بیکاری و مهاجرت؛ دو مشکل رأی‌دهندگان تاجیک

نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان مثل دوره‌های گذشته انتخابات‌، این بار هم به مردم وعده‌های زیادی داده‌اند؛ از ایجاد اشتغال و حل مشکل بیکاری تا تأمین توسعه پایدار و زندگی شایسته‌.

اما با گذشت نزدیک ۳۰ سال از استقلال تاجیکستان از اتحاد جماهیر شوروی، بخش اعظم نیروی مستعد به کار این کشور همچنان مهاجرت به روسیه را وسیله اساسی پیشبرد روزگار خانواده‌هایشان می‌دانند.

متوقف شدن پروازهای منظم میان شهرهای تاجیکستان و روسیه به دلیل شیوع بیماری همه‌گیر کووید ۱۹، روی مهاجران تاجیک و وضعیت زندگی خانواده‌هایشان در تاجیکستان اثرات نامطلوبی بر جای گذاشته‌است.

داستانی، یکی از صد هزار

مشرفه محمدجان در مدرسه‌ای خصوصی آموزگار است. ماهانه نزدیک دویست دلار درآمد دارد که نسبت به معاش معلمان مدارس دولتی بیشتر است، اما برای خرج روزگارش کافی نیست.

بسیاری از تاجیک‌ها در مناطق روستایی، بخشی از نیازهای خانوادهایشان را از راه کشاورزی و با فروش مواد غذایی و میوه و سبزیجات تأمین می‌کنند، زیرا تنها معاش برای تأمین خرج زندگی‌شان نمی‌رسد.

در تاجیکستان میانگین حداقل معاش ۴۰۰ سامانی، یا معادل ۳۸ دلار، حقوق متوسط معادل ۱۴۰ دلار و حقوق متوسط بازنشستگی ۳۰۳ سامانی یا ۳۱ دلار است.

در چنین وضعیتی، افراد زیادی، مثل اعضای خانواده مشرفه ناچار شده‌اند به مهاجرت روی آورند. شوهر و پسر این زن و یکی از دخترانش همراه داماد و نوه‌هایش در روسیه به سر می‌برند. بیکاری باعث مهاجرت آنها شده. مشرفه محمدجان، ساکن شهر حصار می‌گوید:

"شوهرم در تیرمینل مسافربری شهر دوشنبه کار می‌کرد. راست گپ، نمی‌دانم چرا فعالیت این کارخانه قطع گردید و او مدتی بیکار ماند. چون سن و سالش به جایی رسیده است، کار موافق در این جا پیدا نکرد و مجبورشد برای پیشبرد زندگی‌مان به مسافرت برود. پسرم هم بعد از آن که قرنطینه اعلام کردند و بیکار ماند، مجبور شد برای کمی بهتر کردن سطح زندگی‌مان همراه پدرش به مهاجرت برود."

زنان تاجیک: در انتظار بازگشت شوهر و فرزندان مهاجرشان از روسیه

خواسته اصلی مشرفه محمدجان و هزاران زن دیگر تاجیک از انتخابات پیش روی ریاست جمهوری تاجیکستان یک چیز است؛ بازگشت شوهران و فرزندان مهاجرشان از روسیه به وطن.

خانم محمدجان گفت: "روزی رسد که جوانان تاجیکستان دور از پدر و مادر نباشند، همه نیرو، دانش، عقل و ذکاوت خود را در وطن، در جمهوری خودمان صرف کنند. مردم صاحب کار و وظیفه‌های خوب شوند، معاش خوب گیرند، معاشی گیرند که برای بهتر کردن زندگیشان برسد و حاجت به عذاب کشیدن و رفتن به مسافرت نماند."

مقامات: ایجاد ۱۵۰ هزار شغل در هفت سال اخیر

مقامات در تاجیکستان می‌گویند، در هفت سال اخیر، یعنی از انتخابات گذشته تا حالا بیش از یک هزار و دویست کارخانه نو تولیداتی در کشور شروع به فعالیت کرده‌اند و همه‌ساله ۱۵۰ هزار شغل دائمی و موقت ایجاد می‌شود و تعداد مهاجران هم ۵۰ درصد کاهش یافته. اما این آمار و ارقام با واقعیت‌ها چندان همخانی ندارند.

رواج‌الدین تاج‌الدین یکی از هزارها شهروند تاجیکستان است که تمام شکست و ریخت روزگارشان را از پول مهاجرت تأمین می‌کنند. حالا سه برادرش در روسیه مهاجرند. شیوع بیماری کووید- ۱۹ و قطع پروازها به روسیه خود او را مانند هزارها مهاجر دیگر در تاجیکستان زمینگیر کرده و نقشه‌های زندگیشان را برهم زده.

این ساکن شهر حصار بیکاری را مشکل اصلی جوانان تاجیک می‌داند. وی می‌گوید:

"مشکل بسیاری از جوانان کشور ما بیکاری است. خواهش ما از رئیس جمهور آینده این است که کارخانه‌های صنعتی را زیادتر کنند، تا جای کار بیشتر شود و ما دیگر به روسیه نرویم. راستی، بیست سال شد که به روسیه رفته می‌آییم. از این لحاظ می‌خواهم در وطن خودمان کارخانه‌ها فعال شوند، جایهای کاری زیادتر شود، تا ما در این جا، در نزد زن و فرزندانمان کار کنیم."

بر اساس ارزیابی‌ها، زندگی ۷۰ درصد خانواده‌ها در تاجیکستان با پولی می‌چرخد که بستگان مهاجرشان از روسیه به آنها می‌فرستند. صرف نظر از وعده‌های نامزدهای انتخابات و توقع رأی‌دهندگان، باز هم در درازمدت مهاجران تاجیک هستند که تنور زندگی صدها خانواده در تاجیکستان را گرم نگاه خواهند داشت.