هپاتیت سی، بیماری خاموش

بیماری هپاتیت سی، یک مشکل جهانی با پیآمدهای آزار‌دهنده و باعث مرگ فزاینده در سراسر جهان است.

۹۵ درصد ناقلان این بیماری از ابتلا به هپاتیت خبر ندارند به همین جهت آزمایش به منظور آگاه شدن، نقش مهمی دارد. از پروژه‌هایی که در هلند، مغولستان و استرالیا به همین منظور به اجرا در آمده، به دلیل افزایش آگاهی مردم تقدیر شده.

پزشکان، هپاتیت سی، را "اپیدمی خاموش" می‌خوانند چون نزدیک به ۹۵ درصد مبتلایان به آن از این که ناقل این بیماری هستند بی‌خبرند.

در سراسر جهان نزدیک به ۱۵۰ میلیون نفر آلوده به هپاتیت سی، هستند ولی بیشتر آنان تحت درمان قرار نمی‌گیرند و سالانه حدود ۷۰۰ هزار نفر از این بیماری تلف می‌شوند. هپاتیت سی، جدی‌ترین نوع از پنج نوع این بیماری کبدی است و تنها نوعی است که واکسن ندارد.

ممکن است مردم سال‌ها بدون مشاهده عوارض این بیماری زندگی کنند. ولی هنگامی که متوجه می‌شوند به ویروس هپاتیت سی (اچ سی وی) آلوده شده‌اند، غالبا برای معالجه بسیار دیر شده و صدمه‌ای که به کبد وارد شده می‌تواند به سرطان یا سیروز کبد تبدیل شود.

در حالی که در طی ۱۵ سال گذشته میزان مرگ و میر ناشی از سایر بیماری‌های جهانی مانند ایدز، سل و مالاریا کاهش یافته، شمار تلفات ناشی از ویروس اچ سی وی، رو به افزایش است.

ویروس این بیماری که در خون است، می‌تواند از طریق ضد عفونی نکردن کافی تجهیزات پزشکی یا با تزریق خون بدون دقت لازم، به شخص منتقل شود، بیشتر آلودگی به این ویروس از راه استفاده مشترک از سرنگ است.

در سراسر جهان دو سوم موارد جدید آلودگی به ویروس اچ سی وی در معتادانی است که از سرنگ مشترک استفاده می‌کنند.

دکتر گوتفرید هیرنزچال، مدیر برنامه جهانی هپاتیت در سازمان بهداشت جهانی می‌گوید: "ما باید همین حالا برای جلوگیری از مرگ ناشی از هپاتیت مردم وارد عمل شویم."

از آنجا که در صورت تشخیص ویروس، داروهای ضد ویروس هپاتیت می‌توانند به درمان ۹۰ درصد موارد کمک کند، کشورهای جهان در جستجوی بهترین راه برای آگاه کردن مردم و افزایش موارد تشخیص این بیماری‌اند.

یکی از برنامه‌هایی که سازمان جهانی بهداشت از آن استقبال کرده در مانیپور، که ایالت کوچکی در شمال شرق هند است پیاده شده. در اینجا هپاتیت سی، در میان معتادان به وفور دیده می‌شود. تا ۹۸ درصد معتادان به ویروس این بیماری آلوده‌اند. اگر چه معاینه آنان از نظر ویروس اچ آی وی، که می‌تواند به بیماری ایدز منتهی شود رایگان صورت می‌گیرد، تسهیلات مشابه برای ویروس اچ سی وی، وجود ندارد.

به همین جهت شبکه‌ای به نام شبکه جامعه با اختیار تام، درست شد تا مراکز آزمایش اچ سی وی، را در سراسر این ایالت دایر کند.

راجکومار نالینیکانتا، رئیس این برنامه می‌گوید: "ما با یک شرکت دارویی ژنتیکی، که کیسه‌های مخصوص برای آزمایش سریع پادتن (آنتی بادی) را فراهم می‌کند، آزمایش‌های گروهی ترتیب می‌دادیم.

"قریب یک هزار و صد نفر در این برنامه شرکت کردند و معلوم شد پنجاه درصد آنان آلوده به ویروس هپاتیت سی هستند.

"همچنین ما این موقعیت را داشتیم که بتوانیم با شرکت‌های دارویی برای دریافت داروهای ارزانتر برای مداوا وارد مذاکره شویم. قبل از اجرای این پروژه داروهای ضد ویروس در این منطقه بسیار گران بود ولی حالا این داروها در اینجا ارزانتر از از سایر نقاط هند است."

در هلند دستگاهی که شخص می‌تواند با آن خود را از نظر آلودگی به ویروس هپاتیت آزمایش کند، از طریق اینترنت در دسترس مردم قرار می‌گیرد.

کارشناسان برای این که مردم را تشویق به مراجعه به اینترنت کنند، به منظور تبلیغ، برای زین دوچرخه‌ها روکش قرمز توزیع می‌کردند.

یانک شینکل، از بخش بهداشت عمومی آمستردام به بی بی سی گفت: "اینجا مردم خیلی سوار دوچرخه می‌شوند. ما باید توجه آنان را جلب کنیم و به همین جهت از زین دوچرخه شان استفاده می‌کنیم.

"ما به ایستگاه‌های قطار می‌رفتیم تا در حد امکان دوچرخه‌های زیادی را (که پارک شده) ببینیم. از آنجا که مردم با این دوچرخه‌ها به جاهای بسیاری می‌روند، پیام ما هم به این وسیله پخش می‌شود."

کسانی که معلوم می‌شود در "معرض خطر" قرار دارند پرسشنامه‌ آنلاینی را پر می‌کنند و بعد می‌توانند یک معرفی نامه مجانی و بدون اسم را برای آزمایش خون دانلود کنند. یک هفته بعد نتیجه آزمایشات برایشان از طریق آنلاین ارسال می‌شود.

از طریق وبسایت ۴۱ هزار بیمار تماس گرفته‌اند در حالی که بدون این تسهیلات دسترسی به آنان مشکل بود.

دکتر شینکل می‌گوید: "ناشناس بودن در اینترنت، کمک فوق العاده‌ای کرده."

"هدف ما کاهش تعداد مبتلایان جدید است. در هلند بیشتر مبتلایان جدید معتادان نیستند، مردان همجنس‌گرا هستند. هپاتیت سی، در زمره بیماری‌هایی که با رابطه جنسی منتقل می‌شوند، قرار ندارد، برای همین بودجه‌ای برای آزمایش آن منظور نشده و پزشکان هم به آن آگاهی ندارند."

جمهوری مغولستان دارای بالاترین نرخ مبتلایان به سرطان کبد در سراسر جهان است یعنی ۶ برابر حد متوسط نرخ بین المللی.

این کشور همچنین بعد از مصر و گابن، بالاترین آلودگی به ویروس هپاتیت را دارد.

از سال ۲۰۱۱ در مناطق روستایی یک روش آزمایش موسوم به متد آتش، را در درمانگاه‌های ابتدایی پیاده کرده‌اند که با اشخاصی که در "معرض خطر بسیار" قرار دارند- مانند کسانی که در اعضای خانواده‌شان کسی مبتلا به سرطان است- تماس می‌گیرند و از آنها درخواست نمونه خون می‌کنند.

نتیجه حاصل از این برنامه این بود که از طریق پزشکان خانواده بهتر می‌توان با جوامع محلی تماس گرفت. مردیت پاتس، مدیر اجرایی این پروژه می‌گوید گام بعدی پیاده کردن آن در تمام ۲۱ ایالت کشور خواهد بود.

-هپاتیت سی در هر نقطه جهان دیده می‌شود ولی مبتلایان به آن در مناطقی در آسیای شرقی و مرکزی و آفریقا بیشترند.

-مصر بالاترین نرخ شیوع هپاتیت سی را در جهان دارد یعنی هفت ممیز هشت درصد کل جمعیت. (مرکز تحلیل بیماری، ۲۰۱۳)

-از نظر شیوع هپاتیت سی، پس از مصر، گابن، مغولستان، کامرون، سیرا لئون، توگو، چاد، نیجریه، نیجر، پاکستان، سنگال، غنا، لیبریه و ازبکستان قرار دارند.

- به طور کلی چین، نیجریه، پاکستان، مصر، هند و روسیه بیشترین مبتلایان به هپاتیت سی را دارند.

-بیشترین مرگ‌های ناشی از هپاتیت در اقیانوسیه، کشورهای جنوب صحرای آفریقا و آسیای مرکزی است.

-برخلاف ویروس اچ آی وی، که عمدتا در کشورهای کم درآمد دیده می‌شود، سازمان جهانی بهداشت می‌گوید ۵۸ درصد مرگ‌های ناشی از هپاتیت، در کشورهای با درآمد متوسط یا پردرآمد اتفاق می‌افتد.