راستی‌آزمایی: آیا در پاکستان تعداد دخترانی که تحصیل می‌کنند بیشتر شده است؟

در آستانه انتخابات پاکستان اکثر احزاب سیاسی در کارزار انتخاباتی خود وعده می‌دهند که دسترسی دختران به تحصیل را بهبود خواهند داد.

مسلم لیگ (جامعه مسلمانان پاکستان) یکی از احزاب اصلی کشور اعلام کرده که امکان دسترسی برابر زنان به آموزش، بهداشت و اشتغال را فراهم خواهد کرد.

ملاله یوسف‌زی، برنده جایزه نوبل و از فعالان سرشناس آموزش زنان و دختران چند ماه پیش پس از سالها زندگی در خارج از پاکستان به شهر زادگاه خود بازگشت.

ملاله در سال ۲۰۱۲ به ضرب گلوله پیکارجویان طالبان پاکستان در ناحیه سر مجروح شد. در آن سالها این گروه تندرو برای تعطیل کردن صدها مدرسه کارزار خشونت‌باری را آغاز کرده بود.

موسسه خیریه او به نام بنیاد ملاله برای کمک به آموزش صدها دختر جوان مدارسی ساخته است تا به گفته ملاله "هر دختری بتواند یاد بگیرد و رهبری کند".

اما آیا در حال حاضر تعداد دخترانی که در پاکستان تحصیل می کنند با پسران برابر است؟

در مجموع هنوز هم تعداد پسرانی که تحصیل می‌کنند از دختران بیشتر است ولی در برخی از مناطق پاکستان نشانه‌هایی از بهبود این وضعیت دیده می شود.

عدم تغییر واقعی

براساس آمارهای دولتی، سال ۲۰۱۷ تفاوت بین تعداد دختران و پسرانی که تحصیل می‌کنند حدود ۱۰ درصد است. البته این آمار مربوط به کلاس پنجم (شاگردان ۹ ساله) تا کلاس دوازدهم (شاگردان ۱۷ ساله) است.

این آمارها نشان می‌دهند که وضعیت از زمان برگزاری انتخابات قبلی پاکستان در سال ۲۰۱۳ تغییر کرده‌اند.

در عین حال یادآوری این نکته نیز مهم است که درصد قابل توجهی از دانش‌آموزانی که در مدارس دولتی تحصیل می‌کنند، هم پسران و هم دختران، در مرحله آموزش ابتدایی ترک تحصیل می‌کنند.

آلینا خان از کارکنان یک نهاد غیرانتفاعی به نام آلیف آیلان که در زمینه آموزش فعالیت می کند می‌گوید:"یکی از عوامل مهم در کاهش ثبت نام برای دوره‌های تحصیلی بالاتر فقدان مدارس کافی در مراحل آموزشی متوسطه و بالاتر است."

او می افزاید:"تقریبا ۸۰ درصد از مدارس دولتی در پاکستان مدارس ابتدایی هستند."

به گفته او یکی از دلایل اصلی عدم تحصیل دختران نه نحوه نگرش والدین به آموزش دختران بلکه معمولا فقدان مدارس کافی برای دختران است.

فقدان مدارس کافی تا حدی توسط مدارس خصوص جبران شده که تمام سطوح آموزشی را دربرمی‌گیرد. ولی بخش خصوصی هنوز از بخش دولتی کوچک‌تر است.

با این همه حتی در مدارس بخش خصوصی نیز تفاوت فاحش است و تعداد پسرانی که در این مدارس تحصیل می‌کنند خیلی بیشتر از دختران است.

این وضعیت در سالهای اخیر چندان تغییر نکرده است.

فقدان مدارس کافی تا حدی توسط مدارس خصوص جبران شده که تمام سطوح آموزشی را دربرمی‌گیرد. ولی بخش خصوصی هنوز از بخش دولتی کوچکتر است.

با این همه حتی در مدارس بخش خصوصی نیز تفاوت فاحش است و تعداد پسرانی که در این مدارس تحصیل می‌کنند خیلی بیشتر از دختران است.

این وضعیت در سالهای اخیر چندان تغییر نکرده است.

تفاوت های منطقه‌ای

بین ایالت‌های مختلف و حتی در مواردی در نقاط مختلف یک ایالت تفاوت‌های فاحشی وجود دارد و آمارهای دولتی نشان می‌دهد که در برخی مناطق تعداد دخترانی که به مدرسه می روند از پسران بیشتر است.

به‌ عنوان مثال در لاهور، دومین شهر بزرگ پاکستان چه در مرحله ابتدایی و چه در دبیرستان تعداد دانش آموزان دختر از پسران بیشتر است. آمارها نشان می‌دهد که در شهر سیالکوت واقع در ایالت پنجاب نیز وضعیت همین‌طور است.

چند ماه پیش رانا ماشود، وزیر آموزش و پرورش ایالت پنجاب گفت طی دو سال گذشته آموزش دختران دراین ایالت "به شکل چشمگیری" افزایش یافته است.

آمارهای مربوط به ثبت نام مدارس نشان می‌دهد که از سال ۲۰۱۳ در ایالت‌های پنجاب و خیبر پختونخوا وضع آموزش دختران بهبود یافته است.

ولی آمارهای مربوط به ایالت های سند و بلوچستان نشان می‌دهد که در فاصله سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ تعداد دخترانی که تحصیل می‌کنند کاهش یافته است.

راحله رضا جمیل، رئیس یک نهاد خیریه به نام اداره تعلیم و آگاهی که در زمینه افزایش دسترسی به آموزش و پرورش فعالیت می‌کند می‌گوید آمارها نشان می‌دهد که به استثناء ایالت پنجاب سایر حکومت‌های محلی برای کاهش عدم تعادل بین تعداد دختران و پسرانی که تحصیل می‌کنند برنامه‌های مشخص و هدفمندی ندارند.

نادیا ناویوالا، از مرکز بین المللی دانشوران وودرو ویلسون می‌گوید:"بدون تردید در پاکستان برای تحصیل دختران تقاضای فراوانی وجود دارد."

او می افزاید:"در پاکستان وضعیت آموزش و پرورش برای دختران و پسران خوب نیست. تمرکز روی آموزش دختران مانع از آن می‌شود که ببینیم دختران و پسران وقتی وارد مدرسه می‌شوند دقیقا با یک مشکل روبه‌رو هستند."