وزیر ارشاد ایران: اگر عربستان شروطمان را رعایت نکند، حج امسال اجرا نمی‌شود

وزیر ارشاد جمهوری اسلامی گفته است که اعزام زائران ایرانی به حج تمتع مشروط به قبول شرایط دولت ایران از سوی عربستان سعودی است.

روز پنجشنبه، ۹ اردیبهشت (۲۸ آوریل)، خبرگزاری تسنیم به نقل از علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گزارش کرد که "ما شروطمان درباره تامین امنیت، حرمت و کرامت زائران را به علاوه برخی مسائل دیگر به عربستانی‌ها اعلام کرده‌ایم که باید حتما رعایت شود و اگر اینگونه نشود، حج امسال انجام نخواهد شد." منظور آقای جنتی حج تمتع، از مناسک واجب برای مسلمانان واجد شرایط است.

در ایران، نظارت و اجرای بر حج برعهده سازمان حج و زیارت است که سازمانی دولتی و وابسته به وزارت ارشاد است.

آقای جنتی به تسنیم گفته است که هنوز دولت ایران اعزام زائران ایرانی به حج تمتع را منتفی نمی‌داند اما تاکید داشته که "جمهوری اسلامی ایران شروطی را که عربستان تعیین کرده نمی‌پذیرد." وی گفته است که مقامات سعودی باید "همکاری لازم را در زمینه اعزام حجاج ایرانی به این کشور انجام دهند."

وزیر ارشاد همچنین از "شروط" جمهوری اسلامی برای اعزام زائر به حج تمتع سخن گفته و افزوده است "ما شروطمان را درباره تامین امنیت، حرمت و کرامت زائران ایران به علاوه برخی مسائل دیگر به عربستانی‌ها اعلام کرده‌ایم که باید حتما رعایت شود، اگر اینگونه نشود حج امسال انجام نخواهد شد."

وی در این مصاحبه در مورد این شروط و "مسائل دیگر" مطرح شده توضیحی نداده اما گفته است مذاکرات در این زمینه ادامه دارد.

در دی ماه سال گذشته، در جریان تجمع اعتراضی علیه اعدام یک روحانی شیعه در عربستان، گروهی از تظاهرکنندگان به مراکز دیپلماتیک سعودی در مشهد و تهران حمله کردند و این دفاتر را به آتش کشیدند. این روحانی شیعه از جمله بیش از بیست نفری بود که به اتهام اقدامات تروریستی محاکمه و به اعدام محکوم شده بودند. اعدام او اظهارات تند مقامات حکومتی و مذهبی در جمهوری اسلامی و پس از آن، تجمع‌های اعتراضی را در پی آورد.

دولت ایران حمله به سفارت سعودی را مورد انتقاد قرار داد و سازماندهی آن توسط نهادهای حکومتی را مردود دانست، اما دولت عربستان روابط دیپلماتیک خود با جمهوری اسلامی را قطع و دفاتر خود در ایران را تعطیل کرد. برخی از مقامات حکومتی در ایران از بازداشت و پیگرد فردی به عنوان آمر حمله به مراکز دیپلماتیک سعودی خبر داده‌اند اما جزئیاتی در مورد پیشرفت پرونده منتشر نشده است.

مقامات سعودی تاکید داشته‌اند که قطع رابطه سیاسی مانع از اعزام زائران ایرانی به حج، حتی حج مستحب عمره، نمی‌شود. در عین حال، یکی از نتایج این اقدام عربستان سعودی، بروز مشکل در صدور روادید سفر به آن کشور برای زائران بوده است. پیش از آن، صدور روادید حج برای زائران ایرانی توسط سفارت عربستان در تهران صادر می‌شد.

اخیرا، آقای جنتی با متهم کردن دولت عربستان سعودی به "کارشکنی" گفته بود که دولت سعودی اصرار دارد که روادید زائران ایرانی در "کشور ثالث" صادر شود اما ایران این شرط را نمی‌پذیرد و خواهان آن است که صدور روادید زائران ایرانی به سفارت سوئیس در تهران، به عنوان حافظ منافع عربستان در جمهوری اسلامی، واگذار شود.

از زمان استقرار جمهوری اسلامی در ایران، روابط بین حکومت به رهبری روحانیون شیعه در این کشور و حکومت خاندان سلطنتی وهابی عربستان معمولا سرد و در مواردی بحرانی بوده است. این روابط در چند سال اخیر به خاطر اختلاف دو کشور بر سر وضعیت عراق، جنگ داخلی سوریه و اخیرا، جنگ داخلی در یمن با تنش و اتهامات متقابل همراه بوده است.

در جریان حج تمتع سال گذشته، ازدحام جمعیت در جریان برگزاری مراسم حج در منا به کشته شدن چند صد تن از زائران منجر شد که بیش از چهارصد تن از آنان از زائران ایرانی بودند. دولت سعودی بی‌نظمی زائران را عامل این واقعه اعلام کرد اما جمهوری اسلامی دولت عربستان را مسئول دانست و در برخی از محافل و رسانه‌های دولتی و مذهبی، حتی احتمال وجود توطئه‌ای در این زمینه مطرح شد.

سال گذشته همچنین انتشار خبر تعرضی جنسی به دو نوجوان ایرانی در فرودگاه جده اعتراض جمهوری اسلامی را در پی آورد و باعث شد تا اعزام زائر ایرانی به حج عمره متوقف شود.

در پی حمله به مراکز دیپلماتیک سعودی در ایران، دولت عربستان اقداماتی را در جهت وارد کردن فشار بین‌المللی بر جمهوری اسلامی به عمل آورد که نتیجه آن، کاهش یا قطع روابط چند کشور دیگر با ایران بوده است. در اجلاس اخیر سازمان همکاری اسلامی هم کشورهای شرکت کننده قطعنامه‌ای را تصویب کردند که چند بند آن به محکومیت ایران به خاطر نقض حریم دیپلماتیک و برخی جنبه‌های از سیاست خارجی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی اختصاص داشت. هیات نمایندگی جمهوری اسلامی به ریاست رئیس جمهوری و عضویت وزیر خارجه در این اجلاس شرکت کرده بود.