رهبران غربی و روسیه درباره بحران اوکراین گفتگو کردند

رئیس جمهوری روسیه با شماری از رهبران کشورهای غربی در مورد بحران اوکراین مذاکره کرده اما این مذاکرات به نتیجه مشخصی نرسیده و از آن ارزیابی‌های متفاوتی ارائه شده است.

روز جمعه، ۲۵ مهر (۱۷ اکتبر)، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، پس از شرکت در جلسه‌‌ای با حضور رئیس جمهوری فرانسه و نخست وزیران آلمان، ایتالیا و اوکراین برای گفتگو در مورد بحران اوکراین، این مذاکرات را "مثبت و سازنده توصیف کرد. جلسه روز جمعه در حاشیه نشست رهبران "اجلاس آسیا اروپا - آسم" در میلان برگزار شد و رهبران غربی شرکت کننده در آن نیز از تبادل نظر انجام شده ابراز رضایت کردند.

با اینهمه، رسانه‌های خبری روسیه به نقل از سخنگوی آقای پوتین گفتند که "متاسفانه شرکت‌کنندگان در جلسه کاری روز جمعه نشان دادند که ابدا آمادگی ندارند واقعیات شرایط جنوب شرق اوکراین را درک کنند." به گفته برخی ناظران، احتمال دارد تفاوت بین ارزیابی آقای پوتین در میلان و اظهارات منتشر شده در رسانه‌های روسیه ناشی از تمایل آقای پوتین به حفظ وجهه داخلی خود به عنوان یک رهبر انعطاف ناپذیر و چالشجو در برابر غرب باشد.

تحریم‌های اقتصادی غرب علیه روسیه دشواری‌هایی را برای این کشور ایجاد کرده و یکی از انگیزه‌‌های ولادیمیر پوتین در ملاقات با رهبران غربی، قانع کردن آنان به کاهش این تحریم‌ها عنوان شده بود. کشورهای غربی با وضع این تحریم‌ها در نظر داشته‌اند تا روسیه را به توقف حمایت از جدایی‌طلبان اوکراینی و آنچه که مداخله در امور داخلی اوکراین می‌خوانند وادار کنند.

کشورهای غربی روسیه را به حمایت مستقیم نظامی از شورشیان جدایی طلب اوکراین متهم می کنند اما روسیه بحران اوکراین را ناشی از برآورده نشدن خواست روس‌زبانان ساکن آن کشور دانسته است.

روز چهارشنبه، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، آنگلا مرکل و ماتئو رنزی، نخست وزیران آلمان و ایتالیا در پیام مشترکی، روسیه را به خاطر حمایت از جدایی‌طلبان شرق اوکراین مسئول نقض آتش‌بس دانستند و از روسیه خواستند آتش‌بس را رعایت کند. آنان در این پیام همچنین خواستار آن شدند که روسیه از ارسال اسلحه برای جدایی‌طلبان اوکراینی خودداری ورزد و در صدد وارد کردن فشار اقتصادی بر اوکراین برنیاید.

روز جمعه، ولادیمیر پوتین پترو پروشنکو، رئیس جمهوری اوکراین هم در میلان ملاقات و در مورد اقداماتی برای جلوگیری از نقض آتش‌بس بین نیروهای دولتی اوکراین و جدایی‌طلبان طرفدار روسیه در شرق اوکراین با او گفتگو کرده بود. این آتش‌بس که ماه گذشته در نشستی در مینسک، پایتخت بلاروس به دست آمد، مکررا نقض شده و هر یک از دو طرف دیگری را مسئول آن دانسته است.

محور دیگر گفتگوهای رهبران روسیه و اوکراین حل و فصل اختلاف دو طرف بر سر گاز صادراتی روسیه به اوکراین بوده است. اوکراین در مسیر خط لوله انتقال گاز روسیه به اروپای غربی قرار دارد و در گذشته، از تخفیف ویژه‌ای در گاز مصرفی خود برخوردار می‌شد اما بروز بحران سیاسی در این کشور در سال گذشته و برکناری رئیس جمهوری طرفدار روسیه، شرکت روسی صادرکننده گاز در مواردی خواستار افزایش بهای گاز شده و همچنین اوکراین را به قطع گاز تهدید کرده است.

شامگاه گذشته، رئیس جمهوری روسیه با آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، درمیلان ملاقات و درباره بحران اوکراین و نقش روسیه در آن با او گفتگو کرد. صبح جمعه، رسانه‌های خبری روسیه به نقل از سخنگوی آقای پوتین گفتند که در جریان ملاقات رهبران آلمان و روسیه مشخص شد که "بین دو طرف در مورد منشا درگیری اوکراین و ریشه حوادث جاری در آن کشور اختلاف نظر عمیق وجود دارد."

پیشتر، خانم مرکل گفته بود که مسئولیت روسیه "پیش و بیش از هرچیز" این است که اطمینان دهد که توافق آتش‌بس و طرح صلحی که ماه گذشته بین دولت اوکراین و شورشیان جدایی‌طلب در مینسک به دست آمد به طور کامل اجرا خواهد شود.

خانم مرکل روز گذشته با رئیس جمهوری اوکراین نیز ملاقات و در مورد طرح صلح مینسک با او گفتگو کرد. در پایان این دیدار، دو طرف با صدور بیانیه‌ای "از نادیده گرفته شدن بسیاری از جنبه های توافقنامه مینسک ابراز تاسف کردند."

با وجود تلاش آقای پوتین برای لغو یا دست کم کاهش تحریم‌های غرب علیه آن کشور، کارشناسان بعید می‌دانند کشورهای غربی تا قبل از دریافت تضمین‌های جدی‌تری از روسیه در مورد آنچه که توقف مداخله و تهدید اوکراین می‌دانند با این درخواست موافقت کنند.روسیه اوایل هفته جاری بخشی از نیروهای خود را از نواحی نزدیک مرز شرقی اوکراین عقب کشید، ظاهرا با هدف اینکه از واکنش مثبت غرب برخوردار شود.

در شرایطی که مشکلات اقتصادی و بحران‌های مختلف سیاسی در جهان باعث نگرانی در مورد تعمیق رکود اقتصادی در جهان شده، احتمالا ولادیمیر پوتین انتظار دارد کشورهای غربی به منظور جلوگیری از تشدید بحران اوکراین و افزایش بی‌اعتمادی در جهان، موضع ملایم‌تری نسبت به روسیه در پیش گیرند.

اجلاس آسیا - اروپا در جریان نشست رهبران شماری از کشورهای دو قاره در بانکوک، پایتخت تایلند، در سال ۱۹۹۶ پایه‌گذاری شد و در حال حاضر چهل و نه کشور از اروپا، حوزه آسیا پاسیفیک و آسیا همراه با کمیسیون اتحادیه اروپا و دبیرخانه اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا - آسه آن - در آن عضویت دارند. اجلاس رهبران کشورهای عضو هر دو سال یک بار به منظور بررسی راه‌های گسترش همکاری بین‌قاره‌ای برگزار می‌شود.