آرش بهمنش خبرنگار در تهران

	از ماه ژوئن در ایران بنزین سهمیه بندی شده است

در حالی که دولت ها و گروه های مدافع محیط زیست برای تغییر روش زندگی مردم به نحوی که مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای آنها کمتر شود، راهنمایی های متعددی پیشنهاد می کنند، برخی از آنها (از جمله سوئد)، حتی به رانندگان اجازه نمی دهند بیشتر از یک دقیقه خودروی خود را در حال پارک، روشن نگه دارند.

اما ببینیم عادات شماری از شهرنشینان ایران، به ویژه با در نظر گرفتن سهمیه بندی بنزین که از ماه ژوئن امسال به اجرا درآمده در مورد اتلاف سوخت خودرو و نحوه استفاده از این وسیله حمل و نقل چگونه است:

"برای خرید ماشین، مدلش برایم از همه چیز مهم تر است. مصرف بنزین آن اصلا مهم نیست. به هر حال بنزین را می شود خرید."

اینها را اشکان، جوان بیست ساله ای می گوید که ماشین پراید مدل ۸۱ سوار می شود و بعد از ظهر ها، در آژانس تاکسی تلفنی کار می کند. به قول خودش، الان ۶۵ عدد کارت سوخت دوستانش در اختیارش است، ولی تاکید می کند که اگر این کارت ها هم نبود، بالاخره بنزین آزاد پیدا می کرد.

بنزین، کم اهمیت تر از امنیت

مهرداد، بیست و شش ساله، به یاد ندارد که حتی برای کار کوچکی هم ماشین خود را روشن رها کرده باشد: "به هر دلیلی که ماشینم را ترک کنم، هم آن را خاموش می کنم و هم قفل."

او تاکید می کند که این کار را به خاطر امنیت انجام می دهد و از دزدی و مسایلی از این دست می ترسد.

پریسا، بیست و دو ساله نیز که مادرش برای او ماشین خریده، عادت ندارد آن را روشن بگذارد و ترک کند.

اما محسن، در حالی که در صف صندوق داروخانه ایستاده در این مورد می گوید:"الان خرید کوجکی داشتم، ضمنا همسرم و پسرم هم در ماشین هستند، اگر ماشین را در این فاصله کوتاه خاموش می کردم، برای روشن شدن، آن هم بنزین بیشتری مصرف می کرد و هم استارتش به مرور خراب می شد."

در خیابان های پایتخت که راه می روی، جلوی مغازه ای، یا سر چهارراهی، ماشین یا موتورسیکلتی را می بینی که دقایقی است روشن است و صاحب آن برای انجام کاری بیرون رفته یا منتظر سوار شدن مسافر است.

مرتضی، راننده تاکسی مسیر مطهری - پیچ شمیران، در حالی که کنار خودروی روشن خود ایستاده، می گوید:"روشن و خاموش کردن ماشین، هم بنزین بیشتری مصرف می کند و هم باعث خراب شدن سیستم استارت ماشین می شود. ماشین ما هم چندان بنزین زیادی مصبرف نمی کند که بخواهیم روزی چند بار روشن و خاموشش کنیم."

بعد داد می زند: "پیچ شمرون ..."

"کلاسش مهم تر است"

مهرداد می گوید: "اگر البته پول داشتم ماکسیما می خریدم، اما بیست، سی میلیون تومان پول می خواد. حالا شاید پژو ۲۰۶ یا ۴۰۵ بخرم."

او که از شتاب خودروی خود راضی نیست و به زودی ماشینش را عوض می کند درباره معیاری که برای خرید خودرو در نظر می گیرد، می گوید:"مقدار مصرف بنزین خوردو، خیلی برایم ملاک مهمی نیست. اگر پول داشته باشم، ماشینی را که می خواهم و دوست دارم، می خرم."

پریسا درباره ماشینی که فعلا دارد، می گوید:"اگر اذیتم نکند، تا ۳-۴ سال دیگر نگهش می دارم."
او که تا به حال دو ماشین مختلف در اختیار داشته ولی هیچ کدام را خودش انتخاب نکرده است، درباره مشخصه هایی که برای انتخاب خودرو مهم می داند، می گوید:"اگر خودم بخواهم ماشین بخرم، خارجی می خرم. ماشین ایرانی، هم زود به سر و صدا می افتد، هم صندلی آن راحت نیست. ماشین خارجی قاعدتا موتورش هم بهتر کار می کند. البته این هم مهم است که لوازم یدکی آن گران نباشد."

او که زانتیا را به عنوان ماشین شخصی خود ترجیح می دهد، درباره اهمیت مقدار مصرف خودرو می گوید:"مصرف بنزین ماشین، چندان برایم در اولویت نیست. مثلا نمی روم ماتیز (خودروی کم مصرف کره ای)، بخرم چون می گویند مصرف بنزین آن کمه."

از نظر اشکان، بنزین خریدنی است و اصلا در خرید خودرو، اولویت محسوب نمی شود: "برای خرید ماشین، اول مایه اش را داشته باش، بعد هر چی خواستی بخر. برای خود من درجه اول، کلاس ماشین مهمه. مصرف بنزین که مهم نیست، بنزین را آزاد می خریم."

برای سپهر هم مدل و مرتبه اجتماعی خودرو، مهم ترین موضوع است. او دوستانی در آژانس تاکسی تلفنی دارد که می تواند کمبود بنزین خود را از طریق آنها جبران کند.

هر کاری خرج دارد

"دیشب با همین لگن، سه تا پرشیا را ترکوندم.؛ یعنی آن قدر لایی بازی کردم باهاشون که جا ماندند."

اشکان با این که قبول دارد این کارها بنزین بیشتری مصرف می کند، می گوید:"معلومه که بنزین زیاد مصرف می کنه، اما مهم نیست. ۶۵ تا کارت سوخت دستمه، این ها هم نباشه، به هر حال بنزین تهیه می شه، مهم اینه که این کارها و حال کردن ها، خرج هم داره."

مهرداد که برای تمام کارهای روزانه خود، از خرید کردن تا رفتن به محل کار، از ماشین استفاده می کند، درباره کاهش استفاده از خودرو، بعد از سهمیه بندی بنزین می گوید:"بعد از سهمیه بندی هم استفاده ام از ماشین کمتر نشده. به هر حال به ماشین نیاز دارم و بنزین هم هر طور هست به دست می آورم."

اما پریسا بعد از سهمیه بندی، کمتر از خودرو استفاده می کند و تنها به مسیرهایی می رود که پیاده مشکل خواهد بود.

سپهر با این که در شهرستان دانشجو است و ماشین شخصی ندارد، اما هر هفته، حداقل دو روز با ماشین به خیابان گردی می رود. خودش می گوید:"بعضی موقع ها که ماشین در اختیار منه، می رم ماشین بازی و در خیابان و اتوبان، لایی هم می کشم. البته اگر ماشین مال خودم بود، راحت تر و بیشتر این کار رو می کردم."