آیا خاتمی به 'حصر' می‌رود؟

در میان روسای پیشین دولت جمهوری اسلامی که همگی به جز رهبر، مغضوب، مطرود یا محصور هستند، محمد خاتمی از همه بلاتکلیف‌تر است.

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، دو روز پیاپی در سخنانی عمومی از او با عنوان <link type="page"><caption> "حضرت آقای خاتمی"</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/iran/2016/03/160306_l26_rouhani_press_conference_election" platform="highweb"/></link> و "برادر عزیز" خود یاد کرده و گفته است که هیچکس نمی‌تواند "نام و عظمت خدمتگذاران" مردم را خاموش کند.

"برادر عزیز" رئیس جمهور ایران در پنج سال گذشته عملا ممنوع‌التصویر، ممنوع‌البیان و ممنوع الخروج بوده و نام او در رسانه‌های عمومی "خاموش" مانده است.

هنوز به درستی معلوم نیست که محدودیت‌ رسانه‌ای و عمومی رئیس جمهور پیشین دقیقا از کجا آمده، اما<link type="page"><caption> کمتر رسانه‌ای</caption><url href="http://www.bbc.com/persian/iran/2015/12/151209_l45_etelaat_khatami_doaie" platform="highweb"/></link> جرأت نقل قول از او یا حتی انتشار عکس او را دارد.

پیام ویدیویی او برای انتخابات اخیر که بسیاری آن را نیروی محرک طرفداران اصلاح‌طلبان و مخالفان محافظه‌کاران برای رأی دادن می‌دانند، با وجود همرسانی گسترده در شبکه‌های اجتماعی در رسانه‌های عمومی ایران منتشر نشد.

حسن روحانی و دولتمردانش بارها به صراحت یا به تلویح وعده داده‌اند که برای رفع محدودیت‌های آقای خاتمی و رهبران محصور جنبش سبز کاری خواهند کرد. این وعده‌ها تاکنون عملی نشده و سختگیری‌ها علیه محمد خاتمی به حدی رسیده که نگرانی از اعمال نوعی "حصر" را در میان هواداران او ایجاد کرده است.

شرکت در عزا و عروسی 'ممنوع'

در سه روز گذشته دو بار خبر آمد که آقای خاتمی از حضور در مراسمی شخصی و غیرسیاسی منع شده است: اول از شرکت در عروسی نرگس موسوی، دختر میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، و بعد از حضور در مراسم سالگرد خواهرش در یزد که دوازدهم و سیزدهم اسفند برگزار شد.

علی شکوری‌راد، از چهره‌ای اصلاح‌طلب، از آقای خاتمی نقل کرده که "علی‌رغم عزم جدی" برای حضور در مراسم عروسی خانم موسوی، ماموران امنیتی مانع از خروج او از خانه شده‌اند.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضاییه در توضیح این ممنوعیت گفت که مسئله، خروج آقای خاتمی از منزلش نبوده بلکه "ورود بوده است که با دستور دادستان از آن جلوگیری شده است".

آقای خاتمی پیش از این هم دست بازی برای شرکت در جلسات عمومی نداشت، اما به نظر می‌آید بعد از انتخابات و استقبال از پیام ویدیویی او، هم نگرانی نهادهای امنیتی از قدرت تاثیرگذاری او بیشتر شده و هم حساسیت عمومی نسبت به سختگیری‌ها علیه او.

در چنین شرایطی است که رئیس جمهور ایران و رئیس شورای عالی امنیت ملی می‌گوید که این شورا هیچ مصوبه‌ای درباره محمد خاتمی نداشته و از او با عزت و احترام یاد می‌کند. اما درست همان روز سخنگوی قوه قضاییه ایران تاکید می‌کند در "حکم ممنوع‌التصویری و ممنوع البیانی" آقای خاتمی تجدید نظر نشده است.

حکم، مصوبه یا دستور؟

از گفته‌های مقام‌های قضایی برمی‌آید که حکم ممنوعیت آقای خاتمی بر اساس تصمیمی از سوی شورای عالی امنیت ملی صادر شده است. اما بر سر آن که این تصمیم، مصوبه این شورا بوده یا دستور دبیرخانه آن به رسانه‌ها، ابهام و دعوا وجود دارد.

این دعوا تابستان سال گذشته با تذکر ده نماینده جبهه پایداری شدت گرفت. آنها در تذکری کتبی به وزیر دادگستری خواهان "اهتمام جدی در اجرای حکم ممنوع‌التصویر، ممنوع‌الخروج و ممنوع‌البیان بودن سید محمد خاتمی توسط قوه قضائیه" شدند.

در آن زمان یکی‌ از تذکردهندگان ممنوع‌التصویری محمد خاتمی را "مصوبه شورای عالی امنیت ملی" دانست و گفت: "در بحث آقای خاتمی، شورای عالی امنیت ملی به دبیرخانه خود اختیار می‌دهد که درباره وی تصمیم‌گیری کند؛ یعنی خود شورا به دبیرخانه مجوز مصوبه می‌دهد".

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران تا کنون دست کم دو بار گفته است که شورای عالی امنیت ملی مصوبه‌ای درباره محمد خاتمی نداشته و "این موضوع بیشتر به شوخی شبیه است".

اما امروز دوشنبه ۱۷ اسفند حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان، در یادداشتی در واکنش به اظهارات آقای روحانی، به مصوباتی در شورای عالی امنیت ملی اشاره کرده که به گفته او زمینه قانونی محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها علیه "سران فتنه" را فراهم کرده است.

آقای شریعتمداری به مصوبه شماره ۲۹۸ شورا اشاره می‌کند که "بر اساس آن تعیین و ابلاغ خطوط خبری (موضوع قانون مطبوعات) به عهده دبیر‌خانه شورای عالی قرار می‌گیرد". او دو مصوبه دیگر را هم ذکر می‌کند که یکی از آنها به نوشته او بعد از انتخابات ۱۳۸۸ تصویب شده و "به اعمال محدودیت‌های حداقلی برای برخی سران فتنه و عوامل آشوب‌های خیابانی" اشاره دارد. او در نهایت از رئیس جمهوری ایران می‌پرسد: "بر چه اساسی مصوبات قانونی یک مرجع عالی را خلاف قانون و شوخی می‌دانند!؟"

بعید است آقای روحانی - که به گفته خودش از روز اول در شورای عالی امنیت ملی حضور داشته - از وجود چنین مصوباتی بی‌خبر باشد. اما در دو روز گذشته نشان داده است که هیچ تمایلی به محدود کردن خود برای نام بردن از محمد خاتمی و تعریف و تمجید از او ندارد.

با وجود این وزارت ارشاد دولت آقای روحانی همچنان از این موضوع فاصله می‌گیرد و سخنگوی آن تایید می‌کند که "بحث‌هایی وجود دارد و از طریق دبیرخانه شورا در این زمینه تصمیم‌هایی گرفته شده است. این مسائل به حوزه‌های امنیتی و سیاسی کشور مربوط است و ما پاسخگوی آن نیستیم".

در کنار این دعوای پرحاشیه و طولانی آنچه واقعا رخ داده اعمال محدودیت بیشتر برای محمد خاتمی بوده است. او همچنان باید به جای شرکت در مراسم سالگرد خواهرش به <link type="page"><caption> نوشتن "دل‌نوشته"</caption><url href="https://www.facebook.com/khatamimedia/photos/a.1405542949750532.1073741828.1405463109758516/1524208501217309/?type=3&theater" platform="highweb"/></link> برای او اکتفا کند.