"بسیاری در تاجیکستان به اجبار پوشش اسلامی اختیار کرده اند"

کمیته زنان و خانواده تاجیکستان می‌گوید که 55 درصد زنان و دختران سطر (روسری) پوش در این کشور اجباراً حجاب پوش شده‌اند.

بر اساس یک نظرپرسی مسئولان این کمیته، 45 درصد زنان و دختران پرسیده شده (مورد پرسش قرار گرفته) گفته‌اند که خودشان داوطلبانه پوشش اسلامی را اختیار کرده‌اند.

"محرومیت از تحصیل"

تحقیقات مسئولان این کمیته در شهر دوشنبه، نواحی اطراف پایتخت، ولایت سغد و ولایت ختلان دایر شده و در آن بیش از دو هزار نفر از زنان و دختران سطرپوش با نامهای مستعار مورد پرسش قرار گرفته‌اند.

امّا مسئولان کمیتة زن و خانواده می‌گویند که بیشتر از آن نگرانند که اکثر دختران حجاب پوش از آموزش و پرورش در کنار می‌مانند و یا تنها تا صنف نهم تحصیل می کنند.

نظرسنجی کمیته حاکی از آن بوده است که ده درصد زنان و دختران از میان 2100 نفر، کاملاً بی‌سواد بوده‌اند و از اوان کودکی به مدرسه نرفته‌اند.

سعادت مؤمناوه، مسئول بخش اطّلاعات این کمیته، می‌گوید که از این نظرسنجی اخیراً نتیجه‌گیری شده و برخی از آمار آن نگران کننده بوده است.

خانم مؤمناوه افزود: "بر اساس نتیجة این نظرسنجی، هفت درصد زنان و دختران در پیروی از کسی و یا به عنوان "مد" پوشش اسلامی را پوشیده‌اند؛ از جملة 55 درصد زنانی که اجباراً حجاب پوش شده‌اند، بیش از 46 درصد آنها را شوهران، 30 درصد را والدان، 20 درصد را برادران و 3 درصد را پسران وادار به پوشش حجاب کرده‌اند."

کمیتة کار زنان و خانوادة تاجیکستان می‌گوید که اخیراً گرایش زنان و دختران به پوشش حجاب در شهر دوشنبه و ولایت سغد بیشتر به نظر رسیده است.

ولی مسئولان می‌فزایند که در وادی رشت در مقایسه ‌با سالهای قبلی تعداد حجاب پوشانی که در این شیوة پوشش به زنان کشورهای عربی تقلید می‌کنند، کاهش یافته است.

"مقابله با حجاب"

مسئولان این کمیته می‌گویند، که هدف اصلی از این نظرسنجی معیّن کردن گرایش ساکنان تاجیکستان به مذهب و از جمله، تندگرايي مذهبی، بوده است و نتیجة نظرسنجی این کمیته به مسئولان ذیدخل دولت تاجیکستان برای آموزش ارسال شده است.

از سویی دیگر، مقامات دولتی از آن ابراز نگرانی می‌کنند، که ممکن است همراه با حجاب و روسری افکار تندرو و افراطگرا نیز در تاجیکستان افزایش یابد.

تحلیلگران می‌گویند که بعد از درگیریها در وادی رشت در دو سال اخیر نگرانیهای دولت از افراطگرايي و خطرات ناشی از آن در تاجیکستان نسبت به گذشته بمراتب افزوده است.

با توجّه به این امر، برخیها معتقدند که نظرسنجی کمیتة کار زنان و خانوادة تاجیکستان در چارچوب سیاستهای دولت برای مقابله با افراد دارای ریش و منع پوشش حجاب در میان دختران دانشجو صورت گرفته و امکان دارد این کارزار در آینده تقویت یابد.

در واقع، در سالهای اخیر از موارد از دانشگاهها راندن دختران حجاب پوش و همچنین بازداشت و آزار و اذیت افراد ریش‌دار توسط ماموران پلیس در تاجیکستان گزارش شده است.

از سوی دیگر با توجّه به نفوذ آیین پدرسالاری در جامعة سنّتی تاجیکستان بعید نیست که در بسیاری از خانواده‌ها زنان و دختران تحت تأثیر و فشار مردان خانواده به پوشش و حجاب وادار شده باشند.

هرچند فشار خانوادگی بر زنان از مسائل داغ در جامعة تاجیکستان است که گاها به خشونت و حتّی موارد خودکُشی و خودسوزی زنان می ا‌نجامد، ولی به گفتة تحلیلگران، دولت بیش از این مسائل از گسترش افراطگرايي نگران است.

سعدی یوسفی، تحلیلگر مسائل دینی، معتقد است که یکی از سببهای اصلی نگرانی مقامات تاجیکستان از افزایش پوشش اسلامی مغایرت این نوع لباس با ارزشهای دولت دنیویی (سکولار) است.

"نقض آزادی مذهبی"

در همین حال، برخی از منتقدان سیاستهای دولت در زمینة منع ریش و حجاب نظرپرسی کمیتة کار زنان و خانواده را یک‌جانبه و حتّی غرض‌آمیز ارزیابی می‌کنند.

زورفا رحمانی، یکی از فعالان امور زن، که عضو حزب نهضت اسلامی تاجیکستان است، می‌گوید که افزایش محبوبیّت سطر در میان زنان و دختران در این کشور قبل از همه به خودشناسی مذهبی و بازگشت زنان به هویّت ملّییشان مربوط است.

خانم رحمانی اخیراً در صحبت با بی بی سی گفت: "در دو سال اخیر ممنوع کردن پوشش حجاب در مؤسسه‌های آموزشی و تحقیر برخی از دختران حجاب پوش برای پوشش سطر دختران را، که آرزوی تحصیل در دانشگاهها را دارند، از آموزش دور کرده است. قبل از همه، این امر نقض حق شهروندان از آزادیهای مذهبی است."

خانم رحمانی می‌گوید که هم دولت و هم والدان، انتخاب داوطلبانة پوشش حجاب و یا دست کشیدن از آن را باید به دختران وا‌گذارند.

این در حالی است که منتقدان پوشش حجاب می‌گویند در نتیجة "پیروی کورکورانه" از دین اسلام، عدّه‌ای از والدان، بویژه مردان خانواده‌ها، دختران خود را از کلاس پنجم مدرسه بیرون می‌کشند و دختران را به پوشش اسلامی و خانه‌نشینی وادار می‌کنند.

در نتیجه، به گفتة آنها، بعد از ازدواج چنین دختران حتّی راه به بیمارستان را بدون کمک مردان خانواده نمی‌توانند پیدا کنند.

مسئولان کمیتة زن و خانوادة تاجیکستان می‌گویند که بعد از نظرپرسی اخیر آنها تصمیم گرفته‌اند برای حدّاقل به آموزش فرا گرفتن زنان و دخترانی که اجباراً حجاب پوش و خانه‌نشین شده‌اند، برنامه های را به اجرا درآورند.