دو دغدغه انتخاباتی آیت‌الله خامنه‌ای: نتیجه رأی‌گیری و آبروی حکومت

آیت الله خامنه ای، تاکنون به کرات دغدغه های خود را در ارتباط با انتخابات خبرگان و مجلس در هفتم اسفند توضیح داده است.

تحلیل محتوای اظهارنظرهای رهبر از آغاز ۱۳۹۴، فهم مستند نگرانی های او در مورد انتخابات امسال را ممکن می کند. نگرانی هایی که موضوعات متنوع داشته اند، اما از میان آنها دو محور مشخص، یعنی نتیجه رای گیری و حفظ اعتبار حکومت، برجسته تر به نظر می رسند.

دغدغه نتیجه انتخابات

علی رغم اینکه تمام کاندیداهای حاضر در انتخابات، حاصل فرایند سخت گیرانه تایید صلاحیت در شورای نگهبان هستند، ظاهرا آیت الله خامنه ای در مورد نتیجه رقابت میان کاندیداهای باقی مانده در میدان رقابت نیز بی تفاوت نیست.

وی تاکنون در چند مورد راجع به انتخابات اسفندماه اظهار نظرهایی انجام داده که موضوعات آنها، یادآور بحث های انتخاباتی داغ جاری در سطح جناح های سیاسی است.

به عنوان نمونه، همزمان با تاکید فعالان تشکل های سیاسی بر اهمیت رای دادن به "تمام" کاندیداهای موجود در لیست های انتخاباتی، آقای خامنه ای هم در ۱۹ دی ماه به مردم توصیه کرد به فهرست کامل تشکل های "متدین و مومن و انقلابی" رای دهند، فارغ از آنکه همه اعضای چنین فهرستی را بشناسند یا نه.

او گفت: "خود بنده هم وقتی این فهرست ها را می‌آورند که بیایم رأی بدهم، بعضی از آدمهای این فهرست ها را نمی‌شناسم امّا... نگاه می کنم ببینم آن کسانی که این فهرست را معرّفی کرده‌اند چه کسانی هستند؛ اگر دیدم اینها آدم‌های متدیّن و مؤمن و انقلابی‌ای هستند، به حرفشان اعتماد میکنم و به [فهرست] آنها رأی می دهم."

مقام اول حکومت ایران،در ۵ اسفند از کسانی که در فضای سیاسی این کشور به "تندرو" بودن متهم هستند حمایت کرد و گفت منظور دشمنان خارجی حکومت از تندرو "کسانی است که در راه انقلاب مصمّم‌تر و پایدارترند" و در مقابل، منظور آنان از میانه‌رو "کسی است که در مقابل خواسته‌های آنها تسلیم است".

وی در اظهار نظری جداگانه توصیه کرد که اگر حامیان یک فهرست در انتخابات مجلس یا خبرگان "کسانی هستند که به مسائل انقلاب، به مسائل دین، به مسائل استقلال کشور خیلی اهمّیّتی نمی دهند، دلشان دنبال حرف آمریکا و غیر آمریکاست"، نباید به اعضای چنین فهرستی اعتماد کرد. این در حالی است که اصولگرایان منتقد دولت در جریان تبلیغات انتخاباتی، جناح رقیب را به کم توجهی به اسلام و استقلال و نفوذ غرب متهم می کردند.

رهبر جمهوری اسلامی در ۲۸ بهمن به طور صریح تر گفت: "رادیوی انگلیسی دارد به مردم تهران دستورالعمل میدهد به فلانی رأی بدهید، به فلانی رأی ندهید... [مردم] بدانند دشمن چه می خواهد؛ وقتی شما دانستی دشمن چه می خواهد، عکس او عمل می کنی؛ معلوم است."

اشاره آیت الله خامنه ای به انتشار تحلیل هایی در مورد کمپین حذف احمد جنتی، محمد یزدی و محمدتقی مصباح یزدی از مجلس خبرگان از طریق رأی دادن به فهرست مورد حمایت اکبر هاشمی رفسنجانی بود که رسانه های فارسی زبان خارج از ایران، از جمله بی بی سی فارسی به آن پرداخته بودند. منتسبان رهبر ایران بیان این اظهارات را به معنی حمایت وی از فهرستی انتخاباتی دانستند که شامل اسامی این سه کاندیدا بود.

در نگاهی کلی تر، آیت الله خامنه ای در اظهارنظرهای خود در ارتباط با انتخابات، به صراحت روشن کرده که از بابت احتمال "نفوذ" کاندیداهایی خاص به داخل حکومت از طریق صندوق های رای نگرانی جدی دارد.

وی در ۵ اسفند با اشاره به مجلس ششم، بعضی از نمایندگان اصلاح طلب این مجلس را مصداق افراد "نفوذی" دانست و نسبت به نفوذ آمریکا به مراکز تصمیم گیری حکومت هشدار داد.

رهبر همچنین، در سخنان خود در ۲۸ بهمن هشدار داد که "دشمن با یک برنامه‌ریزی خاص برای انتخابات، به دنبال تحقق توطئه‌ی طراحی‌شده‌ی خود است" و "می‌خواهد در انتخابات اعمال نفوذ کند".

وی در ۱۴ دی نیز، در دیدار با ائمه جمعه توضیح داد: "اگر فرض کنیم عنصر نفوذی به شکلی وارد مجلس شورای اسلامی بشود یا وارد مجلس خبرگان بشود یا در ارکان دیگر نظام نفوذ بکند، مثل موریانه از داخل می جَود و پایه‌ها را سست می کند و فرو می ریزد."

آقای خامنه ای اعلام کرد: "آمریکایی‌ها به این انتخابات چشم طمع دوخته‌اند."

دغدغه اعتبار حکومت

در کنار نگرانی آیت الله خامنه ای در مورد امکان نفوذ کشورهای دیگر از طریق انتخابات، مشخص است که او همزمان، دغدغه نوع نگاه این کشورها نسبت به انتخابات ایران را هم دارد.

آقای خامنه ای در ۱۴ دی، این دغدغه را در دیدار با ائمه جمعه چنین تشریح کرد: "ما این‌همه هم انتخابات داشته‌ایم [امّا] دشمنان ما هم دریغ نکردند از اینکه بگویند اینجا دیکتاتوری است... اگر انتخابات نبود، این دیگر تهمت نبود [بلکه] واقعیّت می شد." او نتیجه گرفت که وجود انتخابات "مایه‌ آبرو و اعتبار در خارج از کشور است؛ در جوّ جهانی، حقیقتاً این انتخابات مایه‌ اعتبار و آبرو است" و "هرچه جمعیّت بیشتر در انتخابات شرکت کند، استحکام نظام و اعتبار کشور بالاتر خواهد رفت".

شخص اول حکومت ایران، در سخنانی در ۱۹ بهمن، با ذکر اینکه انتخابات "دوقطبی مورد علاقه‌ دشمن [بین حکومت و مردم] را به‌کلّی از بین می برد" اظهار داشت: "وقتی همه شرکت کردند، کشور عزّت پیدا می کند، نظام جمهوری اسلامی عزّت پیدا می‌کند... انتخابات، بیعت تازه‌ای با آن هدف های عالی است؛ این معنای انتخابات است."

رهبر جمهوری اسلامی در سخنان دیگری در ۱۹ دی، این جمله معروف را بر زبان راند که: "حتّی آن کسانی که نظام را قبول ندارند، برای حفظ کشور، برای اعتبار کشور بیایند در انتخابات شرکت کنند... شرکت در انتخابات آبروی نظام جمهوری اسلامی است." (وی البته بعدها روشن کرد منظورش این نیست که "کسی که نظام را قبول ندارد را بفرستند مجلس").

آقای خامنه ای در سخنانی در ۳۰ دی، در مورد کسانی هشدار داد که "کمین کرده‌اند که با عدم ورود مردم در عرصه‌ انتخابات یا با تحریم انتخابات یا با سست‌کردنِ انتخابات... یک مچ‌گیری از نظام جمهوری اسلامی بکنند".

اظهارات دیگری از رهبر در ۱۸ شهریور ماه، تصویری که او مایل است در سطح افکار عمومی از انتخابات جمهوری اسلامی ایران وجود داشته باشد را بهتر نشان می داد: "انتخابات‌های ما انتخابات‌هایی بوده است که برطبقِ معیارهای متعارف بین‌المللی، یکی از بهترین و سالم‌ترین انتخابات بوده است با نصابِ شرکت بالای مردم."

رهبر جمهوری تاسلامی در سخنان خود در ۵ اسفند، قدرت های غربی را عامل زیر سوال بردن سلامت انتخابات در ایران در جریان برخی رقابت های انتخاباتی گذشته دانست و نسبت به همراهی "عده ای غافل" با این "ترفند" ابراز تاسف کرد.

بخشی دیگر از نگرانی آیت الله خامنه ای در مورد نگاه عمومی به انتخابات ایران، از زاویه نگرانی از اتفاقات بعد از انتخابات است.

به نظر می رسد که وی در همین ارتباط، هنوز از بابت اتفاقات بعد از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸، که پیشتر گفته بود موجب "هتک آبروی نظام در مقابل ملت ها" و "بی‌آبرویی برای کشور" شده، دل‌مشغولی دارد.

به عنوان مثال، او در ۱۴ دی، بر اهمیت "پذیرش نتیجه قانونی انتخابات... ضدّ آن کاری که در سال ۸۸ انجام شد" تاکید کرد و افزود: "من نمی دانم بنا است که این خسارت هایی که در سال ۸۸ بر ما وارد شد کِی جبران بشود؟"

رهبر جمهوری اسلامی، در ۲۸ بهمن نیز، هشدار داد که دشمنان خارجی حکومت "در سال‌های اخیر، تمرکز خود را بر زیرسؤال بردن انتخابات قرار داده اند".

آقای خامنه ای در ۱۸ شهریور، با ابراز تاسف از "یکی از عادت های بدی که بعضی در داخل دارند" گفت اینکه "از قبل از انتخابات مکرّر دَم بزنند از تقلّب، از دغدغه، از اینکه چنین بشود، چنان بشود؛ این کار غلطی است."

بالاترین مقام حکومتی ایران، در ۱۴ و ۳۰ دی ماه دو اظهارنظر مشابه دیگر را نیز بر زبان راند.

او در اولین اظهار نظر گفت: "بعضی‌ها خوششان می‌آید و کأنّه عادت دارند که از نزدیکی انتخابات، دائم بر کوس نامطمئن بودن انتخابات بدمند... مرض بدی است"؛ و در دومین موضع گیری تاکید کرد: "اذهان عمومی را مشوّش نکنند... این کار بسیار غلطی است؛ مردم را به انتخابات بدبین نکنند."

'کسانی که باید عمل کنند، دارند عمل می کنند'

همزمان با تمام دل‌مشغولی ذکر شده، به نظر می رسد که شخص اول حکومت ایران، به طور کلی مایل نیست که انتخابات و نتایج آن، از حدی بیشتر باعث دل‌مشغولی همگانی در ایران باشد.

رهبر، در ۱۸ شهریور به ابراز تاسف از اظهارات کسانی پرداخت که زودتر از زمان لازم به مسائل انتخاباتی می پردازند: "فضای انتخابات، فضای رقابت و تعارض است؛ ما چرا بیخود این فضای رقابت را، فضای تعارض را، بکشانیم به یک سال دو سال قبل؟"

آقای خامنه ای در ۱۴ دی نیز تکرار کرد: "بنده مخالفم با اینکه دو سال قبل از انتخابات یا یک سال قبل از انتخابات، فضای کشور را ما انتخاباتی بکنیم... این غلط است... فضای انتخاباتی، انسان را از حقایق جاری جامعه و از نیازهای حقیقی جامعه غافل می کند."

وی حتی حدود سه هفته مانده به رای گیری ۷ اسفند، توصیه کرد که "مسائل تبلیغاتی و روزنامه‌ای انتخابات، مسئولین کشور را از مسائل مستمر و دنباله‌دار و اساسی غافل نکند".

آیت الله خامنه ای در توضیح توصیه خود گفت: "کسانی که باید فکر کنند دارند فکر می کنند، کسانی که باید عمل کنند دارند عمل می کنند؛ مسئولین کشور ذهنشان را به این چیزها مشغول نکنند."

توصیه ای که در آن مشخص نشده بود که دقیقا چه کسانی باید در مورد انتخابات "فکر کنند و عمل کنند".