ابراهیم رئیسی٬ امید اصولگرایان برای پیروزی

زمانی که فروردین ۱۳۹۵ ابراهیم رئیسی٬ تولیت آستان قدس رضوی اعلام کرد که وارد عرصه انتخابات ریاست جمهوری ایران می‌شود، تا حدود زیادی نگرانی اصولگرایان را از تعدد نامزد در این انتخابات رفع کرد و در مقابل این نگرانی را برای طیف مقابل به وجود آورده که شاید تنها کسی در میان اصولگرایان باشد که بتواند خطری جدی برای حسن روحانی در انتخابات محسوب شود.

زمانی که به عنوان یکی از سه کاندیدای اصولگرایان صلاحیتش تایید شد، بخش عمده‌ای از چهره‌های سرشناس این جناح حمایت خود را از او اعلام کردند. هر چند در کنار محمدباقر قالیباف، به عنوان یکی از دو نامزد مورد تایید جبهه نیروهای انقلاب، (جمنا) تشکل ائتلافی اصولگرایان معرفی شد، اعلام کرد که تا انتهای خواهند ماند و به نفع هیچ کسی حتی نامزد دیگر جمنا کناره‌گیری نخواهد کرد.

شاید یکی از اصلی‌ترین نقاط ضعف او در این رقابت نسبت به رقیب اصلی‌اش یعنی حسن روحانی، این بوده که جز یک سالی که متولی آستان قدس بوده٬ تجربه اجرایی و مدیریتی در دولت و دیگر نهادهای غیرقضایی نداشته است.

با این حال مخالفان او سابقه طولانی او را در نهادهای قضایی که از ابتدای انقلاب آغاز شد و تا امروز نیز ادامه دارد، بزرگترین نقطه ضعف می‌دانند و هوادارانش آن را برگی از افتخارات جمهوری اسلامی بر می‌شمارند.

خود او نیز سابقه قضایی‌اش به خصوص زمانی که رئیس بازرسی کل کشور بوده را تجربه‌ای گرانبها می‌داند که برای مبارزه با فساد به کمکش خواهد آمد.

ابراهیم رئیسی از خبرسازترین چهره‌های سیاسی ایران در سال ۱۳۹۵ بود٬ اما پیش از آن با آنکه نزدیک به سه دهه مهمترین مشاغل قوه قضاییه را در اختیار داشت٬ چندان برای عموم شناخته شده نبود.

در سال‌هایی که معاون اول قوه‌ قضاییه بود٬ با توجه به سابقه‌اش عملا بسیاری او را همه‌کاره دستگاه قضایی می‌دانستند٬ اما به ندرت در مجامع عمومی سخن می‌گفت؛ برخلاف امروز که معاون اول و سخنگوی این قوه یک نفر است.

انتصاب او به تولیت آستان قدس رضوی در آخرین روزهای سال ۱۳۹۴ نام او را بر سر زبان‌ها انداخت؛ صرفا به این خاطر که کسی که به نظر می‌رسید ستاره بختش در قوه قضاییه رو به افول است٬ ناگهان در راس یکی از بزرگترین بنگاه‌های اقتصادی خاورمیانه قرار گرفت که رئیسش مستقیما منصوب رهبر است.

از آن زمان همه چیز در این جهت پیش رفت که بسیاری او را محتمل‌ترین رهبر آینده جمهوری اسلامی ایران بدانند.

هر دیداری با او در مشهد به نوعی بیعت پیش از رهبری با او تعبیر می‌شد٬ به خصوص اگر این دیدار با فرماندهان سپاه بود. حتی رفتار دیگران و احترام به او از روی عکس یا ویدئوهای این دیدارها زیر ذره‌بین می‌رفت.

وقتی در مهرماه سال پیش خبر آمد که او تدریس درس خارج فقه٬ عالی‌ترین سطح دروس حوزوی را آغاز کرده٬ از سوی برخی از ناظران اینگونه تعبیر شده که این قدم دیگری است در مسیر مطرح شدن نام او به عنوان اصلی‌ترین گزینه رهبری آینده ایران.

حسن یوسفی اشکوری، پژوهشگر دینی به بی‌بی‌سی فارسی گفت که انتشار مقالات و کتاب‌ و همچنین داشتن شاگرد در سطوح مختلف از پیش‌نیازهای تدریس درس خارج است که به گفته او در زندگینامه آقای رئیسی چیزی در این باره دیده نمی‌شود.

آقای اشکوری گفت که "آغاز ناگهانی" تدریس خارج فقه می‌تواند زمینه‌ای برای مطرح کردن نام او به عنوان یکی از نامزدهای احتمالی جایگزینی رهبر ایران و تقویت این شایعه باشد.

شاگردی آیت‌الله خامنه‌ای٬ سیادت٬ خراسانی بودن و حتی شباهت ظاهری بوده که به نظر می‌رسد مسیر او را برای آنچه بسیاری برایش پیش‌بینی کرده‌اند٬ هموارتر می‌سازد.

+ صفحه ویژه انتخابات ۱۳۹۶ ایران

قاضی جوانی که شاگرد رهبر شد

می‌گویند وزن علمی روحانیون عالی‌رتبه را نه بر اساس استادان‌شان بلکه با توجه به وزانت شاگردان‌شان می‌سنجند.

آیت‌الله خامنه‌ای یکی دو سال پس از آغاز رهبری در سال ۱۳۶۸ تدریس دروس عالی را نیز آغاز کرد که از پیش‌نیازهای مرجعیت است.

ابراهیم رئیسی که آن زمان سی‌ ساله بود به جمع شاگردان آیت‌الله خامنه‌ای پیوست و چهارده سال شاگرد درس خارج او بود. در اوایل انقلاب ایران هم آقای رئیسی مدتی در کلاس‌هایی که در مدرسه عالی شهید مطهری برپا می‌شد٬ شاگرد آقای خامنه‌ای بود.

ابراهیم رئیسی برخلاف تعدادی از روحانیون هم‌‌سن و سال خود که اکنون در رده‌های بالای حکومتی قرار دارند٬ به نسلی از مسئولان جمهوری اسلامی تعلق دارد که راه خود را از سنین پایین با مشاغل قضایی آغاز کردند؛ کسانی که در همان سال‌های ابتدایی انقلاب در بیست و چند سالگی در کسوت روحانی سمت‌های مهمی در دستگاه قضایی گرفتند.

ابراهیم رئیس السادات، معروف به رئیسی، متولد ۱۳۳۹، کمتر از ۲۰ سال داشت که نخستین مسئولیت قضایی خود (دادیار کرج) را بر عهده گرفت که تا امروز (دادستان کل ویژه روحانیت) ادامه دارد و به گفته خودش در طول این سال‌ها همزمان تحصیل و تدریس هم می‌کرده است.

خود می‌گوید: "گرچه اشتغال به فعالیت‌های انقلابی و مناصب قضایی و فرهنگی در طول دوره مبارزات انقلابی و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، برای ما که تابع ولایت فقیه و مقلد حضرت امام بودیم، یک واجب کفایی محسوب می‌شد و گریزی از تقید به آن نبود، اما واقعیت آن است که برای یک طلبه، حلاوت قرار گرفتن در بحبوحه درس و بحث حوزوی و فقهی، با هیچ اشتغالی قابل معاوضه نیست."

نگاهی به کارنامه نامزدهای دیگر انتخابات ۱۳۹۶

ابراهیم رئیسی در یک نگاه

تحصیلات

احکام آیت‌الله خمینی به ابراهیم رئیسی

بسمه تعالی

جناب حجت الاسلام آقای نیّری ـ دامت افاضاته

از آنجا که گزارشات متعددی در مورد ضعف دستگاه قضایی به اینجانب رسیده است و مردم شریف و متعهد ایران انتظار برخورد جدیتری با مسائل مختلف را دارند، به جنابعالی و حجت‏ الاسلام آقای رئیسی مأموریت قضایی داده می‏ شود تا نسبت به گزارشات شهرهای سمنان، سیرجان، اسلام آباد و دورود رسیدگی نموده و فارغ از پیچ و خمهای اداری با دقت و سرعت آنچه حکم خداست در موارد مذکور اجرا نمایید. باید سعی کنید خدای ناکرده حقی از کسی ضایع نگردد. و السلام.

به تاریخ ۱۱ دی‏ماه ۱۳۶۷روح اللّه‏ الموسوی الخمینی

بسمه تعالی

شورای عالی قضایی جمهوری اسلامی

کلیۀ پرونده‌‏هایی که تاکنون در آن شورا با کمال تعجب راکد مانده است و اجرای حکم خدا تأخیر افتاده است در اختیار حجتی الاسلام آقایان: نیّری و رئیسی قرار دهید، تا هرچه زودتر حکم خدا را اجرا نمایند، که درنگ جایز نیست. به آقایان نیّری و رئیسی هم سفارش اکید می‏‌نمایم که جهات شرعیه را کاملاً رعایت نمایند. والسلام.

۱/۱۱/۶۷روح‌‏اللّه‏ الموسوی الخمینی

او می‌گوید که پس از انقلاب ایران در میان هفتاد طلبه جوانی بوده که محمد بهشتی با هدف کادرسازی برای تامین نیازهای مدیریتی نظام نوپا انتخاب کرد که "آنها را برای به دوش کشیدن بار مسئولیت‌های مختلف در کشور مناسب تشخیص داده بود".

پس از عهده‎داری چند مسئولیت مهم قضایی در شهرهای مختلف از جمله دادستانی همزمان شهرهای کرج و همدان و سپس دادستانی استان همدان٬ در سال ۱۳۶۴ به تهران آمد و جانشین دادستان تهران شد و در جریان اعدام‌ زندانیان مخالف جمهوری اسلامی در تابستان ۱۳۶۷ در همین سمت بود.

نام آقای رئیسی در بعضی مکاتبات و گزارش‌های مربوط به این اعدام‌ها در کنار هیئت سه نفره حسینعلی نیری، مرتضی اشراقی و مصطفی پورمحمدی آمده که از سوی آیت‌الله خمینی مسئول بررسی وضعیت زندانیان سیاسی و اعدام آن دسته از زندانیان شده بود که هنوز "سر موضع" بودند.

سال گذشته انتشار فایل صوتی دیدار آیت‌الله حسین‌علی منتظری با این چهار نفر، بار دیگر نام ابراهیم رئیسی را مطرح کرد.

در آن سال‌ها آیت‌الله خمینی "چندین پرونده مهم را برای تصمیم قضایی" به او و حسین‌علی نیری، قاضی شرع سپرد.

پس از آغاز رهبری آیت‌‌الله خامنه‌ای و آغاز ریاست محمد یزدی بر قوه قضاییه در سال ۱۳۶۸ ابراهیم رئیسی از معاونت دادستانی تهران به دادستانی تهران ارتقا یافت و پنج سال این سمت را در اختیار داشت و سپس به مدت ده سال رئیس بازرسی کل کشور شد.

او از سال ۱۳۸۳ به مدت ۱۰ سال معاون اول رئیس قوه قضاییه بود که عملا نفر دوم دستگاه قضایی ایران محسوب می‌شود.

در جریان وقایع انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۸، مهدی کروبی نامزد معترض به نتایج انتخابات در نامه‌ای به رئیس قوه قضاییه نوشت که آماده است مستندات آزار جنسی و تجاوز به برخی از بازداشتی‌های وقایع بعد از انتخابات ایران را در اختیار او بگذارد.

ابراهیم رئیسی از سوی آقای لاریجانی مامور شد که در راس هیئتی به ادعای آقای کروبی رسیدگی کند، اما پس از چندی این هیئت اعلام کرد که گفته‌های آقای کروبی "ساختگی" است و این هیئت به این نتیجه رسیده است که "مستندات و مدارکی برای تایید ادعای آزار جنسی وجود نداشته و ادعاهای مطرح شده عاری از حقیقت" است.

در سال ۱۳۹۳ به حکم رئیس قوه قضاییه جای خود را با غلامحسین محسنی اژه‌ای تعویض کرد و دادستان کل کشور شد.

این جابجایی با شایعاتی همراه بود که تنزل مقام آقای رئیسی شاید به نوعی به حاشیه راندن او بوده، اما هنگامی که در اواخر سال ۱۳۹۴ به حکم رهبر ایران تولیت آستان قدس رضوی شد، حکایت از آن داشت که او جایگاه ویژه‌ای نزد رهبر ایران و نظام حکومتی ایران دارد.

از آن پس بود که شایعه جایگزینی احتمالی او برای رهبری آینده ایران قوت گرفت و هر خبری درباره آقای رئیسی از نگاه ناظران به نوعی آماده شدن او برای رهبری آینده تعبیر شد.