حمله روسیه به اوکراین و ۵ پرسش کلیدی؛ چشم‌انداز سال ۲۰۲۳ برای جنگ چگونه خواهد بود

آیا سال ۲۰۲۳ سال شدت گرفتن جنگ خواهد بود یا فیصله آن یا بن‌بستی هولناک در جنگی که به اولین سالگردش در ماه فوریه نزدیک می‌شویم؟

پس از ماه‌ها جنگ فرساینده و تلفات فاجعه‌بار برای هر دو طرف، آيا نشانی از خستگی رئیس‌جمهور روسیه، ولاديمیر پوتين، از درگيری ديده می‌شود؟

سردبیر بی‌بی‌سی روسیه، استيو روزنبرگ و سردبير بین‌الملل، جرمی بوئن تحلیل خود را ارایه می‌دهند.

استيو روزنبرگ: «هیچ خستگی در میان نیست، نه - هيچ نشانه‌ای نداریم. از سخنرانی سال نو رئیس‌جمهور روسیه می‌شود تصور نسبتاً خوبی پیدا کرد که ولاديمیر پوتين اکنون در چه موضعی است، به چه فکر می‌کند و در سال ۲۰۲۳ روسيه را به کجا می‌خواهد ببرد.

«اگر چیزهایی را که واقعا گفت کنار بگذاریم، فکر می‌کنم شواهد بصری پيش روی ما تمام حرف‌ها را می‌زنند چون ضمن اینکه داشت سخنرانی می‌کرد، پشت سر او مردان و زنانی با لباس متحدالشکل و چهره‌هایی عبوس ايستاده بودند. تصویر تکان‌دهنده‌ای بود که به ملت می‌گفت: 'کشور شما الان اين است. اين روسیه سال ۲۰۲۳ است - کشوری درگیر جنگ'.

هر چند او هنوز هم نام اين را جنگ نمی‌گذارد، با کشوری رو به رو هستیم که در آن همه چيزی معطوف است به دستيابی به پيروزی نظامی بر اوکراین، بر ناتو، بر غرب و در آن کشور از همه انتظار می‌رود که از این اهداف حمایت کنند و آماده بزرگ‌ترین ايثارها باشند - جای بحث و گفت‌وگويی درباره آن نیست، حول پرچم و گرداگرد من که رهبرتان هستم جمع شوید.

تازه این‌ها فقط شواهد بصری ماجرا هستند و وقتی به حرف‌هایی که در واقع زد گوش می‌دهید، هیچ شاخه زیتونی ارایه نشده است، هیچ مصالحه‌ای در میان نيست و هیچ صبحت از این نیست که 'بيایید راهی برای برون‌رفت از این وضع وخیم پیدا کنیم'.

این رئیس‌جمهوری است که عزم‌اش برای رسیدن به پیروزی جزم است یا به این خاطر که واقعاً فکر می‌کند پیروزی ممکن است یا به خاطر این‌که پوتین می‌داند که چنان در این بحران فرو رفته است که دیگر راه عقب‌گردی برای او وجود ندارد و تنها گزینه او این است که رو به جلو برود به امید این‌که چیزی شاید به سودش تغییر کند.»

اوکراینی‌ها چه؟ آیا ادامه می‌دهند؟

جرمی بوئن: «[رئیس‌جمهوراوکراین ولودیمیر زلنسکی] از بازپس‌گیری اراضی از دست رفته‌شان حرف می‌زند - و کریمه را هم در آن می‌گنجاند که استانی بزرگ است که در سال ۲۰۱۴ آن را از دست دادند.

حالا زلنسکی نشان داده است که يک رهبر حقیقتاً عالی جنگی است ولی مسئله این‌که از حيث نظامی چه دستاوردی می‌توانند داشته باشند بستگی به حمایت ناتو و به ويژه پشتيبانی آمریکا دارد - و سلاح‌های پيچيده‌ای مانند سامانه موشکی هيمارس که آسیب زیادی به طرف مقابل زده‌اند.

اما جو بایدن در واشينگتن با دقت بسیار گام برداشته است و خلاصه موضع او این است که نباید اجازه داد اوکراین در جنگ ببازد و باید برای رسیدن به پيروزی های‌ بیشتر از آن حمایت کرد ولی نباید روسیه را هم در تنگنایی گیر انداخت که باعث تحقق تهدیدهای هسته‌ای‌اش شود.

حالا، اوکراینی‌ها فهميده‌اند که برای بازپس‌گیری سرزمين‌های‌شان، نیاز به نیروی ضربتی بیشتری دارند. آخرین باری که اوکراین بودم و روسیه از شهر جنوبی خرسون عقب‌نشینی می‌کرد، همه فرماندهان آن منطقه که با آن‌ها صحبت می‌کردم می‌گفتند که برای این‌که آن‌ها در جنگ آن طور که می‌خواهند پيروز شوند نياز به نيروی ضربتی بسیار بسیار بیشتری از قبیل تانک‌های مدرن، و هواپیماهايی از انواعی دارند که به دستشان نمی‌رسد.»

آیا حمايت خارجی از اوکراین کاهش پيدا خواهد کرد؟

روزنبرگ: «فکر می‌کنم اين بخشی از محاسبه [پوتين] باشد چون به رغم اوضاع وخیمی که از ۲۴ فوریه سال گذشته برای او پیش آمده است، هنوز هم فکر می‌کند می‌تواند موضع‌اش را حفظ کند و به نظر من فکر می‌کند که غرب از این نبرد خسته خواهد شد و حمايت‌اش را از اوکراین کاهش خواهد داد.

أنواع شايعات و گمانه‌زنی‌ها در جریان‌اند که موج تازه‌ای از بسیج نیروها در روسیه شکل خواهد گرفت و صحبت از يک حمله احتمالی ارتش روسیه در بهار نیز در میان است. مسئولان هم‌چنان خوش‌بین هستند و صحبت از پيروزی می‌کنند.»

بوئن: «در ماه نوامبر، آدمی مثل ژنرال مارک ميلی، رئیس ستاد مشترک نیروهای آمریکا گفت که بازپس‌گیری کریمه دشوار خواهد بود و فکر می‌کنم شاید حرف‌اش این بود که مطلوب هم نيست. حالا او به سرعت اين نظر را دارد پس می‌گيرد ولی واقعيت اين است که اين حرف‌ها را زده بود.»

چه خبر از حمايت‌ها در روسیه؟

روزنبرگ: «میان پیام‌هایی که از کرملین صادر می‌شود و واقعيت‌های روی زمین در حال حاضر گسستی وجود دارد.

از يک سو، پوتين در سخنرانی سال نو ملت را تهییج می‌کند و اعلام پیش‌روی به سوی پيروزی می‌کند و چند دقیقه بعد - واقعاً چند دقیقه بعد - اوکراین آن حمله ویرانگر موشکی را به پادگان ماکیئیفکا انجام می‌دهد.

من از گسست و قطع ارتباط حرف می‌زنم ولی چیزی که در عمل می‌بینم این واقعیت موازی است که حدود یک سال است داریم درباره‌اش حرف می‌زنیم.

اگر می‌خواهیم بدانید روسیه در سال ۲۰۲۳ چه شکلی است، جورج اورل را با لوییس کرول در هم بیامیزید تا تصوری از آن پيدا کنید. واقعاً ترکیب عجيبی است از ۱۹۸۴ و [آلیس] در آن‌سوی آینه که در آن همه چیزی واژگونه و بر عکس است: جنگ، صلح است، جهل قدرت است.

کرملین این واقعیت موازی را برساخته است و از صبح تا شب آن را از رسانه‌های دولتی تبلیغ می‌کند و در آن روسیه قربانی و اوکراین و غرب متجاوزانی دیده می‌شوند که جنگ را آغاز کردند.»

آيا هيچ کدام از طرفین آماده معامله هستند؟

بوئن: «آيا الان منطقه مناسبی برای آغاز مذاکره وجود دارد؟ فکر نمی‌کنم چون پوتین يا فکر می‌کند که می‌تواند در جنگ برنده شود يا فکر می‌کند که به هر حال باید جنگ را ادامه دهد.

و اوکراینی‌ها معتقدند که می‌توانند برنده شوند و با این همه خونی که داده‌اند و این همه تلفاتی که به جان خریده‌اند حاضر نمی‌شوند تن به دادن امتیازهایی بدهند که مایل به دادن‌شان نیستند.

از زمان آغاز جنگ لحن زلنسکی تغییر کرده است. در ماه مارس، در ان چند هفته اول که پايتخت زیر تهدید واقعی روسیه قرار داشت، او چیزهایی از این دست می‌گفت که: "جان مردم مهم است، و شاید از اراضی ما هم مهم‌تر باشد".

حالا دارند می‌گویند که هر یک وجبی را که از دست داده‌اند پس می‌خواهند و اگر می‌خواهند گفت‌وگو کنند، روسيه باید از سرزمين‌های‌شان بیرون برود.»