احمد زید آبادی کارشناس امورخاورمیانه

	بمباران های مکرر بیروت توسط هواپیماهای اسرائیلی بخش قابل توجهی از شهر را تخریب کرده است

طی هفته‌های گذشته، ارتش اسراييل با بهره‌برداری از تمرکز رسانه‌های جهانی بر جنگ لبنان، تهاجم سنگينی عليه پايگاهها و ساختارهای گروههای مسلح فلسطينی بويژه گروه حماس در نوار غزه به اجرا گذاشته و دهها شبه‌نظامی و غيرنظامی را به قتل رسانده است.

از نگاه اسراييل، جنگ لبنان در واقع فرصتی در اختيار اين کشور گذاشته است تا بتواند در کنار نابودی امکانات حزب‌الله، قدرت حماس در نوار غزه را نيز به حدی تضعيف کند که دولت تحت رهبری اين گروه نهايتا راهی جز پذيرفتن يک راه حل سياسی برای حل مساله فلسطين نداشته باشد.

به نظر می‌رسد که کشورهای ميانه‌رو عرب نظير مصر، اردن، عربستان و حتی محمود عباس رئيس دولت خودگردان فلسطين نيز با ديدگاه اسراييل مخالف نباشند، گرچه آنها قاعدتا ترجيح می‌دهند که تضعيف حماس تحت تاثير شکست احتمالی حزب‌الله لبنان صورت گيرد و نه از طريق حمله ارتش اسراييل به نوار غزه.

گفتگو با عباس ميلانی در مورد سفر رايس به خاور ميانه

واقعيت اين است که اعراب ميانه‌رو همواره نگران الگوبرداری گروههای فلسطينی از روش مبارزاتی حزب‌الله لبنان بوده‌اند و يکی از دلايل سکوت آنان در برابر جنگ اسراييل و حزب‌الله نيز ريشه در همين واقعيت دارد.

حزب‌الله لبنان پس از آنکه موفق شد ارتش اسراييل را در سال ۲۰۰۰ ميلادی به خروج يکجانبه از منطقه اشغالی جنوب لبنان وادار سازد، در برنامه تبليغاتی دامنه‌داری، خود را به عنوان تنها نيروی عربی معرفی کرد که توانسته است به خلاف ارتش‌های بزرگ عربی، افسانه شکست‌ ناپذيری اسراييل را باطل کند.

اين نوع تبليغات هر چند که در بين برخی توده‌های عرب و بويژه فلسطينی بازتاب مثبتی داشت، اما تکرار آن نمی‌توانست سران کشورهای عرب را خشمگين نکند چرا که اين تبليغات به گونه‌ای روشن به تحقير آنها منجر می‌شد.

در عين حال، شيعه بودن گروه حزب‌الله نکته ديگری بود که نه فقط سران عرب بلکه برخی از گروههای غير دولتی و حتی برخی از رهبران مذهبی حماس را نگران کرده بود. نگرانی آنها از اين بود که حزب‌الله پيروزی خود بر اسراييل را به ايدئولوژی شيعه نسبت دهد و بدين‌وسيله باعث تضعيف مذهب سنی در بين جوانان مبارزه‌ جوی عرب شود.

در واقع، در يکی – دو سال گذشته گزارش‌های پراکنده ‌ای از نگرانی برخی رهبران مذهبی حماس از نفوذ انديشه‌های حزب‌الله در بين مبارزان فلسطينی انتشار يافته و در اين ميان بويژه گروه جهاد اسلامی فلسطين به رهبری رمضان عبدالله شلاح که گروهی سنی مذهب است، به دليل روابط نزديکش با ايران و حزب‌الله متهم به گرايش‌های شيعی شده است.

اعلام موجوديت يک جنبش شيعه مذهب در فلسطين، در چند ماه پيش، بر نگرانی رهبران مذهبی حماس افزود و باعث شد تا آنان با موضع‌گيری تند در اين باره اعلام کنند که در سرزمينی که حتی يک شيعه نيز وجود ندارد، اعلام موجوديت يک گروه شيعه چه معنا و مفهومی دارد.

اين در حالی است که حزب‌الله لبنان در طول فعاليت‌های خود نشانی از علاقه به تبليغات فرقه ‌ای نشان نداده و بر وحدت اسلامی تاکيد داشته است، با اين همه امکان اينکه ظهور دولت محمود احمدی ‌نژاد در ايران، بر فرقه‌گرايی حزب‌الله تاثير گذاشته باشد، منتفی نيست چرا که دولت احمدی ‌نژاد و حاميان آن برخلاف سياست ‌های اعلام شده جمهوری اسلامی مروج نوعی افراطی از فرقه‌گرايی مذهبی هستند.

با توجه به رويدادهای فوق، به نظر می‌رسد که برخی کشورهای ميانه‌رو عرب و محافل فلسطينی، از اينکه حزب ‌الله در رويا رويی نظامی با اسراييل آسيب جدی ببيند، ناراضی نخواهند بود، زيرا به زعم آنان، خلع سلاح و يا شکست حزب‌الله دو پيام توامان برای جوامع عرب و بخصوص فلسطينی‌ها خواهد داشت، پيام نخست اينکه در صحنه کارزار، ايدئولوژی شيعه تفاوتی با مذهب سنی ندارد و پيام دوم اينکه، خط مشی حزب‌الله در برابر اسراييل نه فقط در دراز مدت تاثير مثبتی ندارد، بلکه ممکن است باعث شکست و نابودی شود.

بر اين اساس، سير تحولات جنگ در جنوب لبنان می‌تواند بر موضع حماس در برابر اسراييل تاثير جدی بر جا بگذارد، از همين رو نتيجه جنگ، بيش از آن اهميت دارد که در ابتدای امر به نظر می‌رسد.