کره‌ شمالی، کشوری که آسمانش به روی پرندگان باز است

کره شمالی کشور عجیبی است، چیز زیادی از آن به دنیای بیرون درز نمی‌کند. اما همان اندک تصاویری که بیرون می‌آید نشان می‌دهد چطور بوم‌شناسی (یا اکولوژی) این سرزمین جلوی انقراض چندین گونه پرندگان مهاجر را می‌گیرد.

درهای کره شمالی به روی بیشتر خارجی‌ها بسته است. اما آسمانش به روی پرندگان باز است و ممکن است ناجی یکی از بزرگ‌ترین مسیرهای مهاجرت جهان باشد – مسیر پرواز استرالیا به شرق آسیا.

حدود پنجاه میلیون پرنده، از درنا گرفته تا پرنده‌های آوازخوان، سالی دوبار این راه طولانی را می‌پیمایند. از این پنجاه میلیون، هشت میلیون پرنده ساحلی یا آبچر هستند. و برای هزاران آبچر، ساحل غربی کره شمالی (دریای زرد) یگانه توقفگاه است.

هنگام جزر، پرنده‌هایی مثل نوک‌انبری دم‌نواری (پرنده بزرگتر در عکس دوم) از صدف‌ها و نرم‌تنانی که روی ماسه‌ها مانده‌اند تغذیه می‌کنند.

و تلیله‌های بزرگ (پرنده‌ای در خطر انقراض که در تصویر زیر دیده می‌شود) دنبال صدف می‌گردند.

این عکس‌ها را چند نیوزیلندی که کارشان مطالعه پرندگان است – البته با اجازه دولت کره شمالی – گرفته‌اند.

با تلسکوپ و دوربین‌های شکاری قوی پرندگانی را که در مسیر مهاجرت بی‌نظیرشان از نیم‌کره جنوبی زمین به بالای نیم‌کره شمالی زمین می‌روند، شمردند.

یکی از اعضای گروه به نام دیوید ملویل می‌گوید: "هرچه زیست‌گاه‌های طبیعی از بین می‌روند، پرندگان بیشتری به زیست‌گاه‌های باقی‌مانده – که عملا یعنی کره شمالی – کوچ می‌کنند."

سواحل کره شمالی مهم‌اند چون سواحل کشورهای همسایه (یعنی چین و کره جنوبی) با کشاورزی و ساخت‌وساز گسترده از بین رفته، دست‌کم به‌عنوان زیست‌گاه پرندگان.

ریچارد فولر، از استادان دانشگاه کویینزلند استرالیا که متخصص بوم‌شناسی پرندگان ساحلی است، می‌گوید از ۵۰ سال پیش تا حالا، حدود دو سوم زیست‌گاه این پرندگان در سواحل دریای زرد از بین رفته است.

او به پرنده‌ای مثل گیلان‌شاه شرقی (عکس پنجم) اشاره می‌کند که در همین بازه پنجاه ساله – به ادعای او – جمعیتش ۸۰ درصد کم شده.

گروه نیوزیلندی ده روز در استان موندوک در کرانه غربی کره شمالی بودند. در این مدت جز سواحل که محل تغذیه پرندگان است، به شالیزارها و نمک‌زارهایی که محل استراحت و جمع شدن‌شان است نیز سر زدند.

آقای ملویل می‌گوید "به مأموران امنیتی اطلاع می‌دادیم که می‌رویم پرنده‌ها را تماشا کنیم. گاه محلی‌ها را هم پشت تلسکوپ می‌آوردیم که آبچرها را ببینند. حتی پرند‌ه‌هایی را که من خودم شخصا در نیوزیلند علامت زده بودم آنجا دیدیم."

چون کره شمالی در مقایسه با چین یا کره جنوبی توسعه نداشته، بیشتر سواحلش دست نخورده‌اند. آن‌طور که فعالان محیط‌زیست می‌گویند، چون کارخانه کمتر است و کشاورزی – آنجا که هست – صنعتی نیست، ضایعات شیمیایی و سم‌های حشره‌کش و آلاینده‌های دیگر به مراتب کمتر است و محیط‌زیست دریایی را آلوده نمی‌کند.

گل‌ولای به‌جا مانده هنگام جزر (عکس بالایی) سرشار از نرم‌تنان و سخت‌پوستان و کرم‌های دریایی است که پرندگان ساحلی از آن تغذیه می‌کنند.

پرنده‌دوستان نیوزیلندی می‌گویند در سفر چند روزه‌شان به کره شمالی چند جای جدید پیدا کرده‌اند که برای پرندگانی مثل نوک‌انبری دم‌نواری، گیلان‌شاه معمولی، و گیلان‌شاه شرقی – که در خطر انقراض است – اهمیتی حیاتی دارند.

آبچرها عموما یک ماه در بهار و سه ماه در پاییز از بی‌مهره‌گانی که در گل‌ولای جا خوش کرده‌اند تغذیه می‌کنند.

فقط یک زیرگونه نوک‌انبری‌های دم‌نواری هست که فقط در مسیر رفت (به سوی شمال) در کره شمالی توقف می‌کند. پاییز که برمی‌گردند، کل مسیر ۱۲۰۰۰ کیلومتری به‌سوی جنوب را ۸-۹ روزه یک‌نفس می‌روند. هیچ پرنده‌ دیگری در دنیا چنین پرواز بی‌توقفی ندارد.