مهدی پرپنچی

ابومازن از نخستین مقامات فلسطینی بود که اسراییل را به رسمیت شناخت و بعدتر، یعنی در سال 1993 به عنوان یکی از معماران اصلی پیمان صلح اسلو که به ایجاد تشکیلات خودگردان فلسطینی منجر شد، به شمار آمد

محمود عباس، معروف به ابومازن که منبعد به طور رسمی ریاست تشکیلات خودگردان را بر عهده خواهد داشت، از بیست سالگی دوشادوش یاسرعرفات وارد کارزار فلسطینیان و اسراییل شده و در بنیادگذاری سازمان آزادیبخش فلسطین نقشی مهم ایفا کرد.

ابومازن علیرغم اشتراک اهداف خود با یاسر عرفات، از شور و هیجانی که در چهره رهبر فقید فلسطینیان موج می زد، نصیبی نبرده و شاید به دلیل آرامش حاکم بر سیمای اوست که بسیاری او را سیاستمداری عملگرا و واقع بین می دانند که احتمالا خواهد توانست آغازی نوین برای مردمش به ارمغان آورد.

آقای عباس خود به خوبی می داند که نقطه آغاز حرکتش نمی تواند فاصله زیادی با نقطه پایان میراث به جای مانده از عرفات داشته باشد و شاید از همین روی بود که ترجیح داد بلافاصله خود را وامدار وی نشان دهد.

من به شما می گویم که برادر ابومازن، توانسته تنها 65 درصد از آرای 60 درصد مردمی که در انتخابات شرکت کردند را به دست آورد، به عبارت دیگر کمتر از نیمی از افراد دارای حق رای، به او رای داده اند. بیش از نیمی از افراد واجد شرایط رای دادن، به دعوت جنبش حماس و برادرمان ما در جهاد اسلامی از شرکت در انتخابات امتناع کردند شیخ حسن یوسف، از رهبران حماس

وی هنگام اعلام پیروزی خود گفت: "اگر بناست این پیروزی را به کسی هدیه کنیم پیش از همه، آن را به رهبر و برادر شهیدمان یاسر عرفات پیشکش خواهیم کرد."

در کارنامه سیاسی ابومازن، نشانی از خشونت به چشم نمی خورد. هنگامی که در سال 1970، سازمان آزادیبخش فلسطین با افزایش فعالیت هایش مقر خود را به لبنان منتقل کرد، او ترجیح داد در سوریه باقی بماند.

سال ها بعد نیز از نخستین مقامات فلسطینی بود که اسراییل را به رسمیت شناخت و بعدتر، یعنی در سال 1993 به عنوان یکی از معماران اصلی پیمان صلح اسلو که به ایجاد تشکیلات خودگردان فلسطینی منجر شد، به شمار آمد.

محمود عباس، پس از ایجاد تشکیلات خودگردان فلسطینی، از نخستین سیاستمدارانی بود که میوه آن را چید و باز شاید نخستین چهره شاخصی بود که در مدتی کوتاه، با تلخکامی از آن کناره کشید.

دوران نخست وزیری محمود عباس، به دلیل اختلافاتی که بین او و یاسرعرفات بر سر کنترل نیروهای امنیتی ایجاد شد، تنها چهارماه دوام آورد.

من احساس بسیار خوبی دارم. به گمان من، نفس برگزاری انتخابات، موفقیت بزرگی به حساب می آید. مردم فلسطین باید به کاری که کرده اند، افتخار کنند. خاوير سولانا

با این وجود، قهر ایجاد شده بین او و رهبر فقید فلسطینیان، پس از بیماری آقای عرفات به آشتی تبدیل شد و امروز با گذشت تقریبا دو ماه، ابومازن توانست بیش از 62 درصد آرای شرکت کنندگان در انتخابات را به خود اختصاص داده و بر جایگاه ابوعمار تکیه زند.

آیا ایجاد تغییر در بالاترین رده رهبری فلسطینی را می توان نقطه عطفی برای فلسطینیان و اسراییل به حساب آورد؟ غسان الخطیب، وزیر کار تشکیلات خودگردان در پاسخ این سوال می گوید: "فلسطینی ها این انتخابات را یک نقطه عطف نمی دانند، هرچند باید گفت از نظر غیرفلسطینی ها چنین است. از نظر اکثر فلسطینی ها این انتخابات به معنای ایجاد تغییرات اساسی در وضعیت عمومی سیاسی و روابط ما با اسراییل نیست."

وی در توضیح دلایل این امر ادامه می دهد: "چون از نظر ما، منشا بن بست سیاسی ایجاد شده، نه در داخل فلسطین که در اسراییل است. احساس ما این است که بدون ایجاد تغییرات در صحنه سیاسی اسراییل و ساختار دولت این کشور، دشوار بتوان به یک نقطه عطف فکر کرد. فکر می کنم، تغییرات در تشکیلات خودگردان، بدون وقوع تغییرات در دولت اسراییل، نتیجه چندانی نخواهد داشت."

به رغم آنچه که غسان الخطیب می گوید، بسیاری در گوشه کنار جهان، روی کار آمدن محمود عباس را فرصتی تازه برای برقراری صلح در خاورمیانه می دانند و با آگاهی از مشکلات پیش رو، معتقدند کمک به رهبری جدید تشکیلات فلسطینی، خواهد توانست در گشایش بن بست ایجاد شده، موثر واقع شود.

به عنوان مثال مگی میچل، از مشاوران مادلن آلبرایت، وزیر خارجه پیشین آمریکا، معتقد است: "آقای عباس، شفافیت بیشتری به اوضاع خواهد داد. برخی از اتهاماتی که از سوی رهبران حماس و دیگران، به مقامات تشکیلات خودگردان وارد می شود، رسیدگی و پاسخ داده خواهد شد. البته کسی انتظار ندارد اوضاع به حالت یده آل تبدیل شود و بدیهی است که محمود عباس، نیاز به زمان و حمایت خواهد داشت."

از نظر خانم میچل "آمریکا و اسراییل اقدامات او در مسیر صلح را مورد حمایت قرار می دهند و در توسعه اقتصادی دولت او را یاری خواهند داد و با کسب این کمک ها و با حمایت مردم فلسطین، آقای عباس خواهد توانست با مشکل پیکارجویان و تفرقه مقابله کند."

با انتشار خبر پیروزی آقای عباس؛ رئیس جمهور آمریکا به وی شادباش گفت و از اسراییل خواست در بهبود وضعیت اقتصادی در اراضی فلسطینی بکوشد.

جورج بوش، رئيس جمهور آمريکا، همچنین از آریل شارون، نخست وزير اسراييل، خواست اجرای طرح خود مبنی بر خروج از اراضی اشغالی نوار غزه را ادامه دهد. اروپا نیز، از قافله عقب نماند و خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برگزاری انتخابات را نشانگر پذیرش دموکراسی از سوی فلسطینیان دانست.

آقای سولانا می گوید: "من احساس بسیار خوبی دارم. به گمان من، نفس برگزاری انتخابات، موفقیت بزرگی به حساب می آید. مردم فلسطین باید به کاری که کرده اند، افتخار کنند. شکی نیست که امروز را باید نشانه ادای احترام فلسطینیان به دموکراسی دانست، چرا که این مردم با رفتن به پای صندوق های رای، کار بسیار مهمی را به انجام رسانده اند."

نگاه دنیا به انتخابات هر چه باشد، از نگاه خود فلسطینیان به آن نمی توان غافل بود، و واقعیت این است که شرکت مردم در رای گیری، از نظر برخی فلسطینینان، اهمیت چندانی نداشته است.

شیخ حسن یوسف، از رهبران گروه پیکارجوی حماس در اظهار نظر نسبت به نتایج انتخابات گفته است: "من به شما می گویم که برادر ابومازن، توانسته تنها 65 درصد از آرای 60 درصد مردمی که در انتخابات شرکت کردند را به دست آورد، به عبارت دیگر کمتر از نیمی از افراد دارای حق رای، به او رای داده اند. بیش از نیمی از افراد واجد شرایط رای دادن، به دعوت جنبش حماس و برادرمان ما در جهاد اسلامی از شرکت در انتخابات امتناع کردند."

بسیاری از کارشناسان، مهار پیکارجویان فلسطینی را دشوارترین آزمون پیش روی محمود عباس می دانند.

از سوی دیگر توقف عملیات پیکارجویان، شرطی است که اسراییل برای آغاز مجدد مذاکرات صلح تعیین کرده است. به عبارت دیگر، از نظر کارشناسان، تحقق صلح خاورمیانه، در گروی میزان توفیقی است که محمود عباس در توقف دامنه فعالیت های پیکارجویان خواهد داشت و این همان چیزی است که نگاه جهانیان در ماه های آینده دنبال خواهد کرد.