيدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	سرنوشت طرح صلح سه کشور اروپايی آزمونی خواهد بود از ميزان قدرت اتحاديه اروپا در نظام بين الملل و معياری برای سنجش نوع همکاری قدرت های دو سوی آتلانتيک

جزئيات اين طرح قرار است به زودی اعلام شود، اما طبق آنچه تاکنون از مفاد اين طرح افشا شده، ابتکار مورد نظر سران سه کشور اروپايی برای حل بحران فلسطين، شامل برقراری آتش بس فوری بين اسراييل و فلسطينی ها، تشکيل دولت وحدت ملی در فلسطين به طوری که قادر به کسب مشروعيت بين المللی برای خود باشد، آغاز مذاکره بين اهود اولمرت نخست وزير اسراييل و محمود عباس رئيس دولت خودگردان فلسطين، مبادله اسيران از جمله آزادی گلعاد شاليط سرجوخه اسراييلی و دو سربازی که حزب الله لبنان در اسارت خود دارد و سرانجام ايجاد ساز و کاری برای يک ماموريت بين المللی به منظور نظارت بر اجرای آتش بس بين دو طرف است.

همانطور که انتظار می رفت نبيل ابوردينه، سخنگوی محمود عباس، - رئيس تشکيلات فلسطينی-از ابتکار صلح سه کشور اروپايی استقبال کرد و تزيپی ليونی، وزير خارجه اسراييل، با آن به مخالفت برخاست.

در ظاهر امر، ابتکار صلح سه کشور اروپايی امتياز خاصی نسبت به طرح های قبلی بويژه "نقشه راه" که مورد حمايت کميته چهار جانبه بين المللی است، ندارد، اما آنچه سبب استقبال بخش تحت رهبری محمود عباس در دولت خودگردان فلسطين از طرح مذکور و مخالفت دولت اسراييل با آن شد، همان بند آخر طرح است که بر نظارت بين المللی برای رعايت آتش بس در نوار غزه تاکيد دارد.

فلسطينی ها در طول ساليان گذشته همواره خواستار دخالت موثر بين المللی بخصوص از جانب سازمان ملل در بحران خاورميانه بوده اند و به عنوان طرف ضعيف تر مناقشه، چنين دخالتی را به نفع خود می دانسته اند.

در مقابل، اسراييل هميشه با هر نوع دخالت تاثيرگذار بين المللی بويژه از سوی سازمان ملل در روند صلح خاورميانه مخالف بوده و به عنوان طرف قوی تر منازعه، ترجيح داده است که از طريق گفتگوی مستقيم با فلسطينی ها و تنها با دخالت ايالات متحده، به راه حلی برای حل مساله فلسطين دست يابد.

آنچه سبب شده است که به رغم تمايل شديد جامعه بين المللی برای دخالت در بحران فلسطين، چنين امری صورت واقعيت به خود نگيرد، مخالفت شديد اسراييل با اين موضوع و حمايت قاطع آمريکا از موضع دولت عبری بوده است.

اينک اما سه کشور اروپايی با اطلاع از موضع اسراييل، اقدام به ارائه طرحی کرده اند که به صراحت نوعی حضور بين المللی در نوار غزه را درخواست می کند.

مقام های اسراييلی پيشنهاد آقای زاپاترو را نه به عنوان "طرحی اروپايی" بلکه به عنوان "نظرات نخست وزير اسپانيا" قلمداد کرده و اظهار اميدواری کرده اند که اين پيشنهاد در همين مرحله متوقف شود.

سرنوشت طرح صلح سه کشور اروپايی آزمونی خواهد بود از ميزان قدرت اتحاديه اروپا در نظام بين الملل و معياری برای سنجش نوع همکاری قدرت های دو سوی آتلانتيک

در عوض، سران اسپانيا، فرانسه و ايتاليا با تاکيد بر اينکه طرح خود را به اجلاس سران اتحاديه اروپا در ماه آينده ميلادی ارائه خواهند کرد، نسبت به جلب حمايت بريتانيا و آلمان از طرح خود ابراز خوش بينی کرده اند.

قاعدتا اگر بريتانيا و آلمان به عنوان دو قدرت بزرگ اروپايی به جمع سه کشور ارائه دهنده طرح بپيوندند، آنگاه می توان مطمئن بود که طرح مذکور از تصويب سران اروپا خواهد گذشت و به صورت طرحی اروپايی در خواهد آمد.

نکته اما اين است که آيا آلمان و بريتانيا که در بين کشورهای اروپايی حساسيت بيشتری نسبت به جلب رضايت اسراييل دارند، به سه همتای اروپايی خود خواهند پيوست؟

به نظر می رسد پاسخ اين مساله تا اندازه زيادی به واکنش آمريکا به طرح فوق بستگی داشته باشد، زيرا آلمان به دليل سابقه هولوکاست و بريتانيا به علت روابط نزديکش با آمريکا، به تشديد مخالفت خود با ايالات متحده بويژه در موضوعاتی که مربوط به اسراييل باشد، علاقه ای ندارند.

البته تاکيد مستمر تونی بلر نخست وزير بريتانيا بر ضرورت حل سريع بحران فلسطين، نگاه او را به بحران خاورميانه از نگاه رهبران آمريکا متمايز می کند، اما به نظر نمی رسد که آقای بلر به امکان حل بحران خاورميانه بدون همکاری نزديک واشنگتن باور داشته باشد.

	ابتکار صلح سه کشور اروپايی امتياز خاصی نسبت به طرح های قبلی بويژه "نقشه راه" که مورد حمايت کميته چهار جانبه بين المللی است، ندارد، بجز بند آخر آن ود خصوص استفاده از نيروهای بين المللی

به رغم اين موضوع، تونی بلر به خلاف آنچه در برخی محافل مطبوعاتی شهرت يافته است، به نظر نمی رسد در مورد مساله فلسطين تابع و پيرو رهبران کاخ سفيد باشد و در واقع از طريق همکاری با آمريکا تلاش می کند تا بر نظرات آنها تاثير بگذارد.

آيا تونی بلر طرح سه کشور اروپايی برای حل بحران فلسطين را به عنوان موضوعی در نظر خواهد گرفت که بايد آمريکا را نسبت به پذيرش آن متقاعد کند؟

اگر در واقع، آقای بلر چنين تصميمی بگيرد، امکان موفقيت آن منتفی نخواهد بود، زيرا در حال حاضر، آمريکا به کمک اروپا برای حل بحران های منطقه ای در جهان نياز دارد.

نمونه ای از اين نياز در بحران لبنان پديدار شد، جايی که آمريکا ، پس از جنگ ۳۴ روزه اسراييل و حزب الله، نتوانست در تشکيل نيروهای حافظ صلح بين المللی مشارکت کند و اين بار به دوش ايتاليا، فرانسه و اسپانيا افتاد يعنی همان سه کشوری که اينک طرح حضور بين المللی در نوار غزه را ارائه کرده اند.

بر اين اساس، به نظر می رسد که زمان آن فرا رسيده باشد که کشورهای اروپايی بر پيشبرد طرح صلح خود در خاورميانه اصرار ورزند و بريتانيا نيز از روابط تاريخی خود با آمريکا برای جلب رضايت آن کشور نسبت به طرح اروپايی بهره ببرد.

در واقع سرنوشت طرح صلح سه کشور اروپايی آزمونی خواهد بود از ميزان قدرت اتحاديه اروپا در نظام بين الملل و معياری برای سنجش نوع همکاری قدرت های دو سوی آتلانتيک.