تغییرات در صدا و سیما؛ صدای منتقدان شنیده شد؟

چند روزی بعد از سخنان اکبر هاشمی رفسنجانی و انتقادش از آنچه او "پخش علائم تفرقه از صدا و سیما" نامیده است، یکی از مهمترین معاونت های صدا و سیما تغییر کرد و حمید آخوندی، معاونت سیاسی سازمان جای خود را به پیمان جبلی داد تا ریل گذاری تغییرات معاونت ها به نقطه نهایی خود برسد.

آقای هاشمی در سمینار"پیامبر وحدت و مدارا" در تالار علامه امینی دانشگاه تهران سخن می گفت.

بیشتر بخوانید: یک دهه صدا و سیما با مدیریت ضرغامی

به نظر می رسد نقطه مرکزی انتقاد آقای هاشمی از پخش برنامه هایی از صدا و سیما باشد که به زعم او اسباب تفرقه بین شیعه و سنی و سایر مسلمانان می شود. این گونه سخنان به وفور از سوی برخی از روحانیون و وعاظ و مداحان در برنامه های مختلف صدا و سیما گفته می شود.

اما همزمانی <link type="page"><caption> سخنان آقای هاشمی</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2015/01/150101_hashemi_rafsanjani" platform="highweb"/></link> با حوادث نهم دی ماه سال ۸۸ و انتشار برخی برنامه ها از صدا و سیما در این زمینه، و برخی اشارات دیگر او، اذهان و افکار عمومی را به رویکرد مهمترین رسانه رسمی جمهوری اسلامی به مسائل سیاست داخلی سوق داده است.

پیش از آقای هاشمی و در هفته قبل از آن، حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، نیز به انتقاد از صدا و سیما پرداخته و گفته بود که آنها " در انتقاد صددرصد از این فرصت علیه دولت استفاده کرده " اما "در بیان خدمات دولت گاهی مشکل پیش می‌آید" و سپس به طعنه افزوده بود" شاید این مشکل در دوربین‌ها و فرستنده‌های صداوسیما وجود دارد."

بعد از آقای روحانی سخنگوی دولت نیز روز دهم دی ماه به انتقاد از صدا و سیما پرداخت و از ریاست این سازمان خواست تا ضمن تجدید نظر در برخی سیاست ها این فرصت را فراهم ‌کند تا دولت بتواند نظرات خود را بیان کند.

'قرق مدیران دولت'

دو روز بعد از انتقادات سخنگوی دولت، روابط عمومی سازمان صدا و سیما به آن واکنش نشان داد و آماری از حجم برنامه هایی که از ابتدای مرداد ۱۳۹۲(روی کار آمدن دولت یازدهم) به دولت و برنامه هایش اختصاص داده شد، سخن گفت.

او به بازه زمانی اول مرداد ۹۲ تا اول خرداد ۹۳ اشاره کرد و از اختصاص "۲۰۰هزار و ۹۸۹ دقیقه حضور مسئولان قوه مجریه در برنامه های مراکز استانی سیما " سخن گفت و نیز به اختصاص" ۷ هزار و ۵۴۲ دقیقه برنامه های رادیویی" در همین بازه زمانی اشاره کرد."

اختصاص" ۷۵ برنامه گفتگومحور در بخش گفتگوی ویژه خبری شبکه ۲سیما" و در " مجموع بیش از ۴ هزار ساعت از وقت صدا و سیما " که "تماما به عملکرد دولت" پرداخته است از دیگر مواردی است که در این گفت وگو به آنها اشاره شده است.

آقای سهرابی همچنین آماری از آنچه او "حضور مستمر مسئولان دولتی" خوانده ارائه داده و گفت که "در ۷ ماه پس از خرداد تا پایان آذر ۱۳۹۳ نیزحدود۶۰۰۰ ساعت مسئولان دولتی در صدا و سیما" حضور داشتند و اضافه کرد" صداوسیما در قرق مدیران دولتی بوده است."

تغییرات در صدا و سیما

حضور سید محمد سرافراز به جای ضرغامی با واکنش های متفاوتی در بین آنهایی که تحولات صدا و سیما را رصد می کنند روبرو شد.

آقای سرافراز بعد از انتصاب علی اصغر پورمحمدی به عنوان نفر دوم صدا و سیما با اقبال گسترده برخی از هنرمندان و برنامه سازان سابق صدا و سیما روبرو شد که در یک دهه حضور ضرغامی مجبور به ترک همکاری با این ارگان شده بودند.

آقای پورمحمدی دو سال قبل و هنگام مراسم تودیع خود از مدیریت شبکه سه سیما گفته بود" وضعیت صداوسیما در حوزه تلویزیون خوب نیست و عزت الله ضرغامی با انتصاب مدیرانی بی‌درایت تلویزیون را مدت دو سال است که به حال خود رها کرده است‌.‌"

او به محض حضور در جایگاه تازه دست به تغییرات گسترده در سطح مدیران بالایی و میانی سازمان زد تا نشان دهد که قصد دارد در عمل و به زعم خود"مدیران بی درایت" را برکنار کند.

رمضان شجاعی کیاسری، که خود زمانی مدیر شبکه استان مازندران بود و چند سالی است در کسوت نمایندگی مجلس دبیری شورای نظارت بر صدا وسیما را عهده دار است در گفت وگویی با سایت این نهاد از تشکیل ستاد چابک سازی در سازمان صدا و سیما خبرداد و" تخمین زد در این چابک سازی حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ اداره کل در سازمان صداوسیما حذف شود."

منتقدان به دنبال چه تغییری هستند؟

انتصابات و تغییرات پی در پی در سطح مدیران ، تشکیل ستاد چابک سازی، ادغام شبکه ها و حتی انتصاب یک زن در یکی از بالاترین سطوح مدیریتی صدا و سیما (نسرین آبروانی به عنوان معاون صدا) و دعوت از مدیران باتجربه قبلی و گشودن در صدا و سیما به روی هنرمندان کنارگذاشته شده اگر چه مطلوب است.

اما آنچه گروهی از منتقدان یکی، دو دهه گذشته صدا و سیما به دنبال تغییر آنند رویکرد رسانه ملی در حوزه خبر است. حوزه ای که منتقدان معتقدند چندان بامعیارهای حرفه ای تهیه خبر از سوی یک رسانه ملی همخوانی ندارد و استانداردهایی چون توازن، بی طرفی و انصاف و دقت و صحت منابع در آن ناپیداست.

بخش خبر و سیاسی سازمان صدا و سیما زیر نظر مجید آخوندی اداره می شد که یک هفته ای بعد از انتشار این انتقادات، جای خود را به پیمان جبلی داد که پیش از این در بخش برون مرزی سازمان و زیر نظر آقای سرافراز فعالیت می کرد.

خبرگزاری فارس ضمن اعلام این خبر در روز دوشنبه (۱۵ دی ماه) نوشت که او دانش آموخته دانشگاه امام صادق است و مدیریت رسانه آی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در زمان ریاست سعید جلیلی از مهمترین سمت های او بوده است. ضمن آنکه تجربه مدیریت اخبار شبکه العالم و دفتر بیروت این شبکه را بر عهده داشت.

آقای جبلی گام در جایی می گذارد که برنامه هایی بحث برانگیز و پر انتقاد چون "۲۰:۳۰"، مستندهای "واحد مرکزی خبر" و دیگر اخبار سیاسی داخلی و خارجی زیر نظر آن اداره می شود.

به زعم منتقدان این بخش ها "با جهت گیری های خاصی تهیه و پخش می شود" و حضور و سخنان طرف دوم به عنوان توازن بخش یک گزارش خبری تقریبا در آنها غایب است و یا به اعتقاد آنان "تقطیعات جهت دار" از سخنان آنها منتشر می شود.

علاوه بر آن خیل عظیمی از کارشناسان و مدیران با سابقه با گرایش های سیاسی مختلف و منتقد، تقریبا در فهرست ممنوعه ای قرار دارند و در چند سال اخیر کمتر پایشان به صدا و سیما باز شده است.

در گذشته اعتراضات فراوانی به همین رویکرد خبری صدا و سیما از سوی برخی از منتقدان شاخص و رده بالای جمهوری اسلامی صورت گرفت که این انتقادات نیز به رغم نامه نگاری های رسمی و حتی تصویب قانون در مجمع تشخیص مصلحت مبنی بر الزام صدا و سیما به پخش جوابیه ها " کارساز نشد.

نکته جالب توجه این که در زمره نویسندگان این نامه های اعتراضی آقای هاشمی رفسنجانی و آقای روحانی نیز قرار دارند که هر دوی آنها بعد از پخش مستند صراط در سال ۹۰ با نوشتن نامه ای به مجید آخوندی به عنوان معاون سیاسی وقت سازمان از او خواستند تا ضمن پخش جوابیه آنان از تهیه و انتشار برنامه های یک سویه و تحریف شده نسبت به وقایع تاریخ انقلاب و بعد از آن جلوگیری کند. این نامه نگاری ها و اعتراضات البته هیچگاه سبب نشد تا این رویکرد تغییر کند.

در دو ماهی که از حضور آقای سرافراز گذشته اگر چه سخنی از تغییر در معاونت سیاسی سازمان به میان نیامده بود، اما جرقه هایی از این تغییرات در سطح برنامه سازی دیده شد.

نمونه متاخر آن برنامه "مستند دهم" بود که به مناسبت ۹ دی از تلویزیون پخش شد. برنامه ای که برای نخستین بار سخنان احمدی نژاد در بعد از انتخابات را مورد انتقاد قرار داد و حتی به انتقاد از رویکرد صدا و سیما در این زمینه پرداخت.

سایت تابناک در ارزیابی خود از این برنامه لحنش را "مودبانه و بدون توهین و تعریض به شخصیت ها" دانست و برخی رسانه های منتقد دیگر نیز به ارزیابی مثبت این رویکرد پرداختند.

در تاریخ جمهوری اسلامی تغییر یا انتصاب مجدد برخی اشخاص و مدیران زیردستشان در برخی سمت ها می تواند کیفیت و هویت آن سمت را نیز دچار دگرگونی کند. با تغییر معاونت سیاسی صداو سیما که یک دهه بر چنین سمت مهمی تکیه زده بود، منتقدان در انتظارند که میوه و نتیجه این تغییر در برنامه ها خود را نشان دهد.