فراسوی جنگ و برقع؛ سیمای دیده‌نشده زنان افغان

وقتی سخن از زن افغان می‌شود، بی‌گمان تصویری از کلیشه‌های سنتی زن افغان محصور در خانه و برقع، زنی محروم از سواد و زنی رنجور از خشونت به ذهن ما نقش می‌بندد. فاطیما حسینی یک عکاس افغان تلاش کرده که برعکس این باورها را نشان دهد. این عکاس می‌خواهد چهره‌ای دیده نشده زنان افغان را بازسازی کند که دسترسی و عکس برداری حقیقی آن‌ها دشوار است.

عکاسی استیج؛ ژانری تازه وارد به افغانستان

کار فاطیما، عکاسی استیج است، ژانری که ظاهرا تازه به افغانستان راه یافته؛ دست کم در سال‌های اخیر. در این نوع عکاسی، عکاس نظر به سوژه صحنه آرایی می‌کند و عکس می‌آفریند. فاطیما برای هر عکسش می‌بایست فضای تازه‌ای تزیین کند، شخصیت‌های عکسش را بیاراید و مکان جدید و مناسبی برگزیند.

فاطیما تا کنون روی چندین مجموعه عکس کار کرده است. تمام این مجموعه‌ها به نحوی زیبایی‌های زنان افغان در اوضاع جنگ را به تصویر می‌کشد. او می‌گوید می‌خواهد نشان دهد که زیبایی‌های زیادی از زنان افغان وجود دارد که در سایه جنگ پنهان شده و نیاز است که نشان داده شود.

برقع پشت فرمان رانندگی

"برقع پشت فرمان رانندگی" نام یکی از مجموعه عکس‌های فاطیما است که در آن یک زن در حالی که هنوز برقع (چادری) به سر دارد، خارج از چارچوب‌های سنتی عمل می‌کند. فاطیما می‌گوید: "خبرهای منفی و خبر‌های جنگ که از افغانستان نشر می‌شود باعث شده که همه فکر کنند که زن افغان همیشه در برقع است و هیچ توقع و تصوری از جهان بیرون ندارد."

مجموعه‌های دیگر

او به تازگی روی مجموعه‌های دیگر به نام‌های: سنت و مدرنیته، بازتاب‌های خراسانی، زیبایی در میان جنگ و مروارید در صدف؛ نیز کار کرده است. یکی از آخرین مجموعه کار‌های او "مروارید در صدف" نام دارد. در این مجموعه، فاطیما عکس‌هایی گرفته که در آن زنان لباس‌هایی را که نمادی از قومیت غیر از قومی خود شان متعلق بوده‌اند به تن کرده‌اند.

او می‌گوید: "وقتی که تازه به افغانستان آمده، خیلی می‌دیدم که مردم با لباس‌های غیر از لباس خاص قومیت خود شان حساس بودند. روزی یکی از دوستانم یک کلاه پنجشیری پوشیده بود، دوست دیگرم به او گفت: چرا کلاه خودتان را به سر نمی کنی؟"

فاطیما بعد از آن روز در صدد آن شد که نشان دهد که هر کسی می تواند هر لباسی را که دوست دارد بپوشد و این ربطی به قومیت و سمت او ندارد. به همین دلیل می‌خواهد پارچه گل سیب را در بیشتر این عکس‌ها داشته باشد. زیرا در لباس‌های محلی قوم‌های مختلف در افغانستان از این پارچه استفاده می‌شود.

دشواری پیداکردن مدل در کابل

پیدا کردن مدل برای سوژه‌های عکاسی از چالش‌های عمده در برابر فاطیما بوده که خیلی وقت گیر است. او می‌گوید، دختران به آسانی حاضر نمی‌شوند که از آنها عکاسی شود. به همین دلیل بیشتر مدل‌های او یا بازیگران سینما هستند و یا کسانی که در کار رسانه و تصویر بوده‌اند.

عکاسی در خیابان های کابل

خیابان‌های کابل، از نا امن‌ترین خیابان‌های جهان است. کمترزن جوانی را پیدا می‌کنید که از آزار واذیت در این خیابان‌ها شکایت نکند. فاطیما هم یکی از آنهاست. از کار کردن در خیابان های کابل دل خوشی ندارد. می‌گوید، "حتا اگر از پیش هماهنگی شود، باید خیلی مراقب مردمانی که به سوی من و سوژه هایم نگاه می‌کنند باشم."

فاطیما دوست دارد به ولایت‌های مختلف افغانستان برود و از مدل‌هایش در مکان‌های مختلف عکس بردارد.

او می‌خواهد در ولایت‌های مختلف، از چهره‌های متفاوت عکس بگیرد تا رسم و رواج‌ها و مکان‌های دوردست را با یکدیگر در یک قالب عکس بگنجاند.

او به دنبال معرفی مردمان و گوناگونی فرهنگ‌های دیرینه در افغانستان است.

فاطیما تاکنون به ولایت‌های بامیان، سمنگان، بلخ، هرات و کاپیسا سفر کرده است. او می‌گوید با آنکه دوست دارد به تمام مکان های تاریخی و زیبای افغانستان سربزند اما ناامنی بزرگترین سد راه او برای سفر به ولایت‌های دیگر افغانستان است.

عکس‌ها از فاطمیا حسینی