گروه شانگهای خواستار 'برقراری سریع صلح' در اوکراین شد

رهبران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای با تصویب اعلامیه ای در اجلاس دوشنبه خواستار حل مسالمت‌آمیز بحرانها در افغانستان، خاور میانه‌ و اوکراین شده‌اند.

در این سند که از 19 بند عبارت است، همچنین از گفتگوهای "سازنده" هسته‌ای ایران و گروه "پنج به علاوة یک" به منظور دستیابی به یک توافق جامع برای رفع اختلافات ایران و غرب ابراز حمایت شده است.

وضعیت افغانستان در اجلاس گروه شانگهای در دوشنبه از موضوعات محوری بوده و رؤسای جمهوری برخی از کشورها، مانند روسیه و ازبکستان، ضمن ابراز نگرانی از وضعیت این کشور پس از خروج نیروهای ناتو خواستار برقراری ثبات در آن کشور شدند.

در اعلامیه دوشنبه آمده است: "کشورهای عضو با تأکید به استقلال، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان، حمایت خود را از تلاشهای مردم افغانستان برای برقراری و تحکیم صلح و بازسازی کشورشان با رهبری خود افغانها ابراز می‌دارند."

رهبران این کشورها همچنین تأکید کرده‌اند که از تقویت نقش سازمان ملل متحد در هماهنگسازی تلاشهای بین‌المللی برای حل مسائل افغانستان حمایت می‌کنند.

در اعلامیه آمده است: "کشورهای عضو بار دیگر تأکید می‌کنند که از تبدیل شدن افغانستان به یک کشور مستقل، آرام، بی‌طرف و پیشرفته حمایت می‌کنند."

ضمناً، حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان، نیز در این اجلاس شرکت داشت و از کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای خواسته است که در مبارزه با تروریسم و افراطگرايی با هم همکاری کنند.

وی تروریسم و افراط گرایی را از چالشهای مشترَک منطقه خوانده و پیشنهاد کرده است که "سازمانهای شانگهای و سارک هر دو دست به دست هم داده و در برابر تروریسم و افراط گرايی مشترَکا مبارزه کنند."

بحران در خاور میانه‌

یکی دیگر از مسائل مطرح شده در اعلامیه گروه شانگهای وضعیت در خاور میانه‌ و شمال آفریقا است، منطقه‌ای که آرامش در آن از زمان آغاز آشوبهای موسوم به "بهار عربی" در آخر سال 2010 بهم زده است.

این منطقه بویژه در یک سال اخیر شاهد تحولات و چالشهای جدی امنیتی بوده است. جنگ اسرائیل و غزه از یک سو و قدرت یافتن گروه "دولت اسلامی" در عراق و سوریه نگرانیهای جدی ای را در کشورهای منطقه و جهان به وجود آورده است.

رهبران گروه شانگهای بدون نام بردن از کشوری جداگانه خواستار حل مسائل خاور میانه‌ و شمال آفریقا "از راه مسالمت‌آمیز و با مکالمه گسترده با شرکت طرفهای ذیدخل و بر مبنای احترام همدیگری" شده‌اند.

آنها اعلام کرده‌اند که از تلاشهای قانونی کشورها و مردمان منطقه برای دستیابی به زندگی بهتر، حقوق گسترده سیاسی و اقتصادی و اجتماعی با توجه به ویژگیهای تاریخی و تمدنی هر کدامی از این کشورها پشتیبانی می‌کنند.

با این حال، بند ویژه‌ای از این اعلامیه به سوریه ربط دارد: "کشورهای عضو با حمایت از استقلال و تمامیت ارضی سوریه، خواستار حل بحران این کشور تنها از راه سیاسی و دیپلوماتیک و ادامه‌ مکالمه میان سوریها هستند که 22 ژانویه سال 2014 از کنفرانس "ژنو-2" در مونترو آغاز شد و هدف آن اجرای تفاهمات ژنف از 30 ژوئن سال 2012 و قطعنامه‌های دیگر شورای امنیت سازمان ملل است."

در ضمن، کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای از "انجام موفق" فرایند نابودسازی تسلیحات شیمیایی سوریه که تحت نظر جامعه بین‌المللی بموقع پایان یافته، استقبال کرده‌اند. رهبران این سازمان خواهان ایجاد ثبات و پیشرفت در سوریه به عنوان کشوری شده‌اند که در آن شهروندان "صرف نظر از تعلقات مذهبی و قومی" از حقوق برابر برخوردار باشند.

هرچند در سخنرانیهای برخی از رؤسای جمهور، مانند امامعلی رحمان، از تأثیر گروه "دولت اسلامی" در وضعیت منطقه ابراز نگرانی شد، ولی در اعلامیه دوشنبه به این گروه و در مجموع به وضعیت کنونی عراق، اشاره‌ی نشده است.

اما رهبران این کشورها از گفتگوهای هسته‌ای ایران و غرب حمایت کرده‌اند. در بند 10 این اعلامیه آمده است: "کشورهای عضو از فرایند گفتگوهای سازنده میان ایران و گروه "پنج به علاوه یک" به منظور دستیابی به توافقی جامع در مورد رفع اختلافات بر سر برنامه هسته‌ای ایران از راههای سیاسی و دیپلوماتیک حمایت می‌کنند."

این کشورها همچنین از "نقشه فعالیتهای مشترَک" که 24 نوامبر 2013 میان وزرای خارجه بریتانیا، آلمان، ایران، چین، روسیه، آمریکا و فرانسه تصویب شد، استقبال کرده‌اند. رهبران گروه شانگهای این اقدام را برای ایجاد جو اعتماد و تفاهم میان کشورهای ذیدخل و منطقه در مجموع بسیار مؤثر خوانده‌اند.

حمایت از صلح در اوکراین

اجلاس شانگهای در دوشنبه در حالی برگزار شد که روابط روسیه، از قدرتهای عمده این گروه، طی ماههای اخیر به خاطر بحران در اوکراین با غرب به تیرگی گراییده است.

مقامهای اوکراین و غرب روسیه را به "هیزم انداختن به آتش" جنگ داخلی در اوکراین از راه کمک به شبه نظامیان شرق آن کشور متهم می‌کنند، ولی روسیه این ادعاها را همواره رد کرده است.

در اعلامیه راهبران گروه شانگهای در باره بحران اوکراین آمده است: "رهبران کشورهای عضو از برقراری هرچه سریع صلح در اوکراین و ادامه‌ روند مذاکرات برای رفع بحران این کشور پشتیبانی می‌کنند. آنها از پرتکولی که 4 سپتامبر 2014 در پی رایزنیهای "گروه ارتباط سه‌جانبه" در مورد اقدامات مشترَک برای اجرای نقشه صلح رئیس جمهوری اوکراین و ابتکارات رئیس جمهوری روسیه استقبال می‌کنند."

این در حالی است که همزمان با برگزاری اجلاس گروه شانگهای در دوشنبه، روز جمعه تحریمهای تازة اتحادیه اروپا علیه روسیه به معرض اجرا گذاشته شده است. در چارچوب این تحریمها، پنج بانک دولتی بزرگ روسیه از امکان دریافت وام از موسسات مالی اروپایی محروم شده‌اند.

همچنین، شرکتهای روسی فعال در بخشهای نفت و امور دفاعی در مبادلات خود با اتحادیه اروپا دچار محدودیت شده‌اند. گفته می‌شود، تحریمهای اتحادیه اروپا برای اعمال فشار بر روسیه است، تا از "دخالت در امور اوکراین" دست بردارد.

تصمیم اعضای اتحادیه اروپا در مورد تحریمها علیه روسیه یک هفته پیش گرفته شده بود، ولی با اعلام آتش‌بس میان دو طرف درگیر در اوکراین اجرای آنها به تأخیر انداخته شد. گزارش شده که در صورت تداوم آتش‌بس ممکن است این تحریمها تخفیف یا لغو شود.

در اجلاس رهبران گروه شانگهای در دوشنبه 10 سند حقوقی، از جمله اعلامیه دوشنبه و سند آمادگی به تجلیل از هفتادمین سالگرد پیروز‌ی بر فاشیسم در جنگ جهانی دوم امضا شده است.

سازمان همکاری شانگهای در سال 2001 از جانب چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان تأسیس شد. افغانستان، ایران، هند، پاکستان و مغولستان از کشورهای ناظر در این سازمان محسوب می‌شوند. ترکیه، بلاروس و سری لانکا مقام شریک مکالمات را دارند.