پروژه مشترک چین و نپال؛ اورست حدود یک متر بلندتر شد

چین و نپال در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که کوه اورست، مرتفع‌ترین کوه جهان، از آن چیزی که قبلا به طور رسمی اعلام شده بود، ۸۶ سانتیمتر بلندتر است.

طبق توافق جدید ارتفاع قله اورست ۸۸۴۸/۸۶ متر برآورد شده است. تا کنون اختلاف نظر بر سر این بود که برف روی قله را هم باید در اندازه‌گیری حساب کرد یا نه.

چین قبلا ارتفاع رسمی قله اورست را ۸۸۴۴/۴۳ متر اعلام کرده بود؛ چهار متر کوتاه‌تر از ارتفاع این قله از نظر نپال.

اورست در مرز بین چین و نپال قرار دارد و کوه‌نوردان از هر دو کشور به قله آن صعود می‌کنند.

مسئولان وزارت خارجه نپال می‌گویند یک گروه نقشه‌برداری مشترک از هر دو کشور در مورد ارتفاع تازه این قله به توافق رسیده‌اند.

توافق در مورد این که دو کشور به طور مشترک طول بلندترین نقطه روی زمین را اعلام کنند، در دیدار پارسال شی جین پینگ از کاتماندو، پایتخت نپال، حاصل شد.

چرا اندازه‌های رسمی تفاوت دارند؟

مسئولان چینی قبلا می‌گفتند که ارتفاع کوه اورست باید از بخش سنگی قله محاسبه شود اما نپالی‌ها برف روی قله را هم جزو ارتفاع در نظر می‌گرفتند.

نقشه‌بردارهای چینی سال ۲۰۰۵ ارتفاع قله را از نظر خودشان محاسبه و اعلام کردند. مقام‌های نپالی سال ۲۰۱۲ به بی‌بی‌سی گفتند که از طرف چینی‌ها تحت فشار قرار دارند تا طول مورد نظر آن‌ها را به رسمیت بشناسند و برای همین تصمیم گرفته‌اند تا طول اورست را از نو محاسبه و "یک بار برای همیشه" اعلام کنند.

ارتفاع ۸۸۴۸ متری که نپال به رسمیت می‌شناخت را سال ۱۹۵۴ یک گروه نقشه‌برداری هندی محاسبه کردند، ولی حالا این کشور ارتفاعی را به رسمیت می‌شناسد که خودش محاسبه کرده است.

قبل از شروع عملیات اندازه‌گیری، چهار نپالی به مدت دو سال دوره لازم برای این ماموریت را گذراندند.

سخنگوی سازمان نقشه‌برداری نپال به بی‌بی‌سی گفت: "قبل از این ما هرگز نتوانسته بودیم خودمان اندازه‌گیری را انجام دهیم. حالا ما یک تیم جوان و فنی داریم (که می‌توانند بالای قله اورست هم بروند)، حالا خود ما می‌توانیم این کارها را انجام دهیم."

چه سئوال‌های دیگری در مورد ارتفاع اورست وجود دارد؟

برخی از زمین‌شناسان معتقدند که زمین‌لرزه‌ای که سال ۲۰۱۵ رخ داد، احتمالا ارتفاع اورست را تغییر داده است. این زمین‌لرزه با بزرگی ۷/۸ موجب کشته شدن بیشتر از ۹۰۰۰ نفر در نپال شد و همچنین بهمنی ایجاد کرد که بخشی از یک پناهگاه در اورست را مدفون کرد و باعث کشته شدن ۱۸ کوه‌نورد شد.

برخی از زمین‌شناسان گفته بودند که احتمال دارد این زمین‌لرزه موجب آب رفتن برف روی قله اورست شده باشد.

دانشمندان پیش از این کشف کردند که ارتفاع بعضی از قله‌های هیمالیا مانند لنگ‌تنگ در شمال کاتماندو پس از زمین‌لرزه حدود یک متر کوتاه‌تر شده‌اند.

با این حال شماری از کارشناسان عقیده داشتند که اورست مانند برخی دیگر از قله‌های هیمالیا در طول زمان به دلیل حرکت زمین‌ساخت صفحه‌ای که روی آن قرار دارد، در واقع بلندتر هم شده است. به همین دلیل هم گفته می‌شود که بعد از هر زمین‌لرزه شدید باید اندازه‌گیری دوباره انجام شود.

اندازه‌گیری مجدد اورست چگونه انجام شد؟

ارتفاع کوه‌ها را از سطح دریا محاسبه می‌کنند؛ به بیان دیگر همیشه محاسبه در مورد بالای قله است نه پایه کوه.

نپال از خلیج بنگال به عنوان سطح دریا استفاده کرد در حالی که هند پیش از آن ارتفاع نقطه‌ای (کنار مرز نپال و هند)، که از این خلیج به اورست نزدیک‌تر است را اندازه گرفته بود و اطلاعات خود را در اختیار نپال قرار داد.

از آن‌جا نپال یک شبکه از ایستگاه‌های خط دید به طول ۲۵۰ کیلومتر تا اولین جایی که اورست دیده می‌شد، ایجاد کرد و زنجیره‌ای از نقاط را ایجاد کرد که قابل اندازه‌گیری و جمع زدن با یکدیگر بودند.

اما گروه چینی دریای زرد در شاندونگ (استانی در شرق چین) را به عنوان سطح پایه دریا در نظر گرفتند.

دو طرف برای محاسبه ارتفاع قله از فرمول‌های مثلثاتی استفاده می‌کردند که با اندازه‌گیری زاویه‌ها می توان ارتفاع را از دامنه کوه محاسبه کرد.

اما برای انجام تمام این محاسبات هوشمندانه یک نفر باید بالای قله اورست می‌رفت. گروه نپالی سال گذشته میلادی این کار را انجام داد و گروه چینی در ماه مه به قله صعود کرد. در واقع این گروه تنها گروهی است که در سال ۲۰۲۰ بالای قله اورست رفته است. به دنبال شیوع کرونا نپال صعود تمام گروه‌ها به این قله را متوقف نمود و چین ورود گردشگران خارجی را ممنوع کرد.

نپالی‌ها می‌گویند برای دستیابی به اطلاعات دقیق‌تر از ۱۲ نقطه کم‌ ارتفاع‌تر نسبت به قله اورست برای محاسبات مثلثاتی خود استفاده کرده‌اند. رسانه‌های چینی گفته‌اند که محاسبات این کشور هم به طرز مشابهی انجام شده است.

هر دو گروه از سیستم موقعیت‌سنجی ماهواره‌ای جهانی برای محاسبات خود استفاده کرده‌اند.

چین قبلا دوبار در سال‌های ۲۰۰۵ و ۱۹۷۵ ارتفاع قله اورست را اندازه‌گیری کرده است. به گفته پایگاه داده هیمالیا، اعضای دومین گروه چینی از سامانه موقعیت‌یاب جهانی (جی‌پی‌اس) برای اندازه‌گیری ارتفاع قله استفاده کردند.

این بار چین از سامانه موقعیت‌یاب چینی "بی‌دو" استفاده کردند که گفته می‌شود رقیب نمونه آمریکایی یا همان جی‌پی‌اس است.

خبرگزاری شینهوا می‌گوید: "با استفاده از این سیستم عمق برف، سرعت باد و شرایط آب و هوایی هم در نظر گرفته می‌شوند تا به محاسبه دقیق‌تر کمک شود."

نپالی‌های برای محاسبات خود از جی‌پی‌اس استفاده کرده‌اند.